Gunnlaugur Dan Sigurðsson var 38 ára gamall þegar hann lést í október 2023 en hann hafði greinst með hvítblæði þremur árum áður. Móðir hans, Sigurlaug Gísladóttir, telur að Gunnlaugur hafi látist af öðrum orsökum en standa á dánarvottorði hans.
Skömmu eftir að hafa verið tekinn af frumlyfi við járnofhleðslu vegna blóðgjafa og settur á samheitalyf fór Gunnlaugur að steypast út í sársaukafullum sárum. Eftir að hafa glímt við síversnandi og sársaukafull húðútbrot segir Sigurlaug að sonur hennar hafi neitað að halda inntöku lyfsins áfram. „Hann vissi alveg hvað myndi gerast ef hann hætti að taka lyfið. Hann bara gat ekki meir.“
Samkvæmt lyfjaskrá var munurinn á 90 taflna skammti af frum- og samheitalyfinu rétt rúmar 11 þúsund krónur í apóteki haustið 2023. Lyfin eru bæði leyfisskyld og í lyfjalögum eru slík lyf skilgreind þannig að þau megi eingöngu nota að undangengnu samþykki lyfjanefndar Landspítala.
Hvað er samheitalyf / samlyf
Samlyf er með nákvæmlega sama virka efninu og frumlyfið, en það eru hliðarefnin í lyfinu sem eru öðruvísi og geta því breytt áhrifum þeim sem þau eiga að gera..
Virka efnið (active ingredient) er alltaf það sama og í upprunalyfinu (frumlyfinu), í nákvæmlega sama magni. Þetta er grundvöllurinn fyrir því að samheitalyfið (samlyf) er talið jafngilt.
Önnur innihaldsefni (inactive ingredients eða excipients – t.d. fylliefni, bindiefni, litarefni, bragðefni, húðun, rotvarnarefni o.s.frv.) mega vera önnur. Þau eru oft mismunandi milli framleiðenda vegna einkaleyfa, framleiðsluferla eða kostnaðar. Þessi efni hafa enga lyfjaverkun sjálf, en þau hjálpa til við að mynda töfluna, halda henni stöðugri, gera hana auðveldari að gleypa.
Og það eru þessi aukaefni sem geta gert það að verkum að sjálft lyfið virkar ekki eins á alla og sem fólk getur haft óþol eða ofnæmi fyrir.
Þótt það sé ekki sannað, þá er ekki hægt að útiloka að einstakir sjúklingar finni mun í sumum tilfellum. Þetta getur komið til vegna:
Óvirk innihaldsefni (excipients): Fylliefni, litarefni, húðun eða bragðarefni getur verið mismunandi.
Í mjög fáum tilfellum getur þetta valdið ofnæmisviðbrögðum eða öðrum aukaverkunum hjá fólki með óþol (t.d. fyrir laktósa eða ákveðnum litarefnum).
Narrow Therapeutic Index (NTI) lyf: Fyrir lyf þar sem mjög lítil breyting á styrk getur haft áhrif (t.d. sum krampalyf, blóðþynningarlyf eða skjaldkirtilslyf) var settur fyrirvari fyrir því að skipta í samlyf, og stundum er mælt með að fylgjast nánar með blóðgildum. Hér er vísindalegur grunnur fyrir meiri varúð, en flestir þola þó vel samlyfið.
Mín barátta er ekki gegn samlyfjum, heldur eingöngu fyrir því að aðgát sé höfð þegar sjúklingur hefur ítrekað orðið fyrir því að þola ekki þessi hliðarefni sem lyfjafyrirtækin nota í ódýrari lyfin og á þá rödd VERÐUR heilbrigðisstarfsfólk að hlusta.
Og svo þegar um fjársjúkt fólk er að ræða, þá ætti það EKKI að vera í boði að gera tilraunir með nýtt lyf ef viðkomandi hefur þolað hið fyrra vel, NEMA sjúklingur óski eftir því sjálfur. Með öðrum orðum, Það á ekki að spila rússneska rúllettu með líf fárveiks fólks.