Syk­ur­skattur er aftur kom­inn í umræðu á Íslandi eftir að Alma D. Möller, heil­brigð­is­ráð­herra og fyrr­ver­andi land­læknir, lagði fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu með það að mark­miði að Ísland yrði ekki lengur með mestu offitu meðal barna af öllum Norð­ur­lönd­unum. Í þings­á­lykt­un­ar­til­lög­unni er fyrsti liður aðgerða að inn­leiða hag­ræna hvata í sam­ræmi við ráð­legg­ingar Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar (WHO) til þess að sporna gegn vax­andi tíðni offitu, sér­stak­lega meðal barna.

Tryggvi Helgason, barna­læknir og sér­fræð­ingur í offitu barna, segir í nýrri grein í Lækna­blað­inu að „ein best við­ur­kennda aðferðin til að minnka tíðni offitu í heim­inum [sé] að stýra verði á sykri.“ Enda sé það fyrsta til­laga þings­á­lykt­un­ar­innar.

Tryggvi vísar þar í að „fjöl­margar þjóðir“ hafi tekið upp verð­stýr­ingu á sykri „með góðum árangri, minni syk­ur­neyslu og minni syk­ur­notkun í mat­ar­iðn­aði“. Hann leggur til að ábat­inn af slíkum skatti yrði nýttur „til að fjár­magna nið­ur­greiðslu á hollum mat­vælum eins og ávöxtum eða græn­meti“.

Tryggvi barna­læknir gerir ráð fyrir þrýst­ingi gegn skatt­lagn­ingu á sykruðum mat­vælum. „Það verður spenn­andi að fylgj­ast með hvort yfir­völdum tekst að stand­ast áhlaup iðn­að­ar­ins. Lækn­is­fræðin, vís­indin, sið­fræðin, hag­fræðin, líf­eðl­is­fræðin og alþjóða­ráð­legg­ingar eru á einu máli,“ segir hann og skorar á hags­muna­að­il­ana. „Gaman væri að fá iðn­að­inn í lið með lýð­heils­unni. Nið­ur­greiddur sykur er ekki sam­fé­lags­lega skyn­sam­legur og að hafa sykur áfram ódýran er ekki í takt við þekk­ingu nútím­ans.“

Við­skipta­ráð var­aði við syk­ur­skatti í áliti sínu í febr­úar á þeim for­sendum að þeir væru „óhent­ugt stjórn­tæki, hafi tak­mörkuð áhrif á neyslu og heilsu­fars­legar útkomur og geti aukið flækju­stig og kostnað í skatta- og reglu­um­hverfi.“

Syk­ur­skattur var lagður á í tíð rík­is­stjórnar Jóhönnu Sig­urð­ar­dóttur en afnum­inn undir rík­is­stjórn Sig­mundar Davíðs Gunn­laugs­sonar 2015, þegar Bjarni Bene­dikts­son var fjár­mála­ráð­herra. Við svo búið lækk­aði verð á sykri, súkkulaði, sæl­gæti og fleiru um 4,6%. Á sama tíma var mat­ar­skattur hækk­aður úr 7% í 11% og því hækk­uðu önnur mat­væli í verði. Þessi breyt­ing gengur hins vegar gegn ráð­legg­ingum Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar, sem segir í skýrslu sinni að minnst 114 lönd skatt­leggi sykraða gos­drykki.