Rannsóknarstofnunin ACC( Anti Corruption Commision)í Namibíu, sem rannsakað hefur Samherjamálið í eitt ár, segir að búið sé að sanna lögbrot í málinu að hluta. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá stofnuninni sem dagsett er í gær. „Rannsóknin hefur hingað til sannað, prima facie, að meinsæri, mútur, spilling, fjársvik, peningaþvætti og skattaundanskot hafa átt sér stað,“ segir í tilkynningunni.

ACC gerir fyrirvara við fullyrðinguna um sönnunina í málinu með hugtakinu prima facie sem merkir við „fyrstu sýn“ og er sá fyrirvari gerður til að fullyrða ekki að undangenginni fullri rannsókn málsins að lögbrot hafi átt sér. Sakborningar eiga enn eftir að lýsa afstöðu til sakarefnanna hjá yfirvöldum í Namibíu. Gögnin sem slík bendi hins vegar til stórfelldra lögbrota.

Í samtali við Stundina segir framkvæmdastjóri ACC, Paulus Noa, að fréttatilkynningin hafi verið send út í gær. Hann segir að tilgangur tilkynningarnnar sé meðal annars að biðla til fólks í Namibíu að veita upplýsingar sem hjálpað geti til við rannsóknina.

„Rannsóknin hefur hingað til sannað, prima facie, að meinsæri, mútur, spilling, fjársvik, peningaþvætti og skattaundanskot hafa átt sér stað“

Stofnunin ACC  handtók Bernhard Esau, fyrrverandi sjávarútvegsráðhera Namibíu, í gær vegna rannsóknar málsins. Kaupsýslumaðurinn Ricardo Gustavo var einnig handtekinn. ACC leitar nú einnig Tamson Hatukuipi, James Hatukulipi og Sacky Shangala. 

Þessi atburðarás á sér stað  í kjölfar opinberunar upplýsinga um að sjávarútvegsráðherrann og meðreiðarsveinar hans hafi  tekið við stórfelldum mútugreiðslum frá íslenska útgerðarfélaginu Samherja á árunum 2012 til 2019 í skiptum fyrir aðgang að hestamakrílskvóta. Stundin greindi frá þessu í samstarfi við Wikileaks, fréttaskýringaþáttinn Kveik í Ríkissjónvarpinu og katörsku sjónvarpsstöðina Al Jazeera í síðustu viku. 

„Algjörlega ólíðandi“Í fréttatilkynningu ACC er sagt „algjörlega ólíðandi“ að auðlindir Namibíu séu arðrændar með mútugreiðslum og að arðurinn af þeim renni í vasa spilltra einstaklinga.

Skattborgarar Namibíu hlunnfarnir

Í fréttatilkynningunni segir enn fremur að milliríkjasamkomulag sem Namibía gerði við Angóla árið 2014, svokallaður Namgomar-díll, hafi ekki verið til hagsbóta fyrir skattborgara Namibíu heldur hafi það verið gert til þess að koma fjármunum til þeirra einstakinga sem eru til rannsóknar í málinu. Þar af leiðandi hafi namibíska ríkið orðið af miklum fjármunum sem hægt hefði verið að nota í rekstur þess. „Rannsóknir ACC sýna að fyrirtæki sem eru í eigu sumra sakborninganna eða fulltrúa þeirra voru notuð til að taka við og millifæra áfram milljónir dollara inn á bankreikninga sakborninganna. Fjármunir voru svo á endanum greiddir inn á persónulega bankareikninga sumra sakborninganna,“ segir í tilkynningunni. 

„Þetta er algjörlega ólíðandi.“

Auðlindir Namibíu eiga að nýtast Namibiumönnum

Í tilkynningunni segir að fiskveiðiauðlindir Namibíu séu hluti þeirra náttúruauðlinda sem landið búi yfir og að þessar auðlindir eigi að nota þjóðinni til hagsbóta, meðal annars til að hjálpa til við að minnka fátækt í landinu, skapa atvinnu og almennt séð auka hagsæld í ríkinu. „Eitt af markmiðum milliríkjasamningsins var að stuðla í auknum mæli  að fæðuöryggi [tryggja fólki í landinu aðgang að mat, fiski]. Þessu markmiði verður ekki náð í andrúmslofti sem einkennist af spillingu. Þvert á móti sýnir rannsóknin að  tæknileg kunnátta og pólitísk staða  viðkomandi aðila í opinberum embættum og stofnunum hafi verið misnotuð til að arðræna náttúruauðlindir í sjávarútvegi landsins í félagi við erlend fyrirtæki  sem greiddu mútur til nokkurra gráðugra Namibíumanna og sem komu fjármunum inn í hagkerfi erlendra ríkja þar sem þeir eru notaðir í fjárfestingar upp á milljónir dollara. Þetta er algjörlega ólíðandi.“

Að endingu biðlar ACC til almennings í Namibíu, líkt og Paulus Noa nefnir í samtali við Stundina,  um upplýsingar og vísbendingar sem geti hjálpað ACC við rannsóknina, meða annars upplýsingum um eignir sem kunna að tengjast rannsókninni. Sagt er að rannsókn málsins haldi áfram.