Lætur ekki undan „öllu garginu“ um Guðmundar- og Geirfinnsmál

Brynjar Níelsson, for­maður stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefndar Alþingis, telur að grein sín um Guð­mundar- og Geir­finns­mál frá 2011, þar sem hann kemur rann­sókn­ar­að­ilum og dóm­stólum til varnar, eld­ist vel. Frá þessu greinir hann í umræðum á Facebook þar sem hæðst er að grein­inni. „Þetta eld­ist nefni­lega mjög vel,“ skrifar Brynjar og bætir við: „Sumir láta ekki undan öllu garg­inu.“

Mynd:

Á föstu­dag­inn féllst end­ur­upp­töku­nefnd á end­ur­upp­töku á dómum sem þeir Kristján Viðar Júl­í­us­son, Sævar Marinó Ciesielski, Tryggvi Rúnar Leifsson, Guðjón Skarp­héð­ins­son og Albert Klahn Skafta­son hlutu í Guð­mundar og Geir­finns­mál­unum á átt­unda ára­tug síð­ustu aldar. Í úrskurði nefnd­ar­innar er því lýst með ítar­legum hætti hvernig lög­regla beitti sak­born­ing­ana harð­ræði og aðferðum sem ekki voru til þess fallnar að leiða sann­leik­ann í ljós. Fram kemur að lög­regla hafi ítrekað brotið gegn rétt­indum sak­born­inga, meðal ann­ars gegn laga­á­kvæðum um lengd yfir­heyrslna og laga­fyr­ir­mælum um að svör manna við spurnum væru skil­merki­lega og orð­rétt færð í letur. Þá er því lýst hvernig staðið var að ein­angr­un­ar­vist sak­born­inga, en nefndin telur að harð­ræðið hafi haft áhrif á and­lega og lík­am­lega heilsu þeirra. „End­ur­upp­töku­nefnd telur að óná­kvæm skrán­ing og skortur á skrán­ingu fjöl­margra yfir­heyrsla, við­tala og ann­arra sam­skipta rann­sókn­ar­manna og ann­arra við dóm­felldu á löngum tíma­bilum varpi mik­illi rýrð á trú­verð­ug­leika rann­sókn­ar­innar í heild,“ segir í úrskurð­inum. 

Nið­ur­stöður end­ur­upp­töku­nefndar eru að miklu leyti í takt við nið­ur­stöður starfs­hóps inn­an­rík­is­ráðu­neyt­is­ins sem kynntar voru árið 2013. Í skýrslu starfs­hóps­ins var því t.d. lýst hvernig Sævar Ciesielski sætti gæslu­v­arð­haldi í 1533 daga, þar af 615 daga í ein­angr­un í Síðu­múla­fang­elsi og var yfir­heyrður í sam­tals 320 klukku­stundir. Var höfði Sævars dýpt í kalt vatn, hann sleg­inn af fanga­verði og honum haldið vak­andi svo sól­ar­hringum skipti auk þess sem hann fékk ótæpi­lega lyfja­gjöf.

Brynjar Níelsson, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins og for­maður stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefndar Alþingis, skrif­aði pistil um Guð­mundar- og Geir­finns­mál á Pressuna árið 2011. Þar tekur hann upp hansk­ann fyrir rann­sak­endur og gerir lítið úr ásök­unum um að sak­born­ingar hafi verið beittir veru­lega harð­ræði. Þá full­yrðir hann að „allt tal um dóms­morð, ill­virki dóm­ara, þving­anir og harð­ræði lög­reglu í því skyni að fá fram játn­ingar í Guð­mundar-og Geir­finns­mál­inu“ sé „ekk­ert annað en aðdrótt­anir sem ekki verður séð að fái stuðn­ing í gögnum máls­ins.“ Telur Brynjar „óskilj­an­legt hvernig vegið hefur verið að þeim mönnum sem stýrðu rann­sókn mál­anna og dæmdu þau í hér­aði og Hæsta­rétti“.

Sem fyrr segir telur Brynjar að skrif sín eld­ist vel þrátt fyrir að bæði starfs­hópur inn­an­rík­is­ráðu­neyt­is­ins og end­ur­upp­töku­nefnd hafi gert grein fyrir harð­ræði og óvönd­uðum vinnu­brögðum rann­sókn­ar­að­ila með ítar­legum hætti síðan greinin var skrifuð.