Hús­næð­is­kostn­aður er sífellt stærri liður í útgjöldum heim­il­anna, sam­kvæmt neyslukönnun Hag­stof­unnar. Af heild­ar­út­gjöldum með­al­heim­ilis í mars árið 1998 var hús­næð­is­kostn­aður 17,4%, en var í sama mán­uði 2018 orð­inn 34,5%. Þetta kemur fram í svari for­sæt­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn Ólafs Ísleifs­sonar, þing­manns Flokks fólks­ins.

Í svar­inu eru breyt­ing­arnar bornar saman við þró­un­ina í fimm öðrum löndum. Aðeins á Bret­landi hefur vægið auk­ist meira á sama tíma­bili, en það jókst úr 13,3% árið 1998 í 30,1% í fyrra. Á Norð­ur­lönd­unum og í Banda­ríkj­unum hefur vægið annað hvort lækkað eða auk­ist lít­il­lega.

Breyt­ingar á vægi ann­arra liða vísi­töl­unnar hafa verið mun minni síð­ustu 25 ár. Matar- og fata­kostn­aður hefur minnkað nokkuð sem hluti af útgjöldum heim­il­anna, en vægi útgjalda vegna heilsu, hót­ela og veit­inga­staða, og ferða og flutn­inga auk­ist lít­il­lega.

Breytingar á neyslugrunni hafa ekki áhrif á vísitöluna

Hag­stofan end­ur­skoðar neyslu­grunn sinn árlega til þess að auka gæði mæl­inga þannig að neyslu­sam­setn­ingin end­ur­spegli sem best raun­veru­lega neyslu­sam­setn­ingu með­al­heim­il­is­ein­ingar í land­inu. Um 1.200 heim­ili eru dregin í úrtak árlega vegna könn­un­ar­innar. Þau halda nákvæmt bók­hald um útgjöld sín á tveggja vikna tíma­bili auk þess að svara spurn­ingum um stærri útgjöld yfir lengra tíma­bil.

Breyt­ingar á vægi geta bæði verið vegna kostn­að­ar­auka sem neyt­endur hafa af neyslu úr neyslu­flokknum en einnig vegna lægri kostn­aðar við aðra neyslu­flokka.  Breyting á grunni vísi­tölu neyslu­verðs hefur ekki bein áhrif til hækk­unar eða lækk­unar vísi­töl­unnar.