Eign­ar­halds­fé­lag Þor­steins Más Bald­vins­sonar og fyrr­ver­andi eig­in­konu hans, Helgu S. Guð­munds­dóttir, er í dag lítið annað en skel utan um 30 millj­arða króna lán til félags barna þeirra. Fyr­ir­tæki Þor­steins Más og Helgu, Eign­ar­halds­fé­lagið Steinn ehf., átti áður tæp­lega helm­ings­hlut í Samherja, sem félagið seldi til barna þeirra með selj­enda­láni árið 2020. Félag barn­anna, Baldvins og Kötlu, á í dag þennan eign­ar­hlut í Samherja og skuldar Eign­ar­halds­fé­lag­inu Steini ehf. 30 millj­arða króna vegna kaupanna. Þetta kemur fram í árs­reikn­ingi Steins fyrir árið 2021. 

Á því sama ári seldi eign­ar­halds­fé­lagið Steinn 43,5 pró­senta hlut sinn í eign­ar­halds­fé­lag­inu Samherja Holding, sem hélt utan um eign­ar­hluti í erlendum útgerðum Samherja og ráð­andi hlut í Eim­skipum. Kaup­and­inn var annað félag Þor­steins og Helgu, 600 eign­ar­halds­fé­lag ehf.  

Eftir þessi við­skipti gerð­ist það svo í lok síð­asta árs að hol­lenskt félag í eigu Baldvins Þor­steins­sonar, Alda Seafood Holding BV, eign­að­ist erlendan útgerð­ar­rekstur Samherja sem verið hafði í eigu Samherja Holding.  

Með þessum hætti hefur félag Þor­steins Más og Helgu unnið að því á síð­ustu árum að koma fyr­ir­tækja­eignum sínum sem tengj­ast Samherja frá Eign­ar­halds­fé­lag­inu Steini og yfir til barna sinn. 

Eigandi Samherja á Íslandi og erlendisEftir nokkra við­skipta­gern­inga með eignir Sam­herj­a­sam­stæð­unnar stendur Baldvin Þor­steins­son eftir sem annar af stærstu hlut­höfum félags­ins á Íslandi sem og eig­andi þeirrar erlendu útgerð­ar­starf­semi sem faðir hans og frændi áttu áður.

Félag Þorsteins og Helgu komið alveg út úr Samherja

Eftir þessa tvö við­skipta­gern­inga á Eign­ar­halds­fé­lagið Steinn ekki neinar fyr­ir­tækja­eignir sem verið hafa hluti af Sam­herj­a­sam­stæð­unni í gegnum árin. 

Árið 2018 var Sam­herj­a­sam­stæð­unni skipt upp í tvö félög, Samherja hf. og Samherja Holding. Fyrr­nefnda félagið hélt utan um eign­ar­haldið á inn­lendri útgerð og rekstri Samherja, meðal ann­ars kvót­anum sem félagið hefur yfir að ráða, sem og rekst­ur­inn í Færeyjum á meðan Samherji Holding hélt utan um erlendra rekst­ur­inn og hluta­bréf í Eim­skipum.

Eftir að Namib­íu­málið kom upp 2019 ákváðu stærstu eig­endur Samherja hins vegar að færa eign­ar­haldið á inn­lendri útgerð Samherja til barn­anna sinna í við­skiptum sem vöktu mikla athygli. Þetta gerð­ist á fyrra hluta árs 2020. Með þeim við­skiptum eign­uð­ust börn tveggja stofn­enda Samherja, Þor­steins Más og Krist­jáns Vil­helms­sonar, óbeinan umráða­rétt yfir kvóta og eignum sem talin voru um 92 millj­arða króna virði á þeim tíma. 

Eftir stóð hins vegar hlut­ur­inn í Samherja Holding sem Eign­ar­halds­fé­lagið Steinn átti. Þessi hlutur var svo færður inn í 600 eign­ar­halds­fé­lag ehf.

Í árs­reikn­ingi þessa félags fyrir 2021 kemur fram að það hafi hagn­ast um ríf­lega 1750 millj­ónir króna það ár. Í árs­lok 2021 var 43,5 pró­senta eign­ar­hlutur félags­ins í Samherja Holding bók­færður á ríf­lega 27 millj­arða króna. Hol­lenskt félag Baldvins Þor­steins­sonar eign­ast svo erlendan útgerð­ar­rekstur Samherja Holding í árs­lok í fyrra þannig að eignir félags­ins eru ekki eins miklar nú. Eftir stendur hins vegar hlutur Samherja Holding í Eim­skipa­fé­lagi Íslands sem 600 eign­ar­halds­fé­lag, Þor­steins og Helgu, á meðal ann­ars.

Félag Þor­steins Más og Helgu á því hvorki lengur hluti í íslensku útgerð­inni né í erlendu útgerð­unum sem Samherji rekur. Þor­steinn Már er ein­ungis óbeinn eig­andi í útgerð Samherja á Íslandi, í gegnum 2% hlut í félagi barna sinna, Eign­ar­halds­fé­lag­inu K&B ehf.

Eftir standa aðeins eign­ar­hlutir í félög­unum Trað­ar­steini ehf og Tún­steini ehf. Það fyrr­nefnda fjár­festi meðal ann­ars í kís­il­veri Thorsil á Reykja­nesi sem og í virkj­un­ar­kosti á hálend­inu. Síð­ar­nefnda félagið á bygg­ing­ar­lóð á Sel­tjarn­ar­nesi. Bæði eru með nei­kvætt eigið fé og hafa aldrei verið umsvifa­mikil.

Félag sem á og innheimtir lán

Eign­ar­halds­fé­lagið Steinn er þrátt fyrir  í dag engu að síður félag sem á eignir upp á tæp­lega 233 millj­ónir evra, eða tæp­lega 34,3 millj­arða króna. Af þessum eignum eru nærri 202 millj­ónir evra, tæp­lega 30 millj­arðar króna, lang­tíma­kröfur á tengdan aðila. Þetta er lánið til félags Baldvins og Kötlu, K&B ehf, sem Eign­ar­halds­fé­lagið Steinn veitti við kaup hluta­bréf­anna í Samherja hf árið 2020. 

Lánið lækkar nokkuð ár frá ári. Lækkunin á upp­hæð kröf­unnar var meðal ann­ars rúm­lega 3 millj­ónir evra, um 450 millj­ónir króna, á milli áranna 2020 og 2020. Þá fór krafan úr rúm­lega 205 millj­ónum evra og niður í tæp­lega 202 millj­ónir.

Eign­ar­halds­fé­lag Baldvins og Kötlu skuldar félagi for­eldra sinna því alltaf minna og minna eftir því sem árin frá við­skipt­unum líða. Skamm­tíma­hluti lang­tíma­kröf­unnar á hendur K&B ehf. er svo færður til bókar sem eign hjá Eign­ar­halds­fé­lag­inu Steini. 

Athygli vekur að í árs­reikn­ingi K&B fyrir árið 2021 er útistand­andi lán við tengdan aðila sagt hafa verið tæp­lega 202 millj­ónir evra í árs­lok 2021 en lánið stóð jafn­framt í sömu upp­hæð í árs­lok 2020 sam­kvæmt þeim árs­reikn­ingi. Miðað við þetta lækk­aði krafan ekki á milli ára.  Samkvæmt árs­reikn­ingnum á félagið hins vegar að greiða rúm­lega 8,4 millj­ónir evra af lán­inu á hverju ári og á krafan því að lækka um það sem þessu nemur.