JD Vance, varaforseti Bandaríkjanna, lýsti í gær yfir stuðningi við Viktor Orban, þjóðernissinnaðan forsætisráðherra Ungverjalands, fyrir þingkosningarnar um helgina þar sem hart er barist, og sakaði Evrópusambandið um „erlend afskipti af kosningum“, þrátt fyrir að hann sé sjálfur sýnilega fulltrúi erlends valds í kosningabaráttunni.

Orban, sem er sá leiðtogi ESB sem hefur nánust tengsl við bæði Donald Trump, forseta Bandaríkjanna, og Vladimír Pútín, forseta Rússlands, stendur frammi fyrir fordæmalausri áskorun við 16 ára valdatíð sína í kosningunum á sunnudag.

Vance er einn harðasti gagnrýnandinn innan bandarísku stjórnarinnar gagnvart miðju- og vinstrisinnaðar ríkisstjórnir í Evrópu og einn af áköfustu stuðningsmönnum hægriöfgaflokka í Evrópu.

Þessi 41 árs gamli íhaldsmaður fagnaði Orban sem „fyrirmynd“ fyrir Evrópu í heimsókn sinni til Búdapest, höfuðborgar Ungverjalands.

„Ég vildi senda skilaboð til allra, sérstaklega skrifræðisliðsins í Brussel,“ sagði hann við blaðamenn á blaðamannafundi með Orban og sakaði Brussel um að hafa afskipti „til að halda ungversku þjóðinni niðri“.

Síðar, á fjöldafundi með Orban í íþróttahöll, sagði Vance við þúsundir fagnandi áheyrenda að hann og Trump snéru „bökum saman“ með ungverska leiðtoganum.

Áður en hann flutti ræðu sína var hann með Trump í símanum á hátalara, sem sagði: „Ég elska þennan Viktor“.

„Hvetjandi“ nærvera Vance

Eszter Molnar, 39 ára lögfræðingur sem var á viðburðinum með eins árs gamalli dóttur sinni, sagði heimsókn Vance „hvetjandi“ þar sem „gildi hans eru í samræmi við gildi ungversku ríkisstjórnarinnar“.

„Ég er ánægð með að samskipti Ungverjalands og Bandaríkjanna hafi náð svona góðu stigi,“ sagði hún við AFP.

Adorjan Somogyi, 18 ára nemandi, sagði heimsóknina mikilvæga „frá sjónarmiði utanríkisstefnu“ en myndi ekki hafa áhrif á marga kjósendur.

Heimsókn Vance fylgir í kjölfar heimsóknar Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, um miðjan febrúar, sem óskaði ungverskum bandamanni sínum „velgengni“ í kosningunum 12. apríl.

Orban sagði á blaðamannafundinum fyrr um daginn að hann hefði rætt „helstu málefni sem vestræn siðmenning stendur frammi fyrir“ við Vance, svo sem „fólksflutninga, kynjahugmyndafræði, fjölskyldustefnu og alþjóðlegt öryggi“.

Hann gagnrýndi einnig „óvenju gróf og augljós afskipti erlendra leyniþjónusta af kosningaferlum í Ungverjalandi“.

Mynd: AFP

Áskorun í kosningum

Orban, 62 ára, hefur verið við völd í 16 ár og er náinn stjórnvöldum í Moskvu.

Að sögn sérfræðinga hefur Orban notið góðs af leynilegri aðstoð Rússa til að auka líkur sínar á endurkjöri.

Skoðanakannanir óháðra stofnana spá hins vegar yfirgnæfandi sigri Tisza-flokksins undir forystu hins Evrópusinnaða íhaldsmanns Peter Magyar.

Á tveimur árum hefur Magyar byggt upp stjórnarandstöðuhreyfingu sem getur veitt Orban mótspyrnu.

Stofnanir sem eru hliðhollar ríkisstjórninni spá sigri Fidesz-KDNP-bandalagsins undir forystu Orbans.

Frá því að Trump og ríkisstjórn hans komust aftur til valda í Bandaríkjunum hafa þau snúið frá hefðbundinni aðgát sem fyrri bandarískar ríkisstjórnir hafa sýnt varðandi kosningar í erlendum ríkjum.

Þess í stað sýna þau nú eindreginn stuðning við leiðtoga sem þau telja samræmast utanríkisstefnu Bandaríkjanna.

Thomas Regnier, talsmaður framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, sagði í yfirlýsingu í gær að kosningar væru „einvörðungu val borgaranna“ og bætti við að „saman séu framkvæmdastjórnin og aðildarríkin að byggja upp sterkari og sjálfstæðari Evrópu.“

Orbán er sérstaklega samstíga ríkisstjórn Trumps varðandi stefnu gegn innflytjendum, sem komst í hámæli í Ungverjalandi í flóttamannakreppunni fyrir 10 árum. Hann hefur heimsótt Mar-a-Lago-setur Trumps í Flórída nokkrum sinnum.

Ungverjaland er enn mjög háð rússneskri orku og heldur því fram að það sé nauðsynlegt til að halda orkukostnaði lágum.

Ef Viktor Orban, forsætisráðherra Ungverjalands til langs tíma, fer með sigur af hólmi í þingkosningunum í þessum mánuði mun það hafa afleiðingar langt út fyrir landamæri þessa Mið-Evrópuríkis, að sögn sérfræðinga.

Frá því að Orban komst aftur til valda árið 2010 hefur hann ítrekað átt í deilum við Evrópusambandið. Leiðtogar Póllands og Írlands fordæmdu náin tengsl ríkisstjórnar hans við Moskvu á þriðjudag og kölluðu þau „óheillavænleg“ og „viðbjóðsleg“ eftir nýjustu uppljóstranir um leka símtala milli utanríkisráðherrans Peter Szijjarto og rússneska starfsbróður hans Sergei Lavrov.

Kaja Kallas, æðsti erindreki ESB í utanríkismálum, var enn harðorðari og sagði: „Evrópskir ráðherrar eiga að vinna fyrir Evrópu, ekki fyrir Rússland“.

Orban – sem er náinn Rússlandi, Kína og Bandaríkjunum undir stjórn Donalds Trump forseta – hefur reglulega lamað utanríkisstefnu ESB með því að beita neitunarvaldi Ungverjalands.

Þjóðernissinninn hefur ítrekað tafið refsiaðgerðir ESB gegn Rússlandi vegna innrásarinnar í Úkraínu og komið í veg fyrir aðstoð til stríðshrjáða landsins, og jafnvel skipst á beittum orðum við Kænugarð í kosningabaráttunni.

Ef Orban nær fimmta kjörtímabilinu í röð þann 12. apríl telja sérfræðingar að hann muni herða tökin enn frekar.

En þegar kosningabaráttan er á lokasprettinum sýna óháðar skoðanakannanir að íhaldssami áskorandinn Peter Magyar hefur gott forskot.

Ef Magyar og flokkur hans, TISZA, vinna er búist við að hann muni bæta samskiptin við ESB og losa um milljarða evra fyrir Ungverjaland sem Brussel hefur fryst vegna áhyggna af réttarríkinu og öðrum málum.

Heimspólitískar kosningar

Annar sigur Orbans „myndi þýða framhald á núverandi stefnu, þar sem Ungverjaland virkar sem skemmdarvargur, hindrar sameiginlegar evrópskar aðgerðir og takmarkar getu ESB til að tala einni röddu,“ sagði Zsuzsanna Vegh frá German Marshall Fund, bandarískri hugveitu.

Hún spáði því að hinn 62 ára gamli myndi finna fyrir „auknu sjálfstrausti“ því hann „nýtur stuðnings Trumps“.

En Zoltan Kiszelly, frá hugveitunni Szazadveg sem er hliðholl ríkisstjórninni, sér fyrir sér að á endanum verði gerð málamiðlun við ESB.

„Brussel vill ungversk atkvæði fyrir einróma ákvarðanir, á meðan ríkisstjórnin vill ESB-fjármagn til að koma efnahagslífinu aftur á réttan kjöl,“ sagði Kiszelly við AFP.

Hann sagði að Ungverjaland gæti samið um formlega „undanþágu“ frá ákveðnum ákvörðunum ESB sem mögulega lausn.

En hvorugur sérfræðingurinn sér fyrir sér „skilyrðislausa“ stefnu í þágu ESB eða breytingar á stefnu í innflytjendamálum ef Magyar vinnur, né að hann yrði eindreginn stuðningsmaður Úkraínu.

Kiszelly sagði að undir stjórn Magyars „myndi ungverska neitunarvaldið hætta að vera til innan ESB“ og hann myndi ekki andmæla ESB jafn „dramatískt“ og Orban.

„Landið myndi ekki bjóða upp á jafn skarpan valkost. En það myndi samt reyna að halda aftur af meginstraumi Brussel, eins og (forsætisráðherra Ítalíu, Georgia) Meloni og (forsætisráðherra Slóvakíu, Robert) Fico eru að gera,“ bætti hann við.

Áhrif á öfgahægrið

En ósigur Orbans gæti haft afleiðingar fyrir hugmyndafræðilega baráttu langt út fyrir Ungverjaland.

„Trump myndi missa sinn stærsta talsmann innan ESB og enginn myndi sitja við borðið til að bjóða upp á sömu tegund af valkosti, að minnsta kosti um hríð,“ sagði Kiszelly.

Orban er „táknræn persóna í alþjóðlegri þjóðernissinnaðri öfgahægrihreyfingu,“ sagði Andras Biro-Nagy, yfirmaður hugveitunnar Policy Solutions.

Ef hann myndi tapa kosningunum gæti það „haft áhrif á allt þetta tengslanet,“ sagði Biro-Nagy við AFP.

„Margir leiðtogar líta á Orban sem innblástur og 16 ára valdatíð hans er það sem á endanum veitir honum trúverðugleika,“ bætti hann við.

Framboð ungverska forsætisráðherrans hefur fengið stuðning frá öðrum harðlínu hægri leiðtogum víðsvegar að úr heiminum, þar á meðal Trump, Meloni á Ítalíu og Benjamin Netanyahu frá Ísrael.

Framtíð Ungverjalands

Flestir sérfræðingar telja að sigur Orbans myndi leiða til þess að Ungverjaland haldi áfram á andlýðræðislegri braut.

„Hann gafst greinilega upp á að innleiða umbætur til að tryggja ESB-fjármagnið og með því er hann farinn að hunsa opinskátt lög ESB og jafnvel dómsúrskurði ESB,“ sagði Vegh.

„Ef Orban vinnur getum við búist við frekari róttækni og aukningu á árásargjörnum aðgerðum gegn pólitískum andstæðingum,“ var Biro-Nagy sammála.

Hann benti á ræðu sem Orban hélt í febrúar, þar sem hann hét því að halda áfram aðgerðum sínum gegn „falsfrjálsum félagasamtökum, keyptum blaðamönnum, dómurum (og) stjórnmálamönnum“.

Magyar hefur heitið því að framkvæma þær umbætur sem krafist er af Ungverjalandi til að fá aðgang að frystu ESB-fjármagni.

En hvort honum takist að koma á varanlegum breytingum veltur á umfangi sigurs hans, sagði Biro-Nagy.

„Ef TISZA nær tveggja þriðju hluta ofurmeirihluta gæti flokkurinn reynt að brjóta niður kerfi Orbáns,“ sem hefur valdið árekstrum milli forsætisráðherrans og Brussel vegna spillingar og réttarríkisins.

En naumur sigur myndi aðeins þýða „stjórnarskipti frekar en kerfisbreytingu“ sem Magyar hefur lofað, að sögn sérfræðingsins.