Evrópusambandið reynir að taka forystu í alþjóðaviðskiptum

Stórt skref var tekið í dag í til­raunum Evr­ópu­sam­bands­ins (ESB) til að kúpla sig frá Banda­ríkj­unum og minnka ber­skjöldun gagn­vart Kína, í kjöl­farið á vopn­væð­ingu Donalds Trump Banda­ríkja­for­seta á tollum og vax­andi yfir­burða Kína í iðn­fram­leiðslu.

Evr­ópu­sam­bandið kynnti í dag nýjan frí­versl­un­ar­samn­ing við Indland sem hefur verið 20 ár í vinnslu. Það ger­ist nokkrum dögum eftir að sam­komu­lag náð­ist um frí­versl­un­ar­samn­ing við Suður-Amer­íku­ríki, svo­kall­aðan Mercosur-samn­ing, sem Evr­ópu­þingið tók síðan afstöðu gegn með því að vísa honum fyrir Evr­ópu­dóm­stól­inn, með þeim afleið­ingum að hann frest­ast lík­lega um marga mán­uði eða jafn­vel ár.

Búist er við tvö­földun útflutn­ings ESB til Indlands vegna samn­ings­ins.

Samningur við Suður-Ameríku frystur

Evr­ópu­sam­band­inu hefur verið legið á hálsi að vera svifa­seint og þar af leið­andi mátt­lítið vegna reglu­verks og vald­dreif­ingar, sem tryggja á áhrif með­lima­ríkj­anna, á meðan Kína og Banda­ríkin geta hreyft sig hratt og beitt áhrifum sínum hindr­un­ar­lítið vegna valda­sam­þjöpp­unar.

Vend­ingar í alþjóða­við­skiptum virt­ust hafa breytt þessu, þegar ESB náði að loka samn­ingum við Mercosur-ríkin eftir 25 ára við­ræður í síð­ustu viku. „Við völdum frí­verslun fram yfir tolla, við völdum ábata­samt sam­starf fram yfir ein­angrun,“ sagði Ursula von der Leyen, for­seti fram­kvæmda­stjórnar Evr­ópu­sam­bands­ins, af því til­efni.

Forseti leið­toga­ráðs Evr­ópu­sam­bands­ins, Antonio Costa, vís­aði þá beint til þess að þetta væri svar við því að „við­skipti væru notuð sem alþjóð­legt vopn“. Hann sagði samn­ing­inn „skila­boð um vörn frjálsra við­skipta, byggðra á reglum, um fjöl­hliða nálgun og alþjóða­lög sem grund­völl sam­skipta milli ríkja og svæða.“

Samningurinn við Indland

Indland og Evr­ópu­sam­bandið til­kynntu í dag um „samn­ing ald­ar­innar“, gríð­ar­stóran við­skipta­samn­ing sem skapar tveggja millj­arða manna markað, eftir tveggja ára­tuga samn­inga­við­ræður.

Leið­togar ESB og Narendra Modi for­sæt­is­ráð­herra von­ast til að samn­ing­ur­inn muni verja þá gegn áskor­unum frá tveimur stærstu hag­kerfum heims, Banda­ríkj­unum og Kína. Modi kall­aði samn­ing­inn „móður allra frí­versl­un­ar­samn­inga“.

Samn­ing­ur­inn mun lækka eða fella niður tolla á næstum 97 pró­sent af evr­ópskum útflutn­ingi, sem sparar allt að 4 millj­arða evra (4,75 millj­arða dala) árlega í tollum, að sögn sam­bands­ins sem telur 27 ríki.

„Samn­ingur ald­ar­innar,“ sagði Modi í höf­uð­borg­inni Nýju Delí, þar sem hann hitti Ursulu von der Leyen, for­seta fram­kvæmda­stjórnar Evr­ópu­sam­bands­ins, og Antonio Costa, for­seta leið­toga­ráðs Evr­ópu­sam­bands­ins.

„Þessi samn­ingur mun færa 1,4 millj­örðum Indverja og mörgum millj­ónum íbúa ESB fjöl­mörg tæki­færi,“ sagði Modi og bætti við að samn­ing­ur­inn „stæði fyrir um 25 pró­sent af vergri lands­fram­leiðslu heims­ins og þriðj­ungi af heims­við­skiptum“.

Indland framtíðarmarkaður

ESB hefur litið á Indland – fjöl­menn­asta ríki heims – sem mik­il­vægan fram­tíð­ar­markað.

„Evrópa og Indland skrifa sög­una í dag,“ sagði von der Leyen í yfir­lýs­ingu, degi eftir að hún og Costa voru heið­urs­gestir á lýð­veld­is­dags­há­tíð Indlands.

„Við höfum skapað frí­versl­un­ar­svæði tveggja millj­arða manna, þar sem báðir aðilar munu hagn­ast.“

Ísland er nú þegar með frí­versl­un­ar­samn­ing við Indland í gegnum EFTA, sem Bjarni Bene­dikts­son, þáver­andi utan­rík­is­ráð­herra, und­ir­rit­aði fyrir hönd Íslands 10. mars 2024. Samn­ing­ur­inn tryggir „fullt toll­frelsi eða umtals­verða tolla­lækkun“ fyrir helstu útflutn­ings­vörur Íslands, en í inn­flutn­ingi er „að stærstum hluta um að ræða land­bún­að­ar­af­urðir sem ekki eru fram­leiddar á Íslandi, svo sem ýmsar teg­undir græn­metis, korn­metis, mat­ar­olíu, bauna, sæl­gætis og drykkj­ar­vara.“ 

„Sífellt óöruggari heimur“ 

Emb­ætt­is­menn ESB sögðu samn­ing­inn vera þann metn­að­ar­fyllsta sem Indland hefði nokkru sinni gert og að evr­ópsk fyr­ir­tæki myndu njóta góðs af svoköll­uðu „frum­kvöðla­for­skoti“.

Lyk­il­greinar Evrópu í land­bún­aði, bíla­iðn­aði og þjón­ustu munu hagn­ast, að þeirra sögn.