Sigríður Á. Andersen þingmaður Miðflokksins fullyrti á Alþingi í liðinni viku að við værum heimsmeistarar í endurnýjanlegri orku og komin að tæknilegum þolmörkum þegar kæmi að því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Það er rétt að Ísland nýtur einstakrar stöðu þegar kemur að endurnýjanlegri orku: raforka og húshitun byggjast nær alfarið á vatnsafli og jarðvarma. Þetta er verðmætur árangur og eitthvað sem við eigum að vera stolt af. En það er alls ekki það sama og að við séum komin að þolmörkum í loftslagsmálum.

Þvert á móti sýna tölurnar að langt er í land. Samkvæmt Umhverfis- og orkustofnun var heildarlosun Íslands, að landnotkun meðtalinni, 11 milljónir tonna CO₂-ígilda árið 2024 og jókst um 1,4% milli ára. Samfélagslosun, það er losun á beinni ábyrgð Íslands, jókst um 2%, og losun frá staðbundnum iðnaði um 4,2%. Það er því villandi að halda því fram að við stöndum svo vel að loftslagsaðgerðir skipti litlu máli. Gögn sýna að losun Íslands á mann er töluvert yfir meðaltali OECD-ríkja, þrátt fyrir hreina raforku.

Við erum rík þjóð með mikla neyslu, mikla losun á mann og mikla möguleika til að gera betur. Þegar neysla okkar er tekin með í reikninginn verður myndin enn skýrari: lífsstíll okkar er langt umfram sjálfbæra auðlindanotkun. Evrópska umhverfisstofnunin bendir á að orkuframleiðsla á Íslandi sé nær öll endurnýjanleg, en losun á mann engu að síður mikil. Græna orkan hefur meðal annars laðað hingað orkufreka stóriðju. 

Að segja að við séum „heimsmeistarar“ í endurnýjanlegri orku má því ekki verða afsökun fyrir því að gera lítið úr loftslagsvandanum. Það er eins og að segja að sá sem reykir ekki þurfi ekki að huga að mataræði, hreyfingu eða svefni. Einn góður þáttur afmáir ekki allt hitt.

Við eigum að geta haldið tvennu í höfðinu í einu: Já, Ísland hefur náð stórkostlegum árangri í húshitun og raforkuframleiðslu. Nei, það þýðir ekki að við séum til fyrirmyndar í heildarlosun, neyslu eða ábyrgð gagnvart loftslagsmarkmiðum.

Íslendingar vilja gjarnan sjá sig sem ábyrga þjóð í loftslagsmálum. En ábyrgðin mælist ekki í sjálfsmynd heldur í athöfnum. Hún mælist í því hvort við drögum raunverulega úr losun, verndum vistkerfi, endurheimtum votlendi, breytum samgöngum, minnkum sóun og tökum ábyrgð á því að lífsstíll okkar er orku- og auðlindafrekur.

Við erum ekki komin að tæknilegum þolmörkum ábyrgðar. Við erum komin að pólitískum þolmörkum afsakana.

Greinarhöfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Ísland taki ábyrgð í baráttunni gegn loftslagsvánni.