Eftir að hafa lesið áhrifamikið viðtal við Guðrúnu Jónu Guðlaugsdóttur í Heimildinni sat ein hugsun eftir: Sjálfsvíg eru ekki aðeins persónulegur harmleikur. Þau eru samfélagslegt verkefni.

Guðrún Jóna bendir á að Ísland hafi árum saman vanrækt sjálfsvígsforvarnir þrátt fyrir að tugir Íslendinga taki eigið líf á hverju ári. Hún hefur því miður rétt fyrir sér. En ef við ætlum að taka næsta skref verðum við líka að spyrja: Hvað virkar? Hvar finnur fólk von áður en örvæntingin verður yfirþyrmandi?

Sem meðlimur Hugarafls tel ég mig vita eitt.

Þegar fólk kemur í Hugarafl er það aldrei vegna þess að allt gangi vel. Mörg hafa verið lengi í geðrænum erfiðleikum, upplifað einmanaleika vegna einangrunar, misst trúna á sjálft sig og aðra og farið í gegnum mörg úrræði án þess að finna þann stuðning sem þau þurftu. Reyndar sýna gögn að nærri þrír af hverjum fjórum sem fara í endurhæfingu hjá Hugarafli höfðu áður reynt önnur úrræði án árangurs.

Það sem gerist síðan er ekki kraftaverk.

Það gerist eitthvað sem við gleymum stundum að mæla: fólk fer að tilheyra samfélagi, fær tilgang, rödd þess heyrist og von vaknar.

Gallup-könnun meðal notenda Hugarafls sýnir að líðan batnar verulega eftir þátttöku þar. Trú fólks á eigin framtíð eykst, fleiri stefna aftur í vinnu eða nám og sjálfsvígshugsanir dragast umtalsvert mikið saman. Í virðisgreiningu starfseminnar kemur fram að hlutfall þeirra sem höfðu reglulega íhugað sjálfsvíg lækkar úr 32% í 7%, á sama tíma og hlutfall þeirra sem meta andlega líðan sína góða hækkar úr 2% í 58% eftir þátttöku í Hugarafli.

Þetta eru ekki bara tölur.

Á bak við hverja prósentu er manneskja sem er enn á lífi. Einstaklingur sem fann aftur ástæðu til að vakna á morgnana. Fjölskylda sem fékk ástvin sinn til baka. Vinur sem fékk annað tækifæri.

Við tölum oft um sjálfsvígsforvarnir eins og þær séu fyrst og fremst símanúmer, fræðsluerindi eða áhættumat. Allt þetta skiptir máli. En forvarnir eru líka staðir þar sem fólk upplifir að það skipti máli. Þar sem enginn er skilgreindur út frá greiningu sinni heldur sem manneskja með reynslu, styrkleika og framtíð.

Hugarafl er einn af þessum stöðum.

Ef stjórnvöld ætla að gera sjálfsvígsforvarnir að raunverulegu forgangsmáli þurfa þau að horfa ekki aðeins á neyðarviðbrögð heldur líka á samfélagsúrræði sem byggja upp tengsl, von og bata á hverjum degi.

Við vitum að sjálfsvíg eru ekki óumflýjanleg.

Við vitum líka að fólk getur hlotið bata.

Þess vegna er Hugarafl ekki aðeins endurhæfingarúrræði.

Það er mikilvægur hluti af innviðum sjálfsvígsforvarna á Íslandi.

Og ef okkur er alvara með að fækka sjálfsvígum eigum við að styrkja þá innviði sem við sem þjóð búum yfir áður en fleiri fjölskyldur þurfa að upplifa þann missi sem Guðrún Jóna lýsir svo áhrifaríkt.

Saman getum við svo margt.