Donald Trump er þekktur fyrir ögrandi orðbragð. En hótun hans um að þurrka út íranska siðmenningu og aðrar nýlegar ógnandi athugasemdir hafa fengið sífellt fleiri til að efast um geðheilsu Bandaríkjaforseta.

Elsti kjörni forseti í sögu Bandaríkjanna hefur hert á heimsendaspám sínum eftir því sem gremja hans vex yfir því að stjórnvöld í Teheran neita að gera samning til að binda enda á stríðið í Mið-Austurlöndum.

Jafnvel sumir fyrrverandi bandamenn hafa kallað eftir því að þessi 79 ára gamli repúblikani verði leystur úr embætti eftir röð furðulegra og stundum blótsyrðum hlaðinna færslna á samfélagsmiðlum.

Eyðing siðmenningar sem samningatækni

Heimurinn veltir því nú fyrir sér hvort Trump muni fylgja hótunum sínum eftir þegar frestur hans til Írans um að opna Hormússund aftur rennur út á þriðjudagskvöld – eða hörfa eins og fyrrverandi kaupsýslumaðurinn hefur oft gert áður.

„Heil siðmenning mun deyja í kvöld og aldrei verða endurvakin. Ég vil ekki að það gerist, en það mun líklega gerast,“ skrifaði Trump á samfélagsmiðil sinn Truth Social 12 klukkustundum áður en fresturinn rennur út.

Eftir því sem áhyggjur heimsbyggðarinnar jukust neyddist Hvíta húsið til að vísa á bug vangaveltum um að yfirlýsing hans – og ummæli JD Vance varaforseta um „verkfæri í verkfærakistunni okkar sem við höfum hingað til ekki ákveðið að nota“ – þýddu að Trump væri tilbúinn að beita kjarnorkuvopnum.

Áður hefur fyrrverandi fasteignajöfurinn frá New York oft básúnað samningatækni sem byggir á að hámarka kröfur til að fá meira út úr samningum. Nú virðist hann hafa lagt hótanir um dráp og eyðingu siðmenningar á borðið sem samningatækni.

„Hann virðist vera aðeins meira úr jafnvægi en áður,“ sagði Peter Loge, forstöðumaður fjölmiðlaskóla George Washington-háskólans, við AFP.

En hann bætti við að „þetta finnst mér vera hluti af stærra mynstri í þvaðri Trumps.“

„Ég giska á að þegar við nálgumst enn einn frestinn í langri röð fresta muni forsetinn lýsa yfir sigri, segja að ég hafi rekið Íran að samningaborðinu, ég gef þeim tvær vikur í viðbót.“

„Svo sjáum við þessa mynd aftur eftir nokkrar vikur.“

„Illska og brjálæði“

Jafnvel á mælikvarða Trumps sjálfs hefur 45. og 47. forseti Bandaríkjanna notað sérstaklega óforsetalegt orðbragð síðustu daga.

„Opnið helvítis sundið, þið geðveiku bastarðar, eða þið munuð búa í helvíti,“ sagði Trump á Truth Social að morgni páskadags.

Trump var varla stilltari í röð samskipta við fjölmiðla í þeim óviðeigandi aðstæðum sem páskaeggjaleit í Hvíta húsinu var í dag.

Umkringdur hundruðum barna og við hlið risastórs páskakanínu og Melaniu Trump forsetafrúar neitaði forsetinn því að það væri stríðsglæpur að beina árásum að írönskum orkuverum og borgaralegum innviðum.

Ofsafengið orðbragð hans hefur fengið fjölda gagnrýnenda – þar á meðal nokkra fyrrverandi bandamenn – til að efast um geðheilsu Trumps.

„Við getum ekki drepið heila siðmenningu. Þetta er illska og brjálæði,“ sagði Marjorie Taylor Greene, fyrrverandi öfgahægri þingkona sem sleit tengslum við Trump á síðasta ári, á X.

Fyrrverandi stuðningsmenn, þar á meðal Greene, hafa einnig tekið undir með demókrötum og kallað eftir því að ríkisstjórn Trumps virki 25. viðauka stjórnarskrárinnar, sem kveður á um valdaskipti ef forseti er ófær um að stjórna, sérstaklega vegna veikinda.

Skref að kjarnorkustríði

Hægrisinnaði sjónvarpsmaðurinn Tucker Carlson kallaði ummæli Trumps á páskadag „fyrsta skrefið í átt að kjarnorkustríði,“ Anthony Scaramucci, fyrrverandi fjölmiðlafulltrúi Hvíta hússins, kallaði hann „klikkaða manneskju“ og krafðist þess að Trump yrði leystur úr embætti, og samsæriskenningasmiðurinn Alex Jones spurði í þætti sínum INFO WARS: „Hvernig beitum við 25. viðaukanum á rassgatið á honum?“

Tim Walz, fyrrverandi varaforsetaefni demókrata, sagði á meðan að „forsetinn hafi misst vitið.“

En Trump sjálfur vísaði spurningum um geðheilsu sína á bug þegar blaðamaður AFP spurði hann á blaðamannafundi í Hvíta húsinu á mánudag.

„Ég hef ekki heyrt það,“ sagði Trump í svari við spurningu um gagnrýnendur sem segja að geðrænt ástand hans ætti að vera skoðað í kjölfar ummæla hans um „geðveika bastarða“.

„En ef svo er, þá þurfið þið að hafa fleiri eins og mig.“

Hvíta húsið greindi frá því í kvöld að Trump væri meðvitaður um beiðni forsætisráðherra Pakistans um tveggja vikna framlengingu á fresti fyrir stórfelldar árásir á Íran.

„Forsetinn hefur verið upplýstur um tillöguna og svar mun berast,“ sagði Karoline Leavitt fjölmiðlafulltrúi í yfirlýsingu til AFP nokkrum klukkustundum áður en fresturinn átti að renna út.

Um einum og hálfum tíma áður en fresturinn rann út tilkynnti Trump að hann hefði náð samkomulagi um vopnahlé við Íran, en margt var á huldu um eðli þess og eftirfylgni. Ísrael tilkynnti í kjölfarið um áframhaldandi loftárásir Írans á landið.