Ásgeir Jónsson, dós­ent í hag­fræði við Háskóla Íslands, segir að verka­lýðs­hreyf­ingin hafi lagt fram kröfur án áhrifa­grein­ingar og taki ekki tekið til­lit til nútíma hag­stjórnar sem mið­ist við verð­bólgu­mark­mið og rík­is­fjár­mála­reglur. 

„Kannski var þessi staða á vinnu­mark­aði skrifuð í skýin við úrskurð Kjara­dóms um hækkun á launum alþingis- og emb­ætt­is­manna. Þetta er hins vegar veg­ferð sem vand­séð er að nokkur muni græða á.“

Þetta segir hag­fræð­ing­ur­inn á Facebook. Einn þeirra sem taka undir með honum er Árni Páll Árnason, fyrr­verndi for­maður Sam­fylk­ing­ar­innar. „Alger­lega hár­rétt grein­ing,“ skrifar hann.

Kjara­við­ræðum Eflingar, VR og Verka­lýðs­fé­laga Akraness og Grinda­víkur við Samtök atvinnu­lífs­ins var slitið í dag og eru verka­lýðs­fé­lögin til­búin með aðgerða­á­ætlun um und­ir­bún­ing verk­falls­að­gerða sem þau munu leggja fyrir samn­inga­nefnd og stjórn á morgun. 

Stétt­ar­fé­lögin hafa full­yrt að til­boðið sem Samtök atvinnu­lífs­ins lögðu fram í síð­ustu viku hefði „leitt til kaup­mátt­arrýrn­unar fyrir stóra hópa launa­fólk“. Þá hafi skatta­til­lögur rík­is­stjórn­ar­innar gert að engu allar vonir um að aðkoma stjórn­valda gæti hleypt nýjum glæðum í kjara­við­ræð­urnar. 

Pistill Ásgeirs Jóns­sonar hljóðar svo:

Sú verka­lýðs­bar­átta sem er nú háð er ein­stæð fyrir fjórar sakir – 

Í fyrsta lagi – er farið fram á miklar kaup­hækk­anir þegar sam­dráttur blasir við í helstu útflutn­ings­grein lands­ins – ferða­þjón­ustu. Slíkt þekkt­ist ekki áður – ef illa áraði í sjáv­ar­út­vegi. Yfir­leitt hafa íslensk verka­lýðs­fé­lög sýnt hörku í upp­sveiflu en hóf­semi í nið­ur­sveiflu. Þessu hefur nú verið snúið á hvolf - þegar efna­hags­lífið er nú á leið niður eftir 7 ára hag­vöxt. 

Í öðru lagi eru kröf­urnar lagðar fram án kostn­að­ar­mats eða áhrifa­grein­ingar. Það er alls ekki sjálf­gefið að nið­ur­staða nafn­launa­hækk­ana sé ávallt í sam­ræmi við yfir­lýstan til­gang. Þess eru mörg dæmi – inn­an­lands og utan – að miklar hækk­anir á grunn­töxtum hafi leitt til verri kjara hjá hinum verst settu – svo sem vegna verð­bólgu, hærri vaxta og auk­ins atvinnu­leysis. 

Í þriðja lagi taka kröf­urnar ekki taka til­lit til nútíma hag­stjórnar sem mið­ast við verð­bólgu­mark­mið og rík­is­fjár­mála­reglur. Allar vest­rænar þjóðir búa við slíkan ramma – og yfir­leitt þykir hann sjálf­sagður. Kostn­að­ur­inn við að brjóta ramman kemur fram með geng­is­falli, verð­bólgu og vaxta­hækk­unum – sem bitnar verst á þeim sem síst skyldi. 

Í fjórða lagi virð­ist sem kröfu­gerð­ar­fólk forð­ist hina raun­veru­lega efna­hags­um­ræðu – um áhrif þeirra krafna sem lagðar hafa verið fram. Í þessu efni er tak­markað gagn að úrdráttum úr Das Kapital eða reynslu­sögum af ónafn­greindum ein­stak­lingum. Þetta er óvenju­legt á síð­ari tímum.

Kannski var þessi staða á vinnu­mark­aði skrifuð í skýin við úrskurð Kjara­dóms um hækkun á launum alþingis- og emb­ætt­is­manna. Þetta er hins vegar veg­ferð sem vand­séð er að nokkur muni græða á.