Glitnisskjölin: Ráðuneyti Bjarna svarar ekki spurningum um skattskil hans og hagsmunaskráningu

Fjár­mála­ráðu­neytið, sem Bjarni Bene­dikts­son stýrir, segir að það falli utan verk­sviðs þess að svara spurn­ingum um skatta­mál ráð­herr­ans og hags­muna­skrán­ingu hans á vef Alþingis. Þetta kemur fram í svari frá upp­lýs­inga­full­trúa fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins, Elvu Björk Sverr­is­dóttur, við fjórum spurn­ingum frá Stund­inni um skulda­nið­ur­færslu upp á 67 millj­ónir króna sem Bjarni fékk í aðdrag­anda banka­hruns­ins árið 2008 sem kemur fram í Glitn­is­skjöl­unum sem blaðið hefur fjallað um. Bjarni hefur ekki svarað spurn­ingum frá Stund­inni um þetta mál eða önnur í Glitn­is­skjöl­unum þrátt fyrir ítrek­aðar beiðnir. 

Í svari ráðu­neyt­is­ins við spurn­ing­unum segir: „Það fellur utan verk­sviðs ráðu­neyt­is­ins að svara spurn­ingum sem varða fjár­hags­mál­efni til­tek­inna lögðila og ein­stak­linga. Þá hefur ráðu­neytið ekki í sínum vörslum nein gögn sem fyr­ir­spurn­inni tengj­ast.“ 

Fjár­mála­ráð­herra á hverjum tíma er æðsti yfir­maður skatta­mála á Íslandi og skipar hann meðal ann­ars í emb­ætti rík­is­skatt­stjóra, líkt og Bjarni Bene­dikts­son gerði fyrr á þessu ári þegar Snorri Olsen, fyrr­ver­andi toll­stjóri, var skip­aður í starfið frá 1. októ­ber. Þá er fjár­mála­ráð­herra einnig æðsti yfir­maður fjár­mála íslenska rík­is­ins og sá sem form­lega séð heldur á hluta­bréfum rík­is­ins í fyr­ir­tækjum eins og Lands­bank­anum sem og öðrum rík­is­eignum.  Enn fremur skipar fjár­mála­ráð­herra stjórn Fjár­mála­eft­ir­lits­ins. 

Skuld færð yfir á tengdan aðila

Skulda­nið­ur­fell­ing Bjarna átti sér stað með þeim hætti að 67 millj­óna króna kúlu­lána­skuld við Glitni var flutt yfir á skuld­sett eign­ar­halds­fé­lag föður hans, Haf­silfur ehf. sem Bjarni stýrði sjálfur, í febr­úar árið 2008. Þannig losn­aði Bjarni per­sónu­lega við 67 millj­óna skuld sem komin var í van­skil og bank­inn hafði gert veð­köll út af.

Haf­silfur ehf. end­aði á því að fá stór­felldar skulda­nið­ur­fell­ingar eftir banka­hrunið 2008 og má því segja að lán Bjarna hafi aldrei verið greitt til baka og íhug­aði skila­nefnd Glitnis að reyna að rifta yfir­færsl­unni á skuld­inni yfir á eign­ar­halds­fé­lagið eftir banka­hrunið. 

„Ég myndi halda það að svona mál kalli á ein­hver við­brögð; það þurfa að koma ein­hverjar skýr­ingar.“

Spurningum ósvarað

Samkvæmt reglum um hags­muna­skrán­ingu þing­manna eiga þeir að til­greina „eft­ir­gjöf eft­ir­stöðva skulda“ eða „íviln­andi breyt­ingar á skil­málum samn­ings við lán­ar­drottin“. Í svörum Bjarna á vef Alþingis er ekk­ert til­greint í svari hans við þess­ari spurn­ingu og er ekki vitað til þess að Bjarni hafi nokkru sinni nefnt skulda­aflétt­ingu sína í hags­muna­skrán­ingu sinni en reglur um hags­muna­skrán­ingu þing­manna voru settar um hálfu ári eftir eftir banka­hrunið árið 2008, á fyrri helm­ingi árs­ins 2009. 

Þá liggur heldur ekki ljóst fyrir hvernig skatta­leg með­ferð Bjarna á skulda­nið­ur­færsl­unni var. Tveir sér­fræð­ingar hafa tjáð sig um slík mál almennt séð við Stundina og sagt að svara þurfi því með hvaða hætti skulda­nið­ur­færslan var afgredd skatta­lega. Þó sé ekk­ert hægt að full­yrða um hana nema að fá frek­ari upp­lýs­ingar frá þeim sem fékk skulda­nið­ur­færsl­una, í þessu til­felli Bjarna Bene­dikts­syni. 

Ásmundur Vil­hjálms­son, lög­fræð­ingur og sér­fræð­ingur í skatta­rétti, segir um málið: „Þetta hljómar eins og þetta hafi verið gjöf því varla voru þetta laun,“ segir  Ásmundur.  Ásmundur segir að almennt séð megi flokka eft­ir­gjöf skulda sem tekjur og skatt­leggja þær þannig.

Indriði Þor­láks­son, hag­fræð­ingur og fyrr­ver­andi rík­is­skatt­stjóri, segir einnig að almennt sé eft­ir­gjöf skulda skatt­skyld. „Almennt séð ber að flokka þetta sem tekjur,“ segir Indriði. „Samkvæmt mínum skiln­ingi á skatta­lögum telst þetta til tekna,“ segir hann. 

Þá segir Ásmundur enn frekar: „Almennt séð, hvað þetta áhrærir, myndi maður staldra við og skoða svona mál. Það liggur í hlut­ar­ins eðli. Hlutverk skatta­yf­ir­valda er að fylgj­ast með þessu og rann­saka þetta. Ef um væri að ræða ein­hvern venju­legan sól­d­áta þá myndi þetta alla vega þykja nokkuð óvenju­legt. Ég myndi halda það að svona mál kalli á ein­hver við­brögð; það þurfa að koma ein­hverjar skýr­ingar.“

Átti Bjarni í viðskiptum við félag föður síns?

Annar mögu­leiki er svo ein­fald­lega sá að Bjarni hafi litið svo á að hann hafi átt í við­skiptum við Haf­silfur ehf. Þar sem skuld­inni fylgdu hluta­bréf í móð­ur­fé­lagi olíu­fé­lags­ins N1 og að hann hafi þá verið að selja hluta­bréfin sín í félag­inu sem greitt hafi fyrir þau með yfir­töku skulda. 

Í ljósi þess hvernig við­skiptin bar að og vegna þess að hluta­bréfin í BNT ehf. höfðu fallið svo í verði er spurn­ing hvort um hafi verið að ræða eðli­leg við­skipti og hefur rík­is­skatt­stjóri heim­ild til að hlut­ast til um slík við­skipti, sam­kvæmt 57. grein skatta­laga, og end­ur­á­kvarða skatt­greiðslur í slíkum við­skiptum.  

Hvernig liggur í mál­inu er hins vegar ennþá fylli­lega óljóst þar sem eini aðil­inn sem getur svarað til um það, Bjarni Bene­dikts­son, hefur ekki enn svarað spurn­ingum um við­skiptin og virð­ist ekki ætla að gera það.