Fagráð um vel­ferð dýra, sem starfar á vegum Mat­væla­stofn­unar (MAST) spyr að því hvort lax­eldi geti átt sér fram­tíð hér á landi vegna þeirra affalla sem eru í grein­inni. Þetta kemur fram í nýbirtri fund­ar­gerð fagráðs­ins frá fundi sem hald­inn var 15. maí síð­ast­lið­inn.

Þar segir orð­rétt: „Fagráð um vel­ferð dýra óskar eftir því að fram fari á vegum MAST og Mat­væla­ráðu­neyt­is­ins mun ítar­legri umræða þegar í stað um hvers konar afföll séu í raun ásætt­an­leg í sjó­kvía­eldi. Þá verði að fara fram grein­ing á vís­inda­legum gögnum um hvort slík ásætt­an­leg afföll séu raun­hæf við íslenskar aðstæður og hvort greinin eigi sér þá raun­veru­lega fram­tíð.“

Afföll í lax­eldi eru mikil hér á landi og eru reglu­lega sagðar fréttir um mik­inn dauða fiska í grein­inni, meðal ann­ars vegna sjúk­dóma. 

Funda­gerðin barst seint á heima­síðu MAST og birt­ist fyrst í dag tæpum mán­uði eftir umræddan fund. 

Eitt af því sem fagráðið vísar til óbeint eru fréttir af lúsafar­aldri hjá sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tækj­unum Arctic Fish og Arn­ar­laxi síðla árs í fyrra. Myndir af lúsétnum og dauðum eld­is­löxum sem Veiga Grét­ars­dóttir tók í Tálkna­firði vöktu alþjóð­lega athygli og leiddu til mik­illar umræðu hér á landi um meðal ann­ars vel­ferð eld­is­lax­anna í kví­unum. 

Tekið skal fram að einn nefnd­ar­maður í fagráð­inu, Hilmar Gylfason, lög­fræð­ingur Bænda­sam­taka Íslands, lýsti því yfir á fund­inum að hann væri ósam­mála efa­semdum um hvort lax­eldi ætti sér fram­tíð sem atvinnu­grein hér á landi. 

Situr í fagráð­inuEinn af þeim sem situr í fagráð­inu er Henry Alex­ander Henryson.

Hlutverk fagráðs­ins er meðal ann­ars eft­ir­far­andi, sam­kvæmt heima­síðu Mat­væla­stofn­unar: „Að vera Mat­væla­stofnun til ráðu­neytis um stefnu­mótun og ein­stök álita­efni er varða mál­efni á sviði vel­ferðar dýra.“ Fagráðið getur því haft áhrif á stefnu­mörkun hins opin­bera í málum sem snerta dýra­vel­ferð hér á landi. 

Störf fagráðs­ins eru lík­lega þekkt­ust í umræð­unni um hval­veiðar Hvals hf. Í fyrra komst fagráðið að þeirri nið­ur­stöðu til dæmis að ekki væri hægt að tryggja mann­úð­lega aflífun lang­reyða hér við land. Sú nið­ur­staða hafði mikil áhrif á þá ákvörðun Svan­dísar Svav­ars­dóttur að banna Hval hf. að veiða lang­reyðar í fyrra­sumar. 

Allur textinn um laxeldið úr fundargerð fagráðsins fylgir hér að neðan: 

„Á und­an­förnum árum hefur orðið stór­kost­leg aukn­ing á fram­leiðslu laxa í sjó­kvíum við strendur Íslands. Á apr­ílfundi sínum á síð­asta ári hóf fagráð um vel­ferð dýra umræðu um dýra­vel­ferð­ar­mál í ljósi þess­arar auknu fram­leiðslu þar sem meðal ann­ars sér­fræð­ingar MAST í lagar­eldi komu fyrir ráðið. Í umræð­unum á fund­inum kom í ljós mik­ill vilji fund­ar­gesta til þess finna lausnir á miklum afföllum lax­fiska í eld­inu sem allir voru sam­mála um að væri stærsta dýra­vel­ferð­ar­mál grein­ar­innar. Um leið var því fagnað að gagn­sæi hefur auk­ist umtals­vert og fram­leiðslu­greinin geng­ist undir ítar­legar kröfur um upp­lýs­inga­gjöf. Ljóst er að árið 2023 end­aði ekki mikið betur hvað afföll varðar heldur en árið 2022. Mikil umræða um lagar­eldi hefur verið í sam­fé­lag­inu und­an­farnar vikur eftir að drög voru lögð fram um breytt lagaum­hverfi. Varla hefur þó verið minnst á vel­ferð fiskanna og hvernig drögin taka á dýra­vel­ferð­ar­sjón­ar­miðum. Fagráðið varar við að sá hugs­un­ar­háttur nái að skjóta rótum á Íslandi að vel­ferð fiska skipti tak­mörk­uðu máli þegar kemur að lagar­eldi. Fagráð um vel­ferð dýra óskar eftir því að fram fari á vegum MAST og Mat­væla­ráðu­neyt­is­ins mun ítar­legri umræða þegar í stað um hvers konar afföll séu í raun ásætt­an­leg í sjó­kvía­eldi. Þá verði að fara fram grein­ing á vís­inda­legum gögnum um hvort slík ásætt­an­leg afföll séu raun­hæf við íslenskar aðstæður og hvort greinin eigi sér þá raun­veru­lega fram­tíð.

Þor­valdur Þórð­ar­son vék af fundi að lok­inni afgreiðslu þessa fund­ar­liðar.

Hilmar Vilberg Gylfason óskaði að bókað yrði að hann ggæti ekki tekið undir eft­ir­far­andi setn­ingu í álykt­un­inni „,...og hvort greinin eigi sér þá raun­veru­lega fram­tíð.“