Hæsti­réttur Íslands telur að lög­bann á frétta­flutn­ing Stund­ar­innar og Reykja­vik Media sem byggja á gögnum úr Glitni sé fallið úr gildi og Glitnir HoldCo geti ekki lengur kraf­ist þess að lög­bannið verði stað­fest með dómi. Hins vegar fellst Hæsti­réttur á að veita Glitni HoldCo áfrýj­un­ar­leyfi að því er varðar kröfu um að við­ur­kennt verði að fjöl­miðl­unum sé óheim­ilt að byggja á gögn­unum í frétta­flutn­ingi og beri að afhenda gögnin. Þetta kemur fram í ákvörðun sem Hæsti­réttur til­kynnti máls­að­ilum í dag. 

Lög­banns­mál­inu er því ekki lokið fyrir dóm­stólum þótt nú liggi sú nið­ur­staða end­an­lega fyrir að lög­bann sýslu­manns var ólög­mætt. 

Hér­aðs­dómur Reykja­víkur synj­aði öllum kröfum Glitnis HoldCo gegn Stund­inni þann 2. febr­úar 2018 og komst að þeirri nið­ur­stöðu að lög­bann sýslu­manns á upp­lýs­inga­miðlun fjöl­mið­ils um við­skipti vald­hafa í aðdrag­anda þing­kosn­ing­anna haustið 2017 hefði ekki stað­ist lög og stang­ast á við lýð­ræð­is­hefðir og grunn­gildi tján­ing­ar­frelsis.

Í dóm­inum var sýslu­manns­emb­ættið gagn­rýnt harð­lega, meðal ann­ars fyrir að hafa vikið frá þeim almennu reglum sem gilda um fram­kvæmd lög­banns­gerðar þegar ákveðið var að til­kynna ekki gerð­ar­þol­anda, Stund­inni, með hæfi­legum fyr­ir­vara um fram­komna lög­banns­kröfu. Glitnir HoldCo áfrýj­aði mál­inu til Lands­réttar sem stað­festi nið­ur­stöðu hér­aðs­dóms þann 5. októ­ber síð­ast­lið­inn.

Þann 26. októ­ber, áður en áfrýj­un­ar­frestur rann út, hélt Stundin áfram umfjöllun á grund­velli Glitn­is­gagn­anna. Nokkrum dögum síðar leit­aði Glitnir HoldCo leyfis Hæsta­réttar til að áfrýja dómi Lands­réttar. Hæsti­réttur tók afstöðu til leyf­is­beiðn­innar í dag.

Í nið­ur­stöðu Hæsta­réttar kemur fram að þegar Glitnir HoldCo sótti um áfrýj­un­ar­leyfi hafi lög­bannið þegar verið fallið úr gildi. Að því leyti virð­ist dóm­ur­inn fall­ast á þau laga­legu rök sem lágu til grund­vallar áfram­hald­andi umfjöllun Stund­ar­innar þann 26. októ­ber síð­ast­lið­inn. Í ljósi þessa telur Hæsti­réttur að Glitnir HoldCo geti „ekki lengur kraf­ist þess að það [lög­bannið] verði stað­fest með dómi“. 

Öðru máli gegnir um kröfu Glitnis HoldCo um að við­ur­kennt verði að Stund­inni og Reykja­vik Media sé óheim­ilt að birta fréttir og aðra umfjöllun sem byggð sé á gögnum Glitnis og að fjöl­miðl­unum verði gert að afhenda gögnin. Þar, segir Hæsti­réttur, „veg­ast á hinn bóg­inn á reglur um tján­ing­ar­frelsi, sem varið er af 73. gr. stjórn­ar­skrár­innar, og um frið­helgi einka­lífs, sem varið er af 71. gr. hennar“. 

Vildu skýrslutökur yfir blaðamönnum

Bent er á að í mál­inu reyni einnig á álita­efni um þagn­ar­skyldu starfs­manna fjöl­miðla um atriði varð­andi heim­ildir fyrir fréttum. „Að þessu leyti getur málið haft veru­lega almennt gildi og eru því á þeim grunni efni til að verða við umsókn leyf­is­beið­anda um áfrýj­un­ar­leyfi,“ segir Hæsti­réttur.

Í áfrýj­un­ar­beiðni Glitnis HoldCo er því haldið fram að rangt hafi verið af Lands­rétti að heim­ila ekki frek­ari skýrslu­tökur af blaða­mönnum fyrir dómi. „Jafn­framt lýtur ágrein­ingur aðila að því hvort hér­aðs­dómur hafi rang­lega hafnað kröfum leyf­is­beið­enda um að þremur nafn­greindum blaða­mönnum í þjón­ustu Útgáfu­fé­lags­ins Stund­ar­innar ehf. yrði gert að svara nánar til­greindum spurn­ingum fyrir dómi. [...] Þá telur leyf­is­beið­andi að með­ferð máls­ins í hér­aði og Lands­rétti hafi verið ábóta­vant að því leyti að áður­nefndum vitnum hafi ekki verið gert að svara spurn­ingum hans fyrir dómi, en af þeim sökum sé óhjá­kvæmi­legt að ómerkja hér­aðs­dóm­inn í mál­inu. Leyf­is­beið­andi telur enn fremur að dómur Lands­réttar hafi verið rangur vegna þessa.“

Hæsti­réttur hefur þegar vísað frá kröfu Glitn­is HoldCo þess efn­is að Stund­in og Reykja­vík Media af­hendi fyr­ir­tæk­inu gögn úr gamla Glitni. Eftir að Lands­réttur stað­festi ákvæði í dómi hér­aðs­dóms fyrr á árinu um að vísa aðal- og vara­kröfum Glitnis HoldCo frá dómi kærði Glitnir HoldCo þá nið­ur­stöðu til Hæsta­réttar sem taldi að kæru­heim­ild brysti og vís­aði kröf­unni frá. Nú er hins vegar útlit fyrir að krafan afhend­ingu gagn­anna fái efn­is­með­ferð í Hæsta­rétti. 

______________________________
Fyr­ir­vari: Fjöl­mið­ill­inn Stundin er aðili að mál­inu sem hér er fjallað um.