Gerð verður 2 pró­senta aðhalds­krafa til flestra mál­efna­sviða hins opin­bera frá 2020 til 2022 sam­kvæmt fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar sem birt var á vef Alþingis í dag. 

Þetta stendur til þrátt fyrir að horfur séu á kólnun í hag­kerf­inu en sam­kvæmt þjóðhags­spá Hag­stof­unnar verður hag­vöxtur aðeins 1,7 pró­sent í ár. 

Stefnan er í sam­ræmi við afkomu­mark­mið fjár­mála­stefn­unnar sem rík­is­stjórnin setti sér í upp­hafi kjör­tíma­bils á grund­velli laga um opin­ber fjár­mál. 

Aðhalds­krafan gagn­vart heil­brigð­is­stofn­unum, öldr­un­ar­stofn­unum og skólum verður 0,5 pró­sent og engin aðhalds­krafa verður gerð til bóta­kerfa almanna­trygg­inga og atvinnu­leysis, sjúkra­trygg­inga og dóm­stóla. Gert er ráð fyrir 3,6 til 4 pró­senta atvinnu­leysi á áætl­un­ar­tím­anum og munu útgjöld vegna atvinnu­leys­is­trygg­inga þró­ast með hlið­sjón af því.

Útgjöld til háskóla­stigs­ins lækka úr 46,8 millj­örðum niður í 43,2 millj­arða á næsta ári og aðhalds­kröfur leiða meðal ann­ars til þess að útgjöld til almanna- og réttar­ör­yggis verða 1,9 millj­örðum lægri á áætl­un­ar­tíma­bil­inu en þau hefðu ella orðið. 

Þrátt fyrir aðhaldið munu fram­lög til flestra mála­flokka hækka veru­lega næstu árin. Þá er gert ráð fyrir að fjárfest­ing­ar­stig hins opin­bera verði hærra en verið hefur; alls munu framlög ríkis­sjóðs til fjárfest­ingar nema um 400 millj­örðum króna á árunum 2020 til 2024. 

„Skapa má aukið svigrúm til fjárfest­inga í innviðum á kom­andi árum með því að nýta afrakstur af eignum ríkis­ins,“ segir í grein­ar­gerð fjár­mála­á­ætl­unar. „Í því skyni gæti t.d. komið til skoð­unar að nýta söluand­virði á eign­ar­hlutum ríkis­sjóðs í fjármálafyr­ir­tækjum, að skapa tekjur af upp­bygg­ingu og þróun á land­svæðum í eigu ríkis­ins og með því að minnka eign­ar­hluti ríkis­ins í opin­berum fyr­ir­tækjum eða breyta fjármagns­skipan þeirra til að gera þeim fært að auka arð­greiðslur. Einnig má taka upp not­enda­gjöld fyrir afnot nýrra inn­viða og efna til sam­starfs um verk­efni með einka­að­ilum og fag­fjárfestum.“

Mynd: Fjár­mála­á­ætlun

Fæð­ing­ar­or­lof verður lengt í 12 mán­uði á árunum 2020 og 2021 en kostn­aður af þeirri aðgerð nemur 900 millj­ónum árið 2020, 2,7 millj­örðum árið 2021 og 3,8 millj­örðum frá og með árinu 2022. 

Stofn­fram­lög til almennra íbúða hækka um 2,1 millj­arð frá og með árinu 2020 til árs­ins 2022 og stofn­styrkir til kaupa eða bygg­ingar almennra íbúða vaxa einnig umtals­vert. 

Þá aukast útgjöld til sam­göngu­fram­kvæmda 4 millj­örðum meira en áður stóð til frá og með 2020. Framlög til bygg­ingar nýrra hjúkr­un­ar­rýma aukast um 500 millj­ónir króna árið 2020, 1,5 millj­arða árið 2021 og 2 millj­arða árin 2022 og 2023. 

Hér má sjá útgjald­ara­mmana í heild:

Mynd: Fjár­mála­á­ætlun

Samkvæmt fjár­mála­á­ætl­un­inni munu umsvif rík­is­ins drag­ast saman á áætl­un­ar­tím­anum miðað við almenn umsvif í hag­kerfnu.

Frum­tekjur hins opin­bera (þ.e. skatt­tekjur og annað en vaxta­tekjur og óreglu­legir liðir) fara úr því að vera 29,3 pró­sent af vergri lands­fram­leiðslu árið 2020 (931,8 millj­arðar) niður í 27,8 pró­sent árið 2024 (1.093 millj­arðar).

Frum­út­gjöld (þ.e. heild­ar­gjöld að frá­dregnum vaxta­gjöldum) lækka einnig um eitt pró­sentu­stig, úr 26,9 pró­sentum árið 2020 (856,6 millj­arðar) í 25,9 pró­sent árið 2024 (1.019 millj­arðar).