JD Vance, vara­for­seti Banda­ríkj­anna, lýsti í gær yfir stuðn­ingi við Viktor Orban, þjóð­ern­is­sinn­aðan for­sæt­is­ráð­herra Ung­verja­lands, fyrir þing­kosn­ing­arnar um helg­ina þar sem hart er barist, og sak­aði Evr­ópu­sam­bandið um „erlend afskipti af kosn­ingum“, þrátt fyrir að hann sé sjálfur sýni­lega full­trúi erlends valds í kosn­inga­bar­átt­unni.

Orban, sem er sá leið­togi ESB sem hefur nán­ust tengsl við bæði Donald Trump, for­seta Banda­ríkj­anna, og Vladimír Pútín, for­seta Rúss­lands, stendur frammi fyrir for­dæma­lausri áskorun við 16 ára valda­tíð sína í kosn­ing­unum á sunnu­dag.

Vance er einn harð­asti gagn­rýn­and­inn innan banda­rísku stjórn­ar­innar gagn­vart miðju- og vinstri­s­inn­aðar rík­is­stjórnir í Evrópu og einn af áköf­ustu stuðn­ings­mönnum hægriöfga­flokka í Evrópu.

Þessi 41 árs gamli íhalds­maður fagn­aði Orban sem „fyr­ir­mynd“ fyrir Evrópu í heim­sókn sinni til Búdapest, höf­uð­borgar Ung­verja­lands.

„Ég vildi senda skila­boð til allra, sér­stak­lega skrifræð­isliðs­ins í Brussel,“ sagði hann við blaða­menn á blaða­manna­fundi með Orban og sak­aði Brussel um að hafa afskipti „til að halda ung­versku þjóð­inni niðri“.

Síðar, á fjölda­fundi með Orban í íþrótta­höll, sagði Vance við þús­undir fagn­andi áheyr­enda að hann og Trump snéru „bökum saman“ með ung­verska leið­tog­anum.

Áður en hann flutti ræðu sína var hann með Trump í sím­anum á hátal­ara, sem sagði: „Ég elska þennan Viktor“.

„Hvetjandi“ nærvera Vance

Eszter Molnar, 39 ára lög­fræð­ingur sem var á við­burð­inum með eins árs gam­alli dóttur sinni, sagði heim­sókn Vance „hvetj­andi“ þar sem „gildi hans eru í sam­ræmi við gildi ung­versku rík­is­stjórn­ar­innar“.

„Ég er ánægð með að sam­skipti Ung­verja­lands og Banda­ríkj­anna hafi náð svona góðu stigi,“ sagði hún við AFP.

Adorjan Somogyi, 18 ára nem­andi, sagði heim­sókn­ina mik­il­væga „frá sjón­ar­miði utan­rík­is­stefnu“ en myndi ekki hafa áhrif á marga kjós­endur.

Heimsókn Vance fylgir í kjöl­far heim­sóknar Marco Rubio, utan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, um miðjan febr­úar, sem óskaði ung­verskum banda­manni sínum „vel­gengni“ í kosn­ing­unum 12. apríl.

Orban sagði á blaða­manna­fund­inum fyrr um dag­inn að hann hefði rætt „helstu mál­efni sem vest­ræn sið­menn­ing stendur frammi fyrir“ við Vance, svo sem „fólks­flutn­inga, kynja­hug­mynda­fræði, fjöl­skyldu­stefnu og alþjóð­legt öryggi“.

Hann gagn­rýndi einnig „óvenju gróf og aug­ljós afskipti erlendra leyni­þjón­usta af kosn­inga­ferlum í Ung­verja­landi“.

Mynd: AFP

Áskorun í kosningum

Orban, 62 ára, hefur verið við völd í 16 ár og er náinn stjórn­völdum í Moskvu.

Að sögn sér­fræð­inga hefur Orban notið góðs af leyni­legri aðstoð Rússa til að auka líkur sínar á end­ur­kjöri.

Skoð­ana­kann­anir óháðra stofn­ana spá hins vegar yfir­gnæf­andi sigri Tisza-flokks­ins undir for­ystu hins Evr­ópu­sinn­aða íhalds­manns Peter Magyar.

Á tveimur árum hefur Magyar byggt upp stjórn­ar­and­stöðu­hreyf­ingu sem getur veitt Orban mót­spyrnu.

Stofn­anir sem eru hlið­hollar rík­is­stjórn­inni spá sigri Fidesz-KDNP-banda­lags­ins undir for­ystu Orbans.

Frá því að Trump og rík­is­stjórn hans komust aftur til valda í Banda­ríkj­unum hafa þau snúið frá hefð­bund­inni aðgát sem fyrri banda­rískar rík­is­stjórnir hafa sýnt varð­andi kosn­ingar í erlendum ríkjum.

Þess í stað sýna þau nú ein­dreg­inn stuðn­ing við leið­toga sem þau telja sam­ræm­ast utan­rík­is­stefnu Banda­ríkj­anna.

Thomas Regnier, tals­maður fram­kvæmda­stjórnar Evr­ópu­sam­bands­ins, sagði í yfir­lýs­ingu í gær að kosn­ingar væru „ein­vörð­ungu val borg­ar­anna“ og bætti við að „saman séu fram­kvæmda­stjórnin og aðild­ar­ríkin að byggja upp sterk­ari og sjálf­stæð­ari Evrópu.“

Orbán er sér­stak­lega sam­stíga rík­is­stjórn Trumps varð­andi stefnu gegn inn­flytj­endum, sem komst í hámæli í Ung­verja­landi í flótta­manna­krepp­unni fyrir 10 árum. Hann hefur heim­sótt Mar-a-Lago-setur Trumps í Flórída nokkrum sinnum.

Ung­verja­land er enn mjög háð rúss­neskri orku og heldur því fram að það sé nauð­syn­legt til að halda orku­kostn­aði lágum.

Ef Viktor Orban, for­sæt­is­ráð­herra Ung­verja­lands til langs tíma, fer með sigur af hólmi í þing­kosn­ing­unum í þessum mán­uði mun það hafa afleið­ingar langt út fyrir landa­mæri þessa Mið-Evr­ópu­ríkis, að sögn sér­fræð­inga.

Frá því að Orban komst aftur til valda árið 2010 hefur hann ítrekað átt í deilum við Evr­ópu­sam­bandið. Leið­togar Póllands og Írlands for­dæmdu náin tengsl rík­is­stjórnar hans við Moskvu á þriðju­dag og köll­uðu þau „óheilla­væn­leg“ og „við­bjóðs­leg“ eftir nýj­ustu upp­ljóstr­anir um leka sím­tala milli utan­rík­is­ráð­herr­ans Peter Szijjarto og rúss­neska starfs­bróður hans Sergei Lavrov.

Kaja Kallas, æðsti erind­reki ESB í utan­rík­is­málum, var enn harð­orð­ari og sagði: „Evr­ópskir ráð­herrar eiga að vinna fyrir Evrópu, ekki fyrir Rússland“.

Orban – sem er náinn Rúss­landi, Kína og Banda­ríkj­unum undir stjórn Donalds Trump for­seta – hefur reglu­lega lamað utan­rík­is­stefnu ESB með því að beita neit­un­ar­valdi Ung­verja­lands.

Þjóð­ern­is­sinn­inn hefur ítrekað tafið refsi­að­gerðir ESB gegn Rúss­landi vegna inn­rás­ar­innar í Úkraínu og komið í veg fyrir aðstoð til stríðs­hrjáða lands­ins, og jafn­vel skipst á beittum orðum við Kænugarð í kosn­inga­bar­átt­unni.

Ef Orban nær fimmta kjör­tíma­bil­inu í röð þann 12. apríl telja sér­fræð­ingar að hann muni herða tökin enn frekar.

En þegar kosn­inga­bar­áttan er á loka­sprett­inum sýna óháðar skoð­ana­kann­anir að íhalds­sami áskor­and­inn Peter Magyar hefur gott for­skot.

Ef Magyar og flokkur hans, TISZA, vinna er búist við að hann muni bæta sam­skiptin við ESB og losa um millj­arða evra fyrir Ung­verja­land sem Brussel hefur fryst vegna áhyggna af rétt­ar­rík­inu og öðrum málum.

Heimspólitískar kosningar

Annar sigur Orbans „myndi þýða fram­hald á núver­andi stefnu, þar sem Ung­verja­land virkar sem skemmd­ar­vargur, hindrar sam­eig­in­legar evr­ópskar aðgerðir og tak­markar getu ESB til að tala einni röddu,“ sagði Zsuzsanna Vegh frá German Marshall Fund, banda­rískri hug­veitu.

Hún spáði því að hinn 62 ára gamli myndi finna fyrir „auknu sjálfs­trausti“ því hann „nýtur stuðn­ings Trumps“.

En Zoltan Kiszelly, frá hug­veit­unni Szazadveg sem er hlið­holl rík­is­stjórn­inni, sér fyrir sér að á end­anum verði gerð mála­miðlun við ESB.

„Brussel vill ung­versk atkvæði fyrir ein­róma ákvarð­anir, á meðan rík­is­stjórnin vill ESB-fjár­magn til að koma efna­hags­líf­inu aftur á réttan kjöl,“ sagði Kiszelly við AFP.

Hann sagði að Ung­verja­land gæti samið um form­lega „und­an­þágu“ frá ákveðnum ákvörð­unum ESB sem mögu­lega lausn.

En hvor­ugur sér­fræð­ing­ur­inn sér fyrir sér „skil­yrð­is­lausa“ stefnu í þágu ESB eða breyt­ingar á stefnu í inn­flytj­enda­málum ef Magyar vinnur, né að hann yrði ein­dreg­inn stuðn­ings­maður Úkraínu.

Kiszelly sagði að undir stjórn Magyars „myndi ung­verska neit­un­ar­valdið hætta að vera til innan ESB“ og hann myndi ekki and­mæla ESB jafn „dramat­ískt“ og Orban.

„Landið myndi ekki bjóða upp á jafn skarpan val­kost. En það myndi samt reyna að halda aftur af meg­in­straumi Brussel, eins og (for­sæt­is­ráð­herra Ítalíu, Georgia) Meloni og (for­sæt­is­ráð­herra Slóvakíu, Robert) Fico eru að gera,“ bætti hann við.

Áhrif á öfgahægrið

En ósigur Orbans gæti haft afleið­ingar fyrir hug­mynda­fræði­lega bar­áttu langt út fyrir Ung­verja­land.

„Trump myndi missa sinn stærsta tals­mann innan ESB og eng­inn myndi sitja við borðið til að bjóða upp á sömu teg­und af val­kosti, að minnsta kosti um hríð,“ sagði Kiszelly.

Orban er „tákn­ræn per­sóna í alþjóð­legri þjóð­ern­is­sinn­aðri öfga­hægri­hreyf­ingu,“ sagði Andras Biro-Nagy, yfir­maður hug­veit­unnar Policy Solutions.

Ef hann myndi tapa kosn­ing­unum gæti það „haft áhrif á allt þetta tengsla­net,“ sagði Biro-Nagy við AFP.

„Margir leið­togar líta á Orban sem inn­blástur og 16 ára valda­tíð hans er það sem á end­anum veitir honum trú­verð­ug­leika,“ bætti hann við.

Framboð ung­verska for­sæt­is­ráð­herr­ans hefur fengið stuðn­ing frá öðrum harð­línu hægri leið­togum víðs­vegar að úr heim­inum, þar á meðal Trump, Meloni á Ítalíu og Benjamin Net­anyahu frá Ísrael.

Framtíð Ungverjalands

Flestir sér­fræð­ingar telja að sigur Orbans myndi leiða til þess að Ung­verja­land haldi áfram á and­lýð­ræð­is­legri braut.

„Hann gafst greini­lega upp á að inn­leiða umbætur til að tryggja ESB-fjár­magnið og með því er hann far­inn að hunsa opin­skátt lög ESB og jafn­vel dóms­úr­skurði ESB,“ sagði Vegh.

„Ef Orban vinnur getum við búist við frek­ari rót­tækni og aukn­ingu á árás­ar­gjörnum aðgerðum gegn póli­tískum and­stæð­ingum,“ var Biro-Nagy sam­mála.

Hann benti á ræðu sem Orban hélt í febr­úar, þar sem hann hét því að halda áfram aðgerðum sínum gegn „fals­frjálsum félaga­sam­tökum, keyptum blaða­mönnum, dóm­urum (og) stjórn­mála­mönnum“.

Magyar hefur heitið því að fram­kvæma þær umbætur sem kraf­ist er af Ung­verja­landi til að fá aðgang að frystu ESB-fjár­magni.

En hvort honum tak­ist að koma á var­an­legum breyt­ingum veltur á umfangi sig­urs hans, sagði Biro-Nagy.

„Ef TISZA nær tveggja þriðju hluta ofur­meiri­hluta gæti flokk­ur­inn reynt að brjóta niður kerfi Orbáns,“ sem hefur valdið árekstrum milli for­sæt­is­ráð­herr­ans og Brussel vegna spill­ingar og rétt­ar­rík­is­ins.

En naumur sigur myndi aðeins þýða „stjórn­ar­skipti frekar en kerf­is­breyt­ingu“ sem Magyar hefur lofað, að sögn sér­fræð­ings­ins.