Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins og fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, lagði áherslu á það í umræðum um póli­tíska ábyrgð og stöðu Sigríðar Andersen dóms­mála­ráð­herra í óund­ir­búnum fyr­ir­spurn­ar­tíma í morgun að Sigríður gegndi ráð­herra­emb­ætti í umboði Alþingis. Það væri Alþingis, frekar en for­manns Sjálf­stæð­is­flokks­ins, að ákveða hvort Sigríði væri sætt á ráð­herra­stóli.

„Hátt­virtur þing­maður þarf því ekki að horfa til for­manns Sjálf­stæð­is­flokks­ins með það hvort ein­staka ráð­herrar í rík­is­stjórn­inni starfi áfram í hans skjóli, það er vilji meiri­hluta þings­ins sem hefur úrslita­á­hrif á hvort ráð­herrar sitja í rík­is­stjórn eða ekki. Þetta er þing­bundin stjórn. Það er lagaum­hverfið sem ég og við öll störfum við,“ sagði Bjarni í svari við fyr­ir­spurn Helga Hrafns Gunn­ars­sonar, þing­manns Pírata.

Mynd: Pressphotos.biz - (Rosa­Braga)

Helgi spurði hvort Bjarni, sem for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, liti svo á að seta Sigríðar Andersen sem dóms­mála­ráð­herra í rík­is­stjórn væri á hans ábyrgð. Þá benti Helgi á að ekki virt­ist vera póli­tískur vilji fyrir því að virkja ákvæði um Landsdóm og hina laga­legu ráð­herra­á­byrgð. „Það liggur fyrir að ákveðið tóma­rúm er í póli­tískri ábyrgð á Íslandi. Maður hefði þá haldið að hæst­virtur for­sæt­is­ráð­herra bæri ábyrgð á setu ann­arra ráð­herra en ef maður spyr hana bendir hún á for­mann Sjálf­stæð­is­flokks­ins í rík­is­stjórn — ég er aug­ljós­lega að tala um hæst­virtan dóms­mála­ráð­herra — nefni­lega hæst­virtan fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra Bjarna Bene­dikts­son. Einn bendir á annan og öll þessi ábyrgð­ar­keðja virð­ist vera heldur óskýr,“ sagði Helgi og bætti við: „Mig langar þá að spyrja hæst­virtan fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra hvort hann sem for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins í rík­is­stjórn sé ábyrgur fyrir setu ann­arra ráð­herra síns flokks í rík­is­stjórn. Ef svo er ekki, hver er þá ábyrgur fyrir því?“

Landsdómsfyrirkomulagið enn í gildi

Bjarni Bene­dikts­son benti á að lög um Landsdóm væru sann­ar­lega enn í gildi. „Hafi menn þá sann­fær­ingu að rétt sé að kalla saman lands­dóm skulu menn tala fyrir því. Þetta er fínn vett­vangur til þess. En það er alveg und­ar­legt að sjá sér­fræð­inga og aðra segja að lög­unum hafi verið kippt úr sam­bandi út af orðum sem hafa fallið hér,“ sagði hann og vís­aði þá vænt­an­lega til nýlegrar umfjöll­unar Frétta­blaðs­ins um tóma­rúm í póli­tískri ábyrgð á Íslandi. „Sumir hafa verið þeirrar skoð­unar að þetta sé úrelt fyr­ir­bæri og ég er þeirrar skoð­unar. Það færi vel á því að lögin væru tekin til heild­stæðrar end­ur­skoð­unar og fyr­ir­bærið lands­dómur fellt niður og við færðum þau mál í annan og almenn­ari far­veg, sem sagt það hvernig ráð­herrar eru dregnir til ábyrgðar. En í milli­tíð­inni gilda lögin að sjálf­sögðu.“

Þá vék Bjarni að því í hvers skjóli ráð­herrar sætu í rík­is­stjórn. „Í til­felli Sjálf­stæð­is­flokks­ins legg ég fram til­lögu í þing­flokknum sem fær blessun og ég fer með hana til sam­starfs­flokk­anna. Ég held að þannig hafi það gengið fyrir sig hjá flestum flokkum fram til þessa. Ég styð alla ráð­herra í rík­is­stjórn­inni, þá sem sitja fyrir hönd Sjálf­stæð­is­flokks­ins og alla hina.“

Helgi Hrafn spurði hvort það breytti þá engu ef dóms­mála­ráð­herra græfi undan nýju dóms­stigi á Íslandi með lög­broti við skipun dóm­ara. „Nú er svo komið að þessi ágæti þing­flokkur hefur ákveðið þetta. Og hvað? Er þá aldrei snúið við? Hver ber ábyrgð á því að hæst­virtur dóms­mála­ráð­herra víki þegar hún stendur sig ekki í starf­inu ef ekki for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins í rík­is­stjórn?“ 

„Tapi menn trausti getur það meðal
ann­ars leitt til breyt­inga á skipan
ráð­herra­lista Sjálf­stæð­is­flokks­ins“

Í svörum sínum lagði Bjarni áherslu á ábyrgð þings­ins og sagði Helga Hrafn ekki þurfa að horfa sér­stak­lega til sín. „Þetta er þing­bundin stjórn. Það er lagaum­hverfið sem ég og við öll störfum við. Ég var ein­fald­lega að reyna að útskýra fyrir hátt­virtum þing­manni hvernig hlut­irnir ganga fyrir sig á hinum póli­tíska vett­vangi í mínum stjórn­mála­flokki. Þar geta vissu­lega orðið breyt­ingar af ýmsum ástæðum. Tapi menn trausti getur það meðal ann­ars leitt til breyt­inga á skipan ráð­herra­lista Sjálf­stæð­is­flokks­ins eins og hjá öðrum flokkum og eru dæmi um það í sög­unni í hinu íslenska stjórn­mála­lífi.“ Athygli vakti að Bjarni kom Sigríði Andersen ekki sér­stak­lega til varnar en tók sér­stak­lega fram að vel gætu orðið breyt­ingar á skipun ráð­herra­lista Sjálf­stæð­is­flokks­ins ef ráð­herrar glöt­uðu trausti.