Leiðtogar Repúblikana á Bandaríkjaþingi standa frammi fyrir vaxandi þrýstingi um að bregðast við andúð í garð múslima eftir að röð ögrandi ummæla og tillagna endurvakti umræðu um íslamófóbíu í bandarískum stjórnmálum.

Nýjasta deilan spratt af yfirlýsingum frá Repúblikönum í fulltrúadeildinni, þar á meðal Andy Ogles frá Tennessee og Randy Fine frá Flórída. Ummæli þeirra eru sögð hafa farið yfir mörkin milli áhyggja af öryggi og fjandskapar gagnvart múslimum sem trúarhópi.

Orðræðan hefur fengið byr undir báða vængi frá Donald Trump, segja andstæðingar hans, og benda á aðgerðir hans á fyrra kjörtímabilinu, þegar hann lagði takmarkanir á komu fólks frá nokkrum löndum þar sem múslimar eru í meirihluta, það sem almennt var kallað„múslimabann“.

Mannréttindasamtök og þingmenn Demókrata halda því fram að þessi aðgerð – ásamt því að Trump hefur áður deilt áróðri gegn múslimum á samfélagsmiðlum – hafi stuðlað að því að harðari orðræða um íslam hafi orðið viðtekin í bandarískum stjórnmálum.

Ogles olli síðast fjaðrafoki á mánudag þegar hann birti á samfélagsmiðlum að „múslimar eigi ekki heima í bandarísku samfélagi“ og bætti við að „fjölhyggja (pluralism) sé lygi“.

Ummælin voru umsvifalaust fordæmd af Demókrötum og mannréttindasamtökum.

Andmúslímsk viðhorfMike Johnson, forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings, ræðir við Andy Ogles í þinghúsinu í Washington, DC, þann 3. janúar 2025.

Mynd: AFP

Ráð bandarísk-íslamskra samskipta (Council on American-Islamic Relations) lýsti Ogles sem „andmúslímskum öfgamanni“, á meðan þingmaður Demókrata, Shri Thanedar, benti á stjórnarskrárvarin réttindi til trúfrelsis og svaraði: „Kannski eru það ÞÍN gildi sem eiga ekki heima í bandarísku samfélagi.“

Ummæli Ogles eru ekki einangrað tilvik.

Fine hefur skrifað að Bandaríkjamenn ættu að óttast íslam og gaf áður í skyn að ef hann yrði neyddur til að velja á milli „hunda og múslima“ yrði valið ekki erfitt.

Í öldungadeildinni hefur Tommy Tuberville, sem er í framboði til ríkisstjóra Alabama með stuðningi Trumps, birt viðvaranir um múslima í Bandaríkjunum. Í einni færslunni lýsti hann þeim sem svo að þeir væru komnir „inn fyrir borgarhliðin“.

Orðræðan hefur kveikt harðar deilur á samfélagsmiðlum og á þingi. Þingkonan Yassamin Ansari frá Arizona sakaði Fine um „viðurstyggilegan rasisma“ og krafðist þess að vita hvort forseti fulltrúadeildarinnar, Mike Johnson, myndi grípa til aðgerða.

Leiðtogar spila með

Hingað til hafa leiðtogar Repúblikana þó að mestu forðast að fordæma ummælin beint.

Þegar Johnson var spurður um færslu Ogles sagði hann aðeins að orðalagið sem sumir þingmenn notuðu væri „annað orðalag en ég myndi nota“ og bætti við að áhyggjur af innleiðingu íslamískra laga í Bandaríkjunum væru „alvarlegt mál“.

Gagnrýnendur sögðu að viðbrögðin endurspegluðu víðtækari tregðu til að takast á við málið og bentu á að einföld yfirlýsing þar sem trúarofsóknum væri hafnað hefði verið pólitískt auðveld – en samt hefur engin slík verið gefin út af leiðtogum Repúblikana í fulltrúadeildinni.

Á meðan virðist orðræðan breiðast út frekar en að hjaðna.

Hundrað þingmenn með færslur um múslima

Greining The Washington Post leiddi í ljós að frá ársbyrjun 2025 hafa næstum 100 þingmenn Repúblikana birt færslur um íslam eða múslima á samfélagsmiðlum – og næstum allar færslurnar voru neikvæðar.

Tveir þriðju hlutar vísuðu í þemu eins og róttækt íslam, Sharia-lög, öfgastefnu eða hryðjuverk.

Greining The Post leiddi einnig í ljós að nokkrir þingmenn hefðu kallað eftir brottvísun múslima eða banni við komu íslamskra innflytjenda.

Þingmenn frá Texas voru meðal þeirra sem birtu flestar færslur, en Chip Roy skrifaði meira en 100 færslur sem vísuðu til íslam á þessu ári, samkvæmt greiningunni.

Tjáningin á samfélagsmiðlum endurspeglar víðtækari pólitíska stefnu sem er að gerjast innan hluta Repúblikanaflokksins, segja gagnrýnendur.

Sumir álitsgjafar halda því fram að orðræða gegn múslimum sé notuð til að virkja kjósendur sem finna fyrir þrýstingi vegna efnahagsáhyggja og hafa áhyggjur af yfirstandandi átökum Bandaríkjanna við Íran.

Talsmenn mannréttinda segja að orðræðan endurspegli einnig þemu sem öfgahægri aðgerðasinnar utan stjórnkerfisins hafa ýtt undir, en þeir hafa kallað eftir brottvísun múslima eða algjöru banni við komu íslamskra innflytjenda.

Frumvörp gegn múslimum

Viðhorfið hefur borist yfir í lagafrumvörp.

Næstum 40 þingmenn Repúblikana, þar á meðal Ogles og Fine, hafa lagt fram eða stutt aðgerðir sem banna innflutning fólks frá löndum þar sem múslimar eru í meirihluta.

Stuðningsmenn segja að slíkar tillögur stuðli að þjóðaröryggi. Andstæðingar halda því fram að þær þurrki út mörkin milli hryðjuverkavarna og trúarlegrar mismununar.

Nokkrir Repúblikanar hafa lýst yfir óþægindum með tóninn í umræðunni.

Thom Tillis frá Norður-Karólínu lýsti ummælum Ogles sem „fáránlegum“, á meðan Don Bacon frá Nebraska benti á bann stjórnarskrárinnar við trúarlegum prófum sem skilyrðum fyrir opinber embætti.