Þöggunarmenningin svo rótgróin og djúpstæð „að við sjáum hana ekki einu sinni“

Helgi Hrafn Gunn­ars­son, þing­maður Pírata, gerði þögg­un­ar­menn­ingu, siða­reglur og tján­ing­ar­frelsi að umtals­efni á Alþingi í dag undir liðnum störf þings­ins.

„Ef þing­maður getur farið með almannafé og þarf að beita til þess sinni eigin dóm­greind þá segir það sig sjálft að þing­maður getur mis­notað það vald. Ef annar þing­maður sem er í stjórn­ar­and­stöðu kall­aði eftir rann­sókn á því hvernig stjórn­ar­þing­maður fer með almannafé þá er stjórn­ar­and­stöðu­þing­mað­ur­inn sekur um brot á siða­reglum Alþingis,“ sagði þing­mað­ur­inn í upp­hafi ræðu sinnar.

Forsaga máls­ins er sú að siða­nefnd Alþingis komst að þeirri nið­ur­stöðu í maí 2019 að ummæli þáver­andi þing­flokks­for­manns Pírata, Þór­hildar Sunnu Ævars­dótt­ur, um Ásmund Friðriks­son, þing­mann Sjálf­stæðis­flokks­ins, sem hún lét falla í febr­úar 2018 í Silfrinu hefðu ekki verið í sam­ræmi við siða­reglur fyrir alþing­is­menn.

Benti Helgi Hrafn á að þetta væri staðan sem alþing­is­menn byggju við í dag. „Þegar við settum okkur siða­reglur var það í þeirri von að það myndi bæta störf okkar, ekki að skýla meiri hlut­anum fyrir aðhaldi minni hlut­ans. En það er staðan sem við búum við í dag.“

Blaðamaður talinn hafa brotið siðareglur fyrir það eitt að tjá sig

Þing­mað­ur­inn nefndi annað dæmi um „mis­heppn­aðar siða­reglur“ og vís­aði í nýlegan úrskurð siða­nefndar Rík­is­út­varps­ins frá 26. mars, í kæru­máli Samherja gegn Helga Seljan frétta­manni. Helgi Hrafn sagði í kald­hæðn­is­tón að frétta­mað­ur­inn hefði dirfst „að tjá skoð­anir sínar opin­ber­lega“.

„Það var kært af fyr­ir­tæki sem heitir Samherji og hefur orðið fyrir mik­illi umfjöllun frá téðum blaða­manni. Samherji kærir mjög marga starfs­menn Rík­is­út­varps­ins fyrir brot á siða­reglum og eftir stendur að tekið er undir það að Helgi Seljan, hæst­virtur blaða­maður, hafi brotið siða­reglur um að tjá sig á almanna­færi um sínar eigin póli­tísku skoð­anir. Ekki fyrir það að segja ósatt, ekki fyrir óvönduð vinnu­brögð í sínum frétta­flutn­ingi heldur fyrir það eitt að tjá sig,“ sagði þing­mað­ur­inn.

Telur hann að þessi tvö dæmi séu ein­kenni þess að „við búum í þögg­un­ar­menn­ingu og höfum að mínu viti alltaf gert. Hún er svo rót­gróin og svo djúp­stæð að við sjáum hana ekki einu sinni, klöppum okkur jafn­vel á bakið fyrir að búa í sam­fé­lagi þar sem tján­ing­ar­frelsið sé svo mik­ils virt. Virðu­legi for­seti. Svo er ekki og það sanna dæmin.“