Fréttir

Afhentu engin gögn um ráðgjöf sem stemmir við vinnubrögð ráðherra

Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd hefur ekki fengið nein skrifleg gögn sem benda til þess að sérfræðingar innan eða utan dómsmálaráðuneytisins hafi ráðlagt Sigríði Andersen dómsmálaráðherra að haga rannsókn sinni og rökstuðningi með þeim hætti sem hún gerði í Landsréttarmálinu.

Jóhann Páll Jóhannsson

30. janúar 2018 · 12:01

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 9 árum.

Engin skrifleg gögn benda til þess að sérfræðingar innan eða utan dómsmálaráðuneytisins hafi ráðlagt Sigríði Andersen dómsmálaráðherra að haga rannsókn sinni og rökstuðningi með þeim hætti sem gert var við skipun Landsréttardómara í fyrra. Þetta blasir við þegar rýnt er í skjöl sem dómsmálaráðuneytið afhenti stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd þann 18. desember síðastliðinn.

Eins og Stundin greindi frá í síðustu viku bentu sérfræðingar úr dómsmálaráðuneytinu og fjármálaráðuneytinu ítrekað á að málsmeðferðin og rökstuðningur ráðherra væri ófullnægjandi með tilliti til meginreglna stjórnsýslulaga. Ráðherra hunsaði þessar athugasemdir og lét undir höfuð leggjast að framkvæma ítarlega rannsókn á hæfni umsækjenda.

Hæstiréttur staðfesti svo þann 19. desember síðastliðinn að með þessu hefði ráðherra brotið lög og bakaði ríkinu miskabótaskyldu gagnvart umsækjendum sem gengið var framhjá. Niðurstaða Hæstaréttar og aðfinnslur réttarins við verklag ráðherra er í fullkomnu samræmi við lögfræðiráðgjöfina sem Sigríður hunsaði. Stundin birti gögn úr dómsmálaráðuneytinu sem sýndu þetta svart á hvítu mánudaginn 22. janúar.

Annað sem vekur athygli í ráðuneytisgögnunum sem Stundin hefur undir höndum er sú staðreynd að þar er ekki að finna nein skjöl – engin minnisblöð, tölvupósta, fundargerðir eða umsagnir – sem staðfesta að sérfræðingar eða ráðuneytisstarfsmenn hafi ráðlagt Sigríði Andersen að haga verklagi sínu og rökstuðningi með þeim hætti sem hún gerði.

Helga Vala Helgadóttir, formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis, benti á þetta í umræðum á Alþingi þann 23. janúar síðastliðinn. „Eftir að dómur féll í Hæstarétti sá maður í gögnum málsins ýmislegt sem ekki kemur fram í dómi Hæstaréttar, til dæmis um fjöldann allan af ráðleggingum til hæstv. dómsmálaráðherra sem hún virti fullkomlega að vettugi. Við sjáum einnig að það eru engar ráðleggingar sem liggja fyrir þess efnis að hún skyldi fara þá leið sem hún fór. Þetta er til að mynda algjörlega nýtt í málinu, að það eru engar ráðleggingar,“ sagði hún.

Þegar umboðsmanni Alþingis var boðið á fund stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar til að fjalla um Landsréttarmálið þann 18. janúar síðastliðinn óskaði hann eftir upplýsingum um utanaðkomandi sérfræðiráðgjöf og bað um afrit af gögnum og minnisblöðum sem kynnu að hafa verið tekin saman af því tilefni.

Í gögnunum sem ráðuneytið afhenti stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd er að finna eina fundargerð og þrjá tölvupósta sem sýna að ráðherra fékk utanaðkomandi ráðgjöf við meðferð málsins.

Hér að neðan má sjá fundargerð af fundi sem Sigríður Andersen ráðherra, Laufey Rún Ketilsdóttir aðstoðarkona hennar og Ragnhildur Arnljótsdóttir, ráðuneytisstjóri forsætisráðuneytisins áttu með Hafsteini Þór Haukssyni, dósent við lagadeild Háskóla Íslands, þann 27. maí 2017:

Nafn Hafsteins er misritað í fundargerðinni. Af skjalinu má ráða að rætt hafi verið um heimildir og svigrúm ráðherra með almennum hætti og að Hafsteini Þór hafi þá ekki verið kunnugt um hvaða hrókeringar ráðherra hygðist gera og hvernig þær yrðu rökstuddar. Eitt af því sem síðar átti eftir að sæta gagnrýni við meðferð málsins á Alþingi var misræmið á milli tillögu ráðherra til Alþingis og þess rökstuðnings sem lagður var fram, en þar var einungis vísað til þess að ráðherra teldi dómarareynslu eiga að hafa meira vægi en nefndin ákvað.

„Engin rök eru færð fram fyrir því að velja þá 15 sem hún leggur nú til við Alþingi. Vandamálið við þessar röksemdir er að hrókeringar ráðherrans geta alls ekki byggt á þessum forsendum. Umsækjanda sem metinn var númer 7 í mati hæfnisnefndar er til dæmis hent út úr hópi kandidata en aðrir með minni dómarareynslu eru látnir í friði. Dómnefndin er virt að vettugi og allar almennar stjórnsýslureglur látnar lönd og leið,“ sagði Jóhannes Karl Sveinsson hæstaréttarlögmaður í umsögn sinni til Alþingis þann 30. maí 2017.

Tölvupóstssamskipti sem ráðherra, aðstoðarkona ráðherra og Ragnhildur Arnljótsdóttir, ráðuneytisstjóri forsætisráðuneytisins, áttu að morgni dags 29. maí – sama dag og tillaga um Landsréttardómara var send Alþingi – benda til þess að Hafsteinn Þór hafi lesið yfir bréfið áður en það var sent. Þá segir Ragnhildur í tölvupósti til tveggja starfsmanna forsætisráðuneytisins að Hafsteinn Þór hafi skrifað hluta bréfsins.

Umræddir tölvupóstar og áðurnefnd fundargerð eru einu gögnin sem dómsmálaráðuneytið afhenti stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd þar sem birtast upplýsingar um utanaðkomandi ráðgjöf við meðferð málsins.

Í þessum gögnum kemur ekkert efnislegt fram sem bendir til þess að ráðherra hafi fengið ráðgjöf um að fara þá leið sem hún fór við meðferð málsins, það er víkja frá hæfnismati dómnefndar án ítarlegrar rannsóknar og rökstuðnings í samræmi við reglur stjórnsýsluréttar.