Lax­eld­is­fyr­ir­tækið Arctic Fish vinnur að því að skoða hvað fór úrskeiðis í kvínni í Kvíg­ind­is­dal sem göt komu á í ágúst, meðal ann­ars hvort ljósa­stýr­ingu í kvínni hafi verið ábóta­vant. Þetta kemur fram í svörum frá Stein Ove Tveiten, for­stjóra Arctic Fish, til Heim­ild­ar­innar.

Blaðið greindi frá því í dag að Mat­væla­stofnun gruni að Arctic Fish hafi ekki notað ljósa­stýr­ingu í kvínni með réttum hætti áður en götin komu á hana og 3500 eld­is­laxar sluppu út. Fyrir vikið urðu fleiri af eld­is­löx­unum kyn­þroska en hefði átt að vera en þetta eykur lík­urnar á erfða­blöndun við villta, íslenska laxa. Laxar úr kvínni hafa synt upp í ár hér á landi í tals­verðum mæli og veiðst þar. 

Óvissa með ljósastýringu

Heim­ildin spurði Arctic Fish tveggja spurn­inga um þetta atriði. Í svari sínu segir Stein Ove að hann geti ekki svarað spurn­ingum um ljósa­stýr­ing­una á þessu stigi þar sem málið sé í skoðun. „Við vinnum að því að skoða þau vanda­mál sem þú nefnir en höfum ekki ennþá lokið þeirri vinnu. Við munum þurfa að tjá okkur um þau síðar þegar við höfum grein­ar­betri mynd af stöð­unni.“

Samkvæmt þessu svari liggur ekki fyrir hvernig ljósa­stýr­ing­unni var háttað hjá Arctic Fish í í umræddum kvíum. Ef eld­is­lax­arnir hefðu ekki verið kyn­þroska má ætla að þeir hefðu ekki synt í eins miklum mæli upp í íslenskar ár og þeir hafa gert á liðnum vikum. Þetta þýðir að ef eld­is­lax­arnir hefðu ekki verið kyn­þroska þá hefði skað­inn af göt­unum og slysa­slepp­ing­unni ekki orðið eins mik­ill. Ljósa­stýr­ingin er því eins konar var­nagli til að lág­marka skað­ann ef til slysa­slepp­ingar kemur. 

Skilyrði um ljósastýringu í rekstrarleyfi

Í rekstr­ar­leyfi Arctic Fish í Pat­reks­firði sem Mat­væla­stofnun gefur út er skil­yrði um það að félagið verði að við­hafa ljósa­stýr­ingu í kvíum sínum. Nú liggur fyrir að þessu ákvæði rekstr­ar­leyf­is­ins var ekki fylgt í til­felli ann­arrar kvíar Arctic Fish í Pat­reks­firði en spurn­ingin er hvort því hafi heldur ekki verið fylgt í kvínni sem götin komu á - kví númer 8. í Kvíg­ind­is­dal. Ljósa­stýr­ingin á að koma í veg fyrir að lax­arnir verði kyn­þroska en með þessu er gerð var­rúð­ar­ráð­stöfun til að reyna að koma í veg fyrir erfða­blöndun við villta laxa­stofn­inn. 

Í rekstr­ar­leyf­inu segir orð­rétt um þetta: „Rekstr­ar­leyf­is­hafi skal við eldi frjórra laxa not­ast við ljósa­stýr­ingu þ.e. hafa kveikt ljós í kvíum meðan dags­birtu gætir ekki frá 20. sept­em­ber til 20 mars.“

90 cm eld­is­laxÞessi 90 cm eld­is­lax veidd­ist í Vatns­dalsá um miðjan sept­em­ber og er lík­lega úr kví Arctic Fish.

Í reglu­gerð um fisk­eldi kemur fram að Mat­væla­stofnun geti end­ur­skoðað eða aft­ur­kallað rekstr­ar­leyfi lax­eld­is­fyr­ir­tækja ef svo ber undir. Þar segir meðal ann­ars: „Mat­væla­stofnun skal end­ur­skoða rekstr­ar­leyfi a.m.k. einu sinni á gild­is­tíma þess, svo sem ef heim­ild til afnota af landi breyt­ist og/eða ef upp koma aðrar ástæður sem krefj­ast end­ur­skoð­unar.“

Mat­væla­stofnun getur einnig, ef svo ber undir vegna brota á ákvæðum rekstr­ar­leyfis, aft­ur­kallað leyfið en þá þarf lax­eld­is­fyr­ir­tækið að hætta rekstri á við­kom­andi svæði.