Evrópsk aðildarríki NATO reyndu í ofboði í dag að fá skýr svör frá Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, um liðsflutninga stjórnarinnar í Washington, um leið og þau reyndu að sefa reiði Donalds Trumps forseta vegna Írans fyrir leiðtogafund í júlí.

Trump olli miklum heilabrotum þegar utanríkisráðherrar NATO komu saman í Helsingborg í Svíþjóð með því að tilkynna að hann myndi senda 5.000 hermenn til Póllands, sem virtist vera viðsnúningur frá því að Washington-stjórnin hafði áður aflýst fyrirhugaðri sendingu.

Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, og utanríkisráðherra Póllands fögnuðu breytingunni, en hún jók á áhyggjur af skorti á samhæfingu milli Bandaríkjanna og bandamanna þeirra.

„Þetta er vissulega ruglingslegt og ekki alltaf auðvelt að átta sig á,“ sagði Maria Malmer Stenergard, utanríkisráðherra Svíþjóðar.

Færa 5.000 hermenn frá Þýskalandi

Viðsnúningur Trumps virtist koma í kjölfar þess að stjórnin í Washington tilkynnti skyndilega fyrr í mánuðinum að hún væri að draga 5.000 hermenn frá Þýskalandi eftir deilur milli Trumps og Friedrichs Merz kanslara.

Rubio fullyrti að ákvarðanir Bandaríkjanna um herlið væru „ekki refsiaðgerðir“ heldur væru þær tilkomnar vegna þess að Bandaríkjastjórn þyrfti stöðugt að „endurskoða“ liðsflutninga til að mæta alþjóðlegum þörfum sínum.

Fjöldi ráðherra NATO sagði að almennt hefði verið búist við fækkun bandarískra hermanna í álfunni þar sem Bandaríkin einbeiti sér nú að öðrum ógnum og Evrópa auki eigin varnir.

„Það sem skiptir máli er að þetta gerist á skipulagðan hátt, svo að Evrópa geti byggt sig upp þegar Bandaríkin draga úr viðveru sinni,“ sagði Espen Barth Eide, utanríkisráðherra Noregs.

Fundurinn í Svíþjóð fer fram í kjölfar þess að Trump hefur gagnrýnt Evrópu harðlega fyrir viðbrögð álfunnar við stríði hans gegn Íran. Hann hefur hótað að Bandaríkin gætu íhugað að segja sig úr NATO.

Stjórnarerindrekar sögðu að markmiðið væri að snúa blaðinu við fyrir leiðtogafund bandalagsins í Ankara svo hægt væri að einbeita sér að því að sýna fram á aukin útgjöld Evrópu.

„Skoðanir forsetans, og hreinskilnislega vonbrigði hans, með suma bandamenn okkar í NATO og viðbrögð þeirra við aðgerðum okkar í Mið-Austurlöndum – þær eru vel skrásettar. Það verður að taka á því,“ sagði Rubio.

Hann bætti við að leiðtogafundurinn í Ankara yrði „líklega einn mikilvægasti leiðtogafundur í sögu NATO“.

Í tilraun til að lægja öldurnar hafa sumir evrópskir bandamenn sent skip nær svæðinu til að aðstoða á Hormússundi þegar stríðinu lýkur.

„Evrópubúar hafa heyrt skilaboðin,“ sagði Rutte.

Johann Wadephul, utanríkisráðherra Þýskalands, sagðist ekki búast við því að NATO myndi senda eigið verkefni á svæðið.

Skuggi yfir leiðtogafundinum

Frá því að Trump komst aftur til valda á síðasta ári hefur NATO staðið af sér ýmsar krísur, þar á meðal að telja hann ofan af því að reyna að leggja undir sig Grænland.

Nú er hætta á að eftirmálar Íransstríðsins varpi skugga á leiðtogafundinn í Ankara, höfuðborg Tyrklands.

NATO hafði vonast til að geta einbeitt sér að því að sýna Trump að bandamenn stæðu við loforð sitt til hans á leiðtogafundinum í fyrra um að auka varnartengd útgjöld í fimm prósent af vergri landsframleiðslu.

Stjórnarerindrekar segja að verið sé að undirbúa fjölda vopnasamninga til að sýna Bandaríkjaforseta að Evrópa standi við orð sín.

Undir niðri í kapphlaupinu um að þóknast Trump er viðurkenning meðal Evrópubúa á því að þeir verði í auknum mæli að standa á eigin fótum.

Harðari afstaða Evrópu

Undir forystu Þýskalands, sem leggur nú meira í varnarmál, er vaxandi stemning fyrir harðari afstöðu gegn Bandaríkjunum, en í bili snúast umræðurnar um að byggja upp hlutverk Evrópu innan NATO frekar en að skapa annan valkost.

„Þegar Bandaríkin endurmeta umfang þátttöku sinnar og viðveru í Evrópu innan bandalagsins, þá er það einmitt tækifærið ... til að evrópuvæða NATO,“ sagði Jean-Noel Barrot, utanríkisráðherra Frakklands.

Eitt svið þar sem Evrópubúar standa þegar meira á eigin fótum er stuðningur við Úkraínu.

Rutte þrýstir á um að fá fleiri skuldbindingar um að kaupa vopn frá Bandaríkjunum til að gefa stjórnvöldum í Úkraínu.

Í tilraun til að tryggja að öll lönd legðu sitt af mörkum lagði hann fram áætlun um að fá Evrópulönd og Kanada til að heita 0,25 prósentum af vergri landsframleiðslu til að vopna Úkraínu.

Rutte viðurkenndi að tillögu hans hefði verið hafnað snarlega.

Stór hagkerfi eins og Frakkland, Spánn og Ítalía hafa verið sökuð um að leggja minna af mörkum en þau gætu.

„Það sem ég vil ná fram er að byrðinni sé dreift jafnar,“ sagði Rutte.

„Eins og staðan er núna eru það aðeins sex eða sjö bandamenn sem bera hitann og þungann af þessu.“