Gangi áætl­anir eftir verður Rakning C-19, app sem geymir upp­lýs­ingar um stað­setn­ingu fólks, og nýt­ist við rakn­ingu á COVID-19 smitum, virkjað í dag. Áþekk for­rit hafa verið notuð í mörgum öðrum löndum, en í íslensku útgáf­unni er gengið tals­vert skemur í gagna­öflun en víð­ast hvar.

Ingi Steinar Ingason„Það er engum upp­lýs­ingum safnað á neinn stað nema í símum fólks sem hefur hlaðið app­inu niður,“ segir Ingi Steinar. „Og fólk getur ekki sent neinar upp­lýs­ingar nema það hafi greinst með COVID-19.“

Mynd: Aðsend

Þetta segir Ingi Steinar Ingason teym­is­stjóri hjá Embætti land­læknis, en appið er á ábyrgð sótt­varna­læknis sem heyrir undir emb­ættið. „Appið er til­búið og við erum að bíða eftir að app-búð­irnar hjá Apple og Android sam­þykki það. Þær fara nú yfir örygg­is­mál og per­sónu­vernd­ar­skil­mála, við höfum óskað eftir flýti­með­ferð þar og umsókn­inni fylgdi bréf frá heil­brigð­is­ráð­herra þar sem óskað er eftir því að afgreiðslan verði eins hröð og mögu­legt er.“

Ingi Steinar segir að öpp af þessu tagi hafi verið þróuð og notuð víða um heim, meðal ann­ars í Noregi, Singa­pore og Kína. Mis­mun­andi sé hversu miklum upp­lýs­ingum þau safni, en ákveðið hafi verið hér á landi að í fyrstu útgáf­unni, sem verður virkjuð í dag, verði ein­göngu stað­setn­ingar þess, sem hefur hlaðið app­inu niður í síma sinn, vistaðar. Þær eru síðan geymdar í sím­anum.

„Gagna­send­ingin er alger­lega háð sam­þykki fólks“

„Eftir að fólk hleður app­inu niður fær það sms til að stað­festa að það sé með þennan síma. Síðan safnar appið upp­lýs­ingum um stað­setn­ingu við­kom­andi og ef hann eða hún grein­ist með COVID-19, þá er við­kom­andi beð­inn um að senda gögnin sín til smitrakn­ingateymis Almanna­varna. Gagna­send­ingin er alger­lega háð sam­þykki fólks.“

Útgáfa tvö er með bluetooth-virkni

Í útgáfu tvö, sem hugs­an­lega verður virkjuð síðar, er einnig bluetooth-virkni. Þar eru ferðir fólks, sem er með appið í símum sínum, sömu­leiðis skráðar, en ef það hittir aðra sem einnig eru með appið skráir það að þeir hafi hist. Greinist við­kom­andi með COVID-19 ger­ist það sama og í útgáfu 1 - við­kom­andi er beðin/n um að senda upp­lýs­ingar um ferðir sínar.

„Í Kína er virkni apps­ins þannig að ef fólk, sem hefur hlaðið því niður, er í námunda við ein­hvern sem hefur greinst, þá hringir sím­inn og skipar fólki í sótt­kví“

Mynd: Samsett mynd/Embætti land­læknis

„Það er engum upp­lýs­ingum safnað á neinn stað nema í símum fólks sem hefur hlaðið app­inu niður,“ segir Ingi Steinar. „Og fólk getur ekki sent neinar upp­lýs­ingar nema það hafi greinst með COVID-19.“

Persónuvernd með frá upphafi

Hann segir að Per­sónu­vernd hafi verið með í þróun apps­ins frá upp­hafi, en fjöl­mörg íslensk tölvu-, hug­bún­aðar- og örygg­is­fyr­ir­tæki hafa komið að þróun þess og hafa allir unnið í sjálf­boða­vinnu við það. Hann segir appið tals­vert frá­brugðið þeim sem notuð hafi verið í öðrum löndum. „Til dæmis safna Norðmenn ferðum allra þeirra sem eru með appið í gagna­grunn, burt­séð frá því hvort þeir séu greindir eða ekki. Til þess að geta gert þetta þurfti að breyta lögum í Noregi. Og í Kína er virkni apps­ins þannig að ef fólk, sem hefur hlaðið því niður, er í námunda við ein­hvern sem hefur greinst, þá hringir sím­inn og skipar fólki í sótt­kví.“

Á vef­síðu Embættis land­læknis segir að til­gangur vinnslu per­sónu­upp­lýs­inga við notkun á Rakning C-19 smá­forrit­inu sé að hefta útbreiðslu COVID-19 sjúk­dóms­ins í sam­ræmi við skyldur sótt­varna­læknis sam­kvæmt sótt­varna­lögum. Notkun smá­forrit­ins sé ætlað að tryggja hraða og árang­urs­ríka smitrakn­ingu og auð­velda þannig smitrakn­ingateym­inu að hafa upp á ein­stak­lingum sem kunni að hafa verið útsettir fyrir COVID-19 smiti.