Ólíkt íslenska ríkissjónvarpinu tilkynntu ríkissjónvarpsstöðvar Spánar, Írlands og Slóveníu í dag að þau myndu ekki sýna frá 70. afmælisútgáfu Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í vikunni, en þau sniðganga sjónvarpsviðburðinn vegna þátttöku Ísraels.

Löndin þrjú, ásamt Hollandi og Íslandi, drógu sig úr keppninni í ár sem haldin er í Vínarborg, hefst á morgun og nær hámarki með úrslitakvöldinu á laugardag.

New York Times greinir frá því í fréttaskýringu í dag að Ísraels stjórnvöld hafa notað Eurovision sem stökkpall til að auka „mjúkt vald“ ríkisins á tímum herferða þess gegn Palestínumönnum og Líbönum. Í umfjölluninni er vitnað í Stefán Eiríksson útvarpsstjóra, sem þurfti að svara athugasemdum ísraelska sendiráðsins. „Ég er svolítið undrandi á því að þetta sé mál sem sendiráðið er að skoða,“ skrifaði Stefán í svari sínu til ísraelsks diplómata í desember síðastliðnum, samkvæmt New York Times.

Sýna umfjallanir um Palestínu og eigin framleiðslu

Stríð Ísraels á Gasasvæðinu varð til þess að löndin fimm drógu sig úr stærsta tónlistarviðburði heims sem sýndur er í beinni útsendingu. Framkvæmdastjóri Eurovision, Martin Green, hét því að gera „allt sem í okkar valdi stendur til að finna leið fyrir þau aftur“.

Grunsemdir vöknuðu um að átt hefði verið við símakosningakerfið til að auka fylgi Ísraels í Eurovision 2025 í Basel í Sviss. Sumar sjónvarpsstöðvar lýstu einnig yfir áhyggjum af fjölmiðlafrelsi, þar sem Ísrael kom í veg fyrir að blaðamenn þeirra kæmust inn á Gasa.

„Í stað Eurovision-sirkussins verður dagskrá ríkissjónvarpsins lituð af þemaþáttaröðinni ‚Raddir Palestínu‘,“ sagði slóvenska ríkisútvarpið RTV.

Á seinna undanúrslitakvöldinu á fimmtudag mun írska ríkisútvarpið RTE sýna „The End of the World with Beanz“, þar sem Niamh Kavanagh, sigurvegari Eurovision 1993, upplifir líf hreindýrahirðis í Noregi.

Og á úrslitakvöldinu verður sýndur Eurovision-þemaþáttur af hinum vinsæla írska gamanþætti frá tíunda áratugnum, „Father Ted“.

Spænska ríkisútvarpið RTVE mun sýna sinn eigin tónlistarþátt, „The House of Music“.

Ríkisútvörp í Hollandi og á Íslandi munu sýna frá keppninni, þrátt fyrir að hvorugt landið taki þátt. Ísland mun þó sýna keppnina á RÚV2.

„Við vonum að þau komi aftur“

Aðeins 35 lönd taka þátt í Eurovision í ár – fæst síðan þátttaka var aukin árið 2004 – eftir að löndin fimm drógu sig úr keppni.

Aðspurður hvort þessi lönd gætu snúið aftur sagði Martin Green, yfirmaður Eurovision, að það væri „mjög mikið í umræðunni“.

„Við söknum fimm meðlima úr fjölskyldunni okkar í ár. Við söknum þeirra, elskum þau og vonum að þau komi aftur,“ sagði hann á blaðamannafundi í Wiener Stadthalle-höllinni.

„Við munum halda áfram viðræðum. Við erum alveg á því að við munum gera allt sem í okkar valdi stendur til að finna leið til baka. Að lokum er það undir þeim komið og ég virði það fullkomlega.“

Hann svaraði einnig spurningum um hversu viðkvæmt kosningakerfið væri fyrir áttavillum.

Á laugardag sagði Green að viðvörun hefði verið send til ísraelsku sjónvarpsstöðvarinnar KAN, sem tekur þátt, þar sem henni var sagt að hætta að birta myndbönd sem hvetja áhorfendur til að „kjósa Ísrael 10 sinnum“, og sagði slíkar aðgerðir ekki í samræmi við reglur og anda keppninnar.

Hann benti á að í ár væru fagdómnefndir teknar upp aftur á undanúrslitakvöldunum til að vega upp á móti atkvæðum almennings. „Við erum með eitt öruggasta, tryggasta og sanngjarnasta kosningakerfið,“ sagði hann við blaðamenn.

Amnesty fordæmir „hugleysi“

Eurovision var fyrst haldin árið 1956 og er rekin af Sambandi evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU), stærsta bandalagi ríkisrekinna fjölmiðla í heiminum.

Amnesty International sagði að það að EBU hefði ekki vikið Ísrael úr Eurovision, eins og gert var við Rússland eftir innrásina í Úkraínu árið 2022, væri „hugleysi og dæmi um augljósan tvískinnung“.

Þátttaka Ísraels „gefur landinu vettvang til að reyna að beina athyglinni frá og gera yfirstandandi þjóðarmorð sitt á hernumda Gasasvæðinu eðlilegt,“ sagði Agnes Callamard, framkvæmdastjóri Amnesty, í yfirlýsingu.

„Söngvar og glimmer mega ekki fá að yfirgnæfa eða draga athyglina frá grimmdarverkum Ísraels eða þjáningum Palestínumanna.“

Þjóðarmorð á Gasa

Í rannsókn á vegum Sameinuðu þjóðanna í september var komist að þeirri niðurstöðu að „þjóðarmorð eigi sér stað á Gasa“ – sem Ísrael neitar harðlega.

Forsvarsmenn Eurovision hafa haldið því fram að keppnin sé hafin yfir pólitík. Engu að var lagatextinn við framlag Ísraels í fyrra og hittifyrra, New Day Will Rise og áður October Rain, síðar Hurricane, með augljósum tilvísunum í þjáningu Ísraela vegna hryðjuverkaárásar Hamas 2023.

Í umfjöllun New York Times kemur fram að markaðsstofa undir forræði Benjamíns Netanjahú forsætisráðherra hafi varið á annað hundrað milljóna króna í auglýsingar á framlagi Ísraels í fyrra, sem lenti nokkuð óvænt í öðru sæti fyrir tilstilli atkvæða frá almenningi.