Ríkisstjórn Donalds Trump Bandaríkjaforseta er að fjarlægja hundruð vísindamælitækja á hafsbotni sem hafa verið notuð í áratug til að fylgjast með áhrifum loftslagsbreytinga á lífríki sjávar.

Þessi þróun, sem New York Times greindi frá í gær, er nýjasta áfallið fyrir umhverfis- og loftslagsrannsóknir, sem þegar hafa veikst vegna niðurskurðar í fjárlögum sem hefur verið hrint í framkvæmd síðan Trump hóf sitt annað kjörtímabil í janúar 2025.

Meira en 900 djúpsjávarmælitæki sem eru fest við botninn nálægt Atlantshafs- og Kyrrahafsströndum Bandaríkjanna og í Irmingerhafi milli Grænlands og Íslands verða fjarlægð frá og með þessum mánuði, að því er fram kemur í frétt Times.

Tækin eru hluti af Ocean Observatories Initiative, verkefni sem er aðallega fjármagnað af alríkisstjórninni.

„Eins og mörg ykkar vita nú þegar hefur Vísindastofnun Bandaríkjanna (NSF) hafið umfangsmikla minnkun á stórverkefninu Ocean Observatories Initiative (OOI),“ sagði Jim Edson, yfirvísindamaður þess, í minnisblaði til vísindamanna í maí, sem AFP hefur séð.

Gert er ráð fyrir að ferlið við að fjarlægja neðansjávarinnviði á fjórum af fimm virkum athugunarstöðvum muni taka 15 mánuði og er þegar hafið á stað undan norðvesturströnd Bandaríkjanna, sagði í minnisblaði Edsons.

Ákvörðunin um að draga verulega úr umfangi kerfisins var tilkynnt verkefnishópum í byrjun maí, sagði talsmaður NSF við fréttastofu AFP.

Hún „er í samræmi við víðtækari stefnu Vísindastofnunarinnar um sveigjanlegri nálgun til að forgangsraða stuðningi við vísindaleg forgangsatriði í þróun og nýja tækni,“ sagði talsmaðurinn.

Djúpsjávarathugunarkerfið, sem kostaði 368 milljónir dala, hóf starfsemi árið 2016 og var áætlað að það myndi halda áfram að safna gögnum í 25 ár, að því er fram kemur í frétt New York Times.

Þessi gögn hafa verið notuð af vísindamönnum til að rannsaka hvernig hafið gleypir gróðurhúsalofttegundir úr andrúmsloftinu, áhrif hitabylgna í sjó á fiskveiðar og hvernig hafstraumar hafa áhrif á veður.

Rannsóknir, sem byggja meðal annars á mælingum úr hafinu, benda til þess að helmingslíkur séu á að mikilvægur hafstraumur, AMOC, hringrás sem tryggir varmaflæði frá syðri hluta Atlantshafs til Norður-Atlantshafsins, muni veikjast verulega á næstu áratugum. Gerist það er viðbúið að kólnun verði á Íslandi. Niðurstöður nýjustu rannsókna benda til þess að farið verði yfir vendipunktinn, þar sem hrun hringrásarinnar verður óumflýjanleg, um miðja öldina.