Þingmenn VG vilja að hluthafar reikni sér laun fyrir að sjá um fjárfestingar eigin félaga

Fimm þing­menn Vinstri hreyf­ing­ar­innar – græns fram­boðs hafa lagt fram laga­breyt­inga­frum­varp, sem miðar að því að koma í veg fyrir að eig­endur félaga sem stunda fjár­fest­ingar geti kom­ist hjá því að reikna sér end­ur­gjald, laun, fyrir að sýsla með eignir félag­anna, eða þá að þeir ákvarði sér end­ur­gjald sem „er langt undir því sem almennt gæti talist eðli­legt end­ur­gjald fyrir sam­bæri­lega umsjón eigna og fjár­fest­inga í þágu þriðja aðila“.

Þing­menn­irnir telja nauð­syn­legt að kveða skýrar á um skyldu ein­stak­linga til þess að reikna sér end­ur­gjald vegna umsjónar og umsýslu með fjár­fest­ingum í eigin félagi, og er þá helst litið til þeirra sem fara með eign­ar­hald í félögum sem geta talist óvirk í skatta­legu til­liti, að því leyti sem þau greiða hvorki tekju­skatt né trygg­inga­gjald.

Í grein­ar­gerð með frum­varpi þing­manna VG er vísað til þess að gögn í skýrslu stýri- og sér­fræð­inga­hóps um end­ur­skoðun tekju­skatts og bóta­kerfa hjá ein­stak­lingum og fjöl­skyldum frá 2019 leiði í ljós „tölu­vert ósam­ræmi milli fjölda lög­að­ila í skatt­grunn­skrá og þeirra ein­stak­linga sem gera grein fyrir ein­hvers konar rekstri í skatt­fram­tali sínu“ og að líkur séu á því að umtals­verður fjöldi hafi með höndum starf­semi í svo litlum mæli að hún telj­ist ekki sjálf­stæð sam­kvæmt skil­yrðum fyrir reikn­uðu end­ur­gjaldi.

Einnig velta þing­menn VG því fram í grein­ar­gerð­inni „hvort of stórt hlut­fall rekstr­ar­að­ila í skatt­grunn­skrá sé sam­sett af lög­að­ilum sem hafa lít­inn sem engan rekstr­ar­til­gang“ og vísa til þess að gögn um álagn­ingu tekju­skatts og trygg­inga­gjalds á árunum 2015-2020 sem birt­ast í rann­sókn Sigurðar Jens­sonar gefi til kynna að svo sé. Gögn rann­sóknar Sigurðar sýndu að álagðir skattar á lög­að­ila á rann­sókn­ar­tíma­bil­inu fóru lækk­andi og að tekju­skattur rekstr­ar­að­ila stóð nán­ast í stað í nafn­verðskrónum á sama tíma og fjöldi rekstr­ar­fram­tala jókst um 20 pró­sent.

„Þá hafa skatt­tekjur á hvern lög­að­ila dreg­ist saman og greiðir 71% rekstr­ar­að­ila engan tekju­skatt, um 55% rekstr­ar­að­ila greiða engin laun og um 42% greiða hvorki tekju­skatt né trygg­inga­gjald. Þessi félög kallar höf­undur „óvirk“ en bendir jafn­framt á að það segi ekki til um fjár­hags­leg umsvif þeirra. Ekki er hægt að nefna reiknað end­ur­gjald og sjálf­stæða starf­semi án þess að víkja sér­stak­lega að þessum þætti,“ segir í grein­ar­gerð þing­manna Vinstri grænna.

Í grein­ar­gerð þing­mann­ana er því svo bætt við að ljóst sé að lög­að­ilar sem stunda ekki hefð­bund­inn atvinnu­rekstur geti „átt miklar eignir og haft umtals­verð fjár­hags­leg umsvif þótt engum skatti sé skilað“ og slík til­vik eigi „til að mynda við þegar ein­stak­lingur sinnir fjár­fest­ingum á vegum lög­að­ila í sinni eigu, þar sem ekki er aug­ljós rekstr­ar­legur til­gangur annar en sá að hafa tekjur af eignum í eigu félags­ins, og má því líta svo á að umsjón manns með þeim lög­að­ila sé í eigin þágu.“

Þing­menn­irnir nefna að þetta geti átt við um umsjón og umsýslu á vegum lög­að­ila vegna eign­ar­halds á fast­eignum, eign­ar­hluta í öðrum félögum og um sölu og kaup hluta­bréfa.

„Rétt er að víkja sér­stak­lega að sölu hluta­bréfa en sölu­hagn­aður vegna þeirra telst frá­drátt­ar­bær sam­kvæmt 9. tölul. a 31. gr. laga um tekju­skatt. Telja má að þau til­vik þar sem sölu­hagn­aður hluta­bréfa er inn­leystur inni í félagi geti leitt til freistni­vanda sem felst í því að eig­endur lög­að­ila nýta óskatt­lagða fjár­muni til kaupa á eignum sem almennt telj­ast per­sónu­bundnar, t.d. fast­eignum eins og ein­býl­is­húsum eða sum­ar­húsum, jörðum og þess háttar, í stað þess að greiða sér út arð,“ segir í grein­ar­gerð þing­manna VG.

Þing­menn­irnir segja að það sé þeirra afstaða að lög­að­ili „taki hvorki ákvarð­anir né hafi umsjón eða umsýslu með þeim atriðum sem nefnd eru í grein­ar­gerð án aðkomu hlut­hafa.“

„Hafi lög­að­ili engan skýran rekstr­ar­til­gang má telja ljóst að sá ein­stak­lingur sem hefur umsjón og umsýslu með þeim lög­að­ila geri svo í eigin þágu. Slíkt útheimtir vinnu af hálfu við­kom­andi og ber honum að reikna sér end­ur­gjald fyrir þá vinnu sem hann innir af hendi í þágu lög­að­il­ans. Til­gangur þess­arar laga­breyt­ingar yrði því að tryggja að maður sem í raun hefur tekjur af umsýslu og utan­um­haldi með lög­að­ila sem heldur utan um eignir, hluta­bréf og önnur félög, og stundar þar með ekki eig­in­legan atvinnu­rekstur, greiði skatta vegna þeirrar vinnu á sam­bæri­legum for­sendum og ef hann væri ráð­inn til hins sama hjá þriðja aðila á grund­velli reglna um reiknað end­ur­gjald,“ segir í grein­ar­gerð þing­mann­ana.