Samherjamálið í DNB orðið að pólitísku hitamáli í Noregi

Rúmlega sex millj­arða króna sekt­ar­greiðsla norska rík­is­bank­ans DNB vegna brota á lögum um varnir gegn pen­inga­þvætti í við­skipta­sam­bandi hans við Samherja er orðin að póli­tísku hita­máli í Noregi. Greint var frá sekt­ar­greiðsl­unni í morgun. Það er norska fjár­mála­eft­ir­litið sem leggur sekt­ina á DNB-bank­ann en hann er að hluta til í eigu norska rík­is­ins. 

Samhliða var birt skýrsla um við­skipta­sam­band DNB við Samherja þar sem fjár­mála­eft­ir­litð fettir fingur út í fjöl­mörg atriði í við­skiptum Samherja og bank­ans, meðal ann­ars það hvernig félagið Cape Cod í skatta­skjól­inu Marshall-eyjum gat verið við­skipta­vinur bank­ans í áraraðir án þess að bank­inn hefði stað­festar upp­lýs­ingar um eign­ar­hald félags­ins. 

Inntakið í gagn­rýni fjár­mála­eft­ir­lits­ins er að DNB hafi í mörgum til­fellum - ekki bara í Sam­herj­a­mál­inu - brotið gegn lögum um eft­ir­lit með pen­inga­þvætti með því að krefja við­skipta­vini bank­ans ekki um full­nægj­andi upp­lýs­ingar um eign­ar­hald félaga sem stund­uðu við­skipti í gegnum bank­ann. 

Ráðuneytið vill fund með DNB

Nú hefur við­skipta­ráð­herra Noregs, Iselin Nybø, kallað eftir fundi með stjórn DNB vegna máls­ins. „Það er eðli­legt að ríkið sem eig­andi setji sig inn í þá gagn­rýni sem komið hefur fram. Ráðu­neytið hefur farið fram á fund með stjórn­ar­mönnum í DNB til að fá upp­lýs­ingar um málið.“ Þetta er haft eftir Nybø í norska við­skipta­blað­inu Dagens Nær­ingsliv. 

Í frétt norska blaðs­ins er haft eftir fleiri aðilum í norsku stjórn­mála­lífi að málið sé alvar­legt og að það kunni að hafa afleið­ingar. „Þetta er mjög alvar­legt,“ er haft tals­manni stjórn­mála­flokks­ins SV í efna­hags­málum, Kari Elisa­beth Kaski. 

Hvar liggur ábyrgðin?

Blaða­menn í Noregi eru farnir að spyrja spurn­inga um hver það er sem á end­anum ber ábyrgð á því að þessi stærsti banki Noregs gat klúðrað eft­ir­liti sínu með við­skipta­vinum sínum með þessum hætti. Í skýrslum fjár­mála­eft­ir­lits­ins norska er full­yrt að bank­inn hafi brotið lög um eft­ir­lit með pen­inga­þvætti. Svo virð­ist sem kallað sé eftir því að ein­hver innan DNB taki ábyrgð í mál­inu. 

Tekið skal fram að ekki er full­yrt að Samherji hafi sjálfur stundað pen­inga­þvætti í gegnum bank­ann. En þetta er eitt af þeim atriðum sem er til rann­sóknar í Sam­herj­a­mál­inu á Íslandi og í Namibíu. DNB er því sagður hafi brotið lög með eft­ir­lits­leysi sínu gagn­vart félögum Samherja og þess vegna er bank­inn sektaður um rúma sex millj­arða. 

Í við­tali við Dagens Nær­ingsliv segir Kjerstin Braathen að það sé hún sem á end­anum beri ábyrgð á mál­inu. Braathen tók samt bara við sem for­stjóri DNB í sept­em­ber 2019, tveimur mán­uðum áður en Sam­herj­a­málið í Namibíu kom fram í dags­ljósið. „Sumir af þessum hlutum, eins og Sam­herj­a­málið, eru gömul mál.[…] En það er ég sem for­stjóri sam­stæð­unnar og það er ég sem á end­anum ber æðstu ábyrgð­ina fyrir hönd DNB og við tökum gagn­rýn­ina mjög alvar­lega,“ segir Braathen. 

Aðspurð hvort hún hafi íhugað stöðu sína vegna Sam­herj­a­máls­ins segir Braathen að spyrja þurf stjórn bank­ans að því. Í frétt Dagens Nær­ingsliv stað­festir stjórn­ar­for­maður DNB, Olaug Svarva, að Braathen njóti trausts stjórn­ar­innar. 

Eins og er hefur því eng­inn innan DNB verið lát­inn sæta ábyrgð vegna Sam­herj­a­máls­ins  í DNB og stað­festir Braathen þetta í sam­tali við Dagens Nær­ingsliv. Miðað við við­brögð norskra stjórn­mála­manna þá gæti þetta hins vegar breyst.