Bjarni Ben á skjön við Sjálfstæðisflokkinn um aðskilnað ríkis og kirkju

Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála­ráð­herra gagn­rýndi þá sem tala fyrir aðskiln­aði ríkis og kirkju í ávarpi sem hann flutti á Kirkju­þingi í Vídalíns­kirkju í Garðabæ síð­ast­lið­inn laug­ar­dag. Mál­flutn­ingur hans er á skjön við stefnu Sjálf­stæð­is­flokks­ins í mála­flokknum, en lands­fundur flokks­ins hefur ályktað um aðskilnað ríkis og kirkju.

Bjarni, sem ávarp­aði þingið í stað Sigríðar Andersen dóms­mála­ráð­herra, sagði lít­illar sann­girni gæta í mál­flutn­ingi sumra þeirra sem tala fyrir aðskiln­aði ríkis og kirkju. Sagðist hann telja að slíkur mál­flutn­ingur kæmi einna helst frá mjög ungu fólki, „sem ekki hefur lent í neinum áföllum og hefur ekki séð það starf sem kirkjan vinnur við sálu­sorgun og ýmis konar félags­þjón­ustu.“

Fjár­mála­ráð­herra beindi þvínæst spjótum sínum að hópi þing­manna sem vilji hvorki við­ur­kenna að þjóð­kirkjan hafi hlut­verk né heldur að hún eigi erindi við sam­tím­ann. Hann til­greindi þó ekki frekar til hvaða þing­manna eða flokka hann væri að vísa til með þessum ummælum sínum. Bjarni tal­aði um mik­il­vægi þess að kirkjan öðl­að­ist meira sjálf­stæði frá rík­is­vald­inu en árétt­aði að ekki stæði til að skerða fjár­fram­lög til kirkj­unnar. Í lok ávarps­ins tal­aði fjár­mála­ráð­herra svo um þessi fjár­hags­legu sam­skipti ríkis og kirkju og þá ágjöf sem hann segir sig og fleiri sitja undir, fyrir að vilja þróa þetta fyr­ir­komu­lag áfram.

Á lands­fundi Sjálf­stæð­is­flokks­ins árið 2015 var sam­þykkt ályktun um mála­flokk­inn af alls­herjar- og mennta­mála­nefnd flokks­ins. „Aðskilnað ríkis og kirkju þarf að fram­kvæma með far­sæld þjóð­ar­innar að leið­ar­ljósi,“ segir í álykt­un­inni. Á lands­fundi 2018 var mál­inu fylgt eftir en áréttað að þjóð­kirkjan hefði sögu- og menn­ing­ar­leg áhrif á íslenskt sam­fé­lag. „Frekari aðskilnað ríkis og kirkju þarf að fram­kvæma með far­sæld þjóð­ar­innar að leið­ar­ljósi. Ljúka þarf við end­ur­skoðun á fjár­hags­legu sam­bandi ríkis og kirkju.“

Vilji ekki viðurkenna hlutverk kirkjunnar

„Ég vil ekki skor­ast undan því að ræða í þessu sam­hengi um þá ágjöf sem við sitjum undir, sem freistum þess að ná sáttum um að þróa áfram fyr­ir­komu­lagið á fjár­hags­legum sam­skiptum ríkis og kirkju. Það er lítil sann­girni í mál­flutn­ingi sumra þeirra sem hæst tala um aðskilnað ríkis og kirkju og um að best færi á því að ríkið hætti algjör­lega að hafa nokkur afskipti af fjár­málum neinna trú­fé­laga,“ sagði Bjarni sem leiddi að því líkum að slík gagn­rýni kæmi einna helst frá mjög ungu fólki sem hefði ekki reynslu af áföllum og þekkti því ekki hið góða starf kirkj­unnar.

„Oft virð­ist manni sem mál­flutn­ingur af þessu tagi stafi einkum frá mjög ungu fólki, sem ekki hefur lent í neinum áföllum og hefur ekki séð það starf sem kirkjan vinnur við sálu­sorgun og ýmis konar félags­þjón­ustu“

„Oft virð­ist manni sem mál­flutn­ingur af þessu tagi stafi einkum frá mjög ungu fólki, sem ekki hefur lent í neinum áföllum og hefur ekki séð það starf sem kirkjan vinnur við sálu­sorgun og ýmis konar félags­þjón­ustu,“ sagði Bjarni á Kirkju­þingi og bætti við að það væri meira að segja til hópur þing­manna á hinu háæru­verð­uga Alþingi sem ekki væri til­bú­inn til þess að við­ur­kenna hlut­verk kirkj­unnar. „En jafn­vel á Alþingi er tölu­verður hópur þing­manna sem virð­ist ekki til­bú­inn til að við­ur­kenna að neinu leyti að þjóð­kirkjan hafi hlut­verk eða eigi erindi við sam­tím­ann. Ekki heldur til að virða þá samn­inga sem gerðir hafa verið.“

Í ljósi þessa, sagði Bjarni, er enn brýnna en ella að að ríkið og kirkjan nái sem fyrst saman „um að þróa áfram sam­band sitt og sjálf­stæði kirkj­unnar innan skyn­sam­legs ramma, sem unnt er að ná sæmi­lega víð­tækri sátt um.“