Rann­sókn­ar­stofn­unin ACC( Anti Corruption Commision)í Namibíu, sem rann­sakað hefur Sam­herj­a­málið í eitt ár, segir að búið sé að sanna lög­brot í mál­inu að hluta. Þetta kemur fram í frétta­til­kynn­ingu frá stofn­un­inni sem dag­sett er í gær. „Rann­sóknin hefur hingað til sannað, prima facie, að mein­særi, mútur, spill­ing, fjár­svik, pen­inga­þvætti og skattaund­an­skot hafa átt sér stað,“ segir í til­kynn­ing­unni.

ACC gerir fyr­ir­vara við full­yrð­ing­una um sönn­un­ina í mál­inu með hug­tak­inu prima facie sem merkir við „fyrstu sýn“ og er sá fyr­ir­vari gerður til að full­yrða ekki að und­an­geng­inni fullri rann­sókn máls­ins að lög­brot hafi átt sér. Sak­born­ingar eiga enn eftir að lýsa afstöðu til sak­ar­efn­anna hjá yfir­völdum í Namibíu. Gögnin sem slík bendi hins vegar til stór­felldra lög­brota.

Í sam­tali við Stundina segir fram­kvæmda­stjóri ACC, Paulus Noa, að frétta­til­kynn­ingin hafi verið send út í gær. Hann segir að til­gangur til­kynn­ing­arnnar sé meðal ann­ars að biðla til fólks í Namibíu að veita upp­lýs­ingar sem hjálpað geti til við rann­sókn­ina.

„Rann­sóknin hefur hingað til sannað, prima facie, að mein­særi, mútur, spill­ing, fjár­svik, pen­inga­þvætti og skattaund­an­skot hafa átt sér stað“

Stofn­unin ACC  hand­tók Bernhard Esau, fyrr­ver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­hera Namibíu, í gær vegna rann­sóknar máls­ins. Kaup­sýslu­mað­ur­inn Ricardo Gustavo var einnig hand­tek­inn. ACC leitar nú einnig Tamson Hatukuipi, James Hatukulipi og Sacky Shangala. 

Þessi atburða­rás á sér stað  í kjöl­far opin­ber­unar upp­lýs­inga um að sjáv­ar­út­vegs­ráð­herr­ann og með­reið­ar­sveinar hans hafi  tekið við stór­felldum mútu­greiðslum frá íslenska útgerð­ar­fé­lag­inu Samherja á árunum 2012 til 2019 í skiptum fyrir aðgang að hesta­makríl­skvóta. Stundin greindi frá þessu í sam­starfi við Wikileaks, frétta­skýr­inga­þátt­inn Kveik í Rík­is­sjón­varp­inu og katör­sku sjón­varps­stöð­ina Al Jazeera í síð­ustu viku. 

„Algjör­lega ólíð­andi“Í frétta­til­kynn­ingu ACC er sagt „algjör­lega ólíð­andi“ að auð­lindir Namibíu séu arð­rændar með mútu­greiðslum og að arð­ur­inn af þeim renni í vasa spilltra ein­stak­linga.

Skattborgarar Namibíu hlunnfarnir

Í frétta­til­kynn­ing­unni segir enn fremur að milli­ríkja­sam­komu­lag sem Namibía gerði við Angóla árið 2014, svo­kall­aður Namgomar-díll, hafi ekki verið til hags­bóta fyrir skatt­borg­ara Namibíu heldur hafi það verið gert til þess að koma fjár­munum til þeirra ein­stak­inga sem eru til rann­sóknar í mál­inu. Þar af leið­andi hafi namibíska ríkið orðið af miklum fjár­munum sem hægt hefði verið að nota í rekstur þess. „Rann­sóknir ACC sýna að fyr­ir­tæki sem eru í eigu sumra sak­born­ing­anna eða full­trúa þeirra voru notuð til að taka við og milli­færa áfram millj­ónir doll­ara inn á ban­kreikn­inga sak­born­ing­anna. Fjár­munir voru svo á end­anum greiddir inn á per­sónu­lega banka­reikn­inga sumra sak­born­ing­anna,“ segir í til­kynn­ing­unni. 

„Þetta er algjör­lega ólíð­andi.“

Auðlindir Namibíu eiga að nýtast Namibiumönnum

Í til­kynn­ing­unni segir að fisk­veiði­auð­lindir Namibíu séu hluti þeirra nátt­úru­auð­linda sem landið búi yfir og að þessar auð­lindir eigi að nota þjóð­inni til hags­bóta, meðal ann­ars til að hjálpa til við að minnka fátækt í land­inu, skapa atvinnu og almennt séð auka hag­sæld í rík­inu. „Eitt af mark­miðum milli­ríkja­samn­ings­ins var að stuðla í auknum mæli  að fæðu­ör­yggi [tryggja fólki í land­inu aðgang að mat, fiski]. Þessu mark­miði verður ekki náð í and­rúms­lofti sem ein­kenn­ist af spill­ingu. Þvert á móti sýnir rann­sóknin að  tækni­leg kunn­átta og póli­tísk staða  við­kom­andi aðila í opin­berum emb­ættum og stofn­unum hafi verið mis­notuð til að arð­ræna nátt­úru­auð­lindir í sjáv­ar­út­vegi lands­ins í félagi við erlend fyr­ir­tæki  sem greiddu mútur til nokk­urra gráð­ugra Namib­íu­manna og sem komu fjár­munum inn í hag­kerfi erlendra ríkja þar sem þeir eru not­aðir í fjár­fest­ingar upp á millj­ónir doll­ara. Þetta er algjör­lega ólíð­andi.“

Að end­ingu biðlar ACC til almenn­ings í Namibíu, líkt og Paulus Noa nefnir í sam­tali við Stundina,  um upp­lýs­ingar og vís­bend­ingar sem geti hjálpað ACC við rann­sókn­ina, meða ann­ars upp­lýs­ingum um eignir sem kunna að tengj­ast rann­sókn­inni. Sagt er að rann­sókn máls­ins haldi áfram.