Úthluta ætti hval­veiði­kvóta var­an­lega svo hann gangi kaupum og sölum milli útgerða, að mati Hannesar Hólm­steins Giss­ur­ar­sonar, pró­fess­ors í stjórn­mála­fræði. Þetta mundi gefa þeim sem eru á móti hval­veiðum tæki­færi til að kaupa kvóta án þess að nota hann og borga þannig fyrir að hvalir séu ekki veiddir.

Þetta kemur fram í nýlegu riti Hannesar, „Green Capitalism: How To Protect The Environ­ment By Defining Private Property Rights“. Ritið er gefið út af New Direction, hug­veitu evr­ópskra íhalds­manna. Margaret Thatcher, fyrr­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra Bret­lands, var vernd­ari hug­veit­unnar við stofnun hennar. New Direction er nátengd ACRE, flokki íhalds­samra Evr­ópu­sam­bandsand­stæð­inga á Evr­ópu­þing­inu, sem Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn á aðild að ásamt Rétt­lætis- og þró­un­ar­flokki Recep Tayyip Erdogan Tyrk­lands­for­seta, Sönnum Finnum og breska Íhalds­flokknum meðal ann­arra.

Samkvæmt núver­andi fyr­ir­komu­lagi hval­veiða á Íslandi er veiði­heim­ildum úthlutað af ráðu­neyt­inu sam­kvæmt ráð­legg­ingum Haf­rann­sókna­stofn­unar. Hval­veiði­heim­ildir geta hins vegar ekki gengið kaupum og sölum eins og aðrar afla­heim­ildir.

Hvalur hf., sem Kristján Loftsson stýrir, er eina fyr­ir­tækið á Íslandi sem stundar veiðar á lang­reyðum. Kristján hóf aftur hval­veiðar nýverið eftir að hafa ekki haldið til hval­veiða síð­ast­iðin tvö sumur. Fyrsta lang­reyð­urin hjá Hval hf. í sumar er komin á land.

Hvalir verði eins og heilagar kýr

Í rit­inu segir Hannes að vegna hætt­unnar á ofveiðum þurfi að tak­marka veiðar við þá aðila sem hafi hags­muni af því að hámarka lang­tíma hagnað af auð­lind­inni. „Í íslenskri útgerð var þessu mark­miði náð með kvóta­kerf­inu,“ skrifar Hannes í þýð­ingu blaða­manns. „Slíkt kerfi gæti verið hjálp­legt við hval­veiðar.“

„Hvalir gætu þannig mögu­lega leikið svipað hlut­verk í vest­rænu sam­fé­lagi og heilagar kýr á Indlandi eða svín í sam­fé­lagi Gyðinga: þeir yrðu ekki borð­aðir.“

HvalurHval­vernd­ar­sinnar gætu keypt líf hvala, næðu hug­myndir Hannesar fram að ganga.

Hann segir að þannig sé mik­il­vægt að hval­veiði­kvótum verði úthlutað með var­an­legum hætti. „Hval­veiði­kvótar ættu ekki aðeins að ganga kaupum og sölum á milli hval­veiði­út­gerða, heldur einnig þeirra sem vilja kaupa þá til þess að nota þá ekki (ólíkt þorsk­kvóta),“ skrifar Hannes. „Þá gætu hval­vernd­ar­sinnar borgað fyrir að hvalir séu ekki veiddir. Ef það er satt að eft­ir­spurn eftir hval­kjöti sé lítil, þá ætti verðið á kvót­unum að lækka og hval­vernd­ar­sinnar þurfa ekki að hafa áhyggjur. Hvalir gætu þannig mögu­lega leikið svipað hlut­verk í vest­rænu sam­fé­lagi og heilagar kýr á Indlandi eða svín í sam­fé­lagi Gyðinga: þeir yrðu ekki borð­aðir.“

Hvalir ekki „sérstaklega gáfaðir“

Hannes skrifar að kostur þess­arar mark­aðs­lausnar sé að báðir hópar ættu að geta sætt sig við hana. „Hvorugur hópanna tveggja þvingar vilja sínum á hinn,“ skrifar Hannes. „Þess í stað kemur það í hlut hópanna tveggja að sýna hvor telur hvali meira virði (með öðrum orðum, hvor af þeim er til­bú­inn til að greiða hærra verð).“

Loks skrifar Hannes að það virð­ist ekki vera að  hvalir séu sér­stak­lega gáf­aðir og að rann­sóknir styðji þá skoðun. „Ef þeir væru það þá mundu þeir lík­lega ekki margir láta veiða sig af hval­veiði­mönnum eða reka á strandir,“ skrifar hann.