383 millj­óna króna lán Eyþórs

 hjá Samherja gjald­féll í mars

Tæplega 383 millj­óna króna lán eign­ar­halds­fé­lags Eyþórs Arnalds borg­ar­full­trúa sem það fékk hjá félagi í eigu Samherja árið 2017 er gjald­fallið. Þetta gerð­ist í mars síð­ast­liðnum. Félagið, Ramses II ehf., fékk lánið árið 2017 árið 2017 til að kaupa hluta­bréf dótt­ur­fé­lags Samherja, Katt­ar­nefs ehf., í útgáfu­fé­lagi Morg­un­blaðs­ins, Árvakri ehf.  Þetta kemur fram í nýbirtum árs­reikn­ingi Ramsesar II ehf. Sem Eyþór sam­þykkti á stjórn­ar­fundi þann 30. sept­em­ber síð­ast­lið­inn.

Á móti þessum skuldum eru eignir upp á 93 millj­ónir króna en á bak við þær er eign­ar­hlut­ur­inn í útgáfu­fé­lagi Morg­un­blaðs­ins, sem Ramses II á í gegnum eign­ar­halds­fé­lagið Þórsmörk ehf. Hlutur Ramses í Morg­un­blað­inu hefur rýrnað úr 25 pró­senta hlut og niður í rúm 13 pró­sent þar sem félagið hefur ekki tekið þátt í hluta­fjár­aukn­ingum félags­ins síð­ast­liðin ár. 

Félagið tap­aði tæp­lega 50 millj­ónum króna í fyrra og er eig­in­fjár­staða þess nú nei­kvæð um tæp­lega 289 millj­ónir króna. 

Við­skiptin vekja harðar deilur

Eins og segir í skýr­ingu með árs­reikn­ingnum: „Eigið fé félags­ins er nei­kvætt og lán félags­ins eru gjald­fallin. Stjórn­endur vinna að end­ur­skipu­lagn­ingu félags­ins og gera ráð fyrir að geta staðað skil á skuld­bind­ingum félags­ins og er árs­reikn­ing­ur­inn settur fram með þeirri for­sendu.“

Við­skipti Eyþórs og Samherja hafa ítrekað vakið harðar deilur í borg­ar­stjórn Reykja­víkur þar sem pírat­inn Dóra Björt Guð­jóns­dóttir hefur ítrekað og end­ur­tekið vakið máls á við­skipt­unum og upp­skorið miklla gagn­rýni. Að mati Dóru hefur Eyþór ekki útskýrt við­skiptin með nægi­lega grein­ar­góðum hætti. Eyþór hefur á móti sakað Dóru Björt um norna­veiðar. 

Tekið skal fram að Eyþór var ekki orð­inn borg­ar­full­trúi Sjálf­stæð­is­flokks­ins þegar hann keypti þessi hluta­bréf árið 2017.  Eyþór varð borg­ar­full­trúi rúmu ári síðar, í lok maí árið 2018, og hefur hann haldið á umræddum hluta­bréfum í Árvakri sam­hliða störfum sínum sem kjör­inn full­trúi hjá Reykja­vík­ur­borg.

Samherji hefur þegar afskrifað lánið

Út frá árs­reikn­ingum má sjá að það er ekki nokkur leið fyrir félag Eyþórs að greiða Sam­herj­a­fé­lag­inu til baka þessar 383 millj­ónir og einu eign­irnar eru hluta­bréfin í Morg­un­blað­inu sem Samherji virð­ist ekki hafa viljað eiga lengur árið 2017. Sam­herj­a­fé­lagið hefur því nokkra kosti í stöð­unni gagn­vart félagi Eyþórs: að krefj­ast gjald­þrots félags­ins vegna van­gold­inna skulda þess; að ganga að eignum félags­ins, Mogga­bréf­unum, sem vænt­an­lega eru veðin fyrir lán­inu eða þá að gera ekki neitt. 

Lík­leg­ast er að Samherji velji þriðja kost­inn af þessum þremur. 

Ástæðan fyrir því að það er lík­leg­ast er sú að Sam­herj­a­fé­lagið Katt­ar­nef ehf., sem er lán­veit­andi Ramsesar II ehf., hefur þegar afskrifað lánið til félags­ins að fullu, eins og Stundin greindi frá fyrir skömmu.  Katt­ar­nef ehf. afskrif­aði þá 257 millj­óna króna selj­enda­lán sem félagið veitti félag­inu í eigu Eyþórs Arnalds árið 2017. 

Eins og Stundin sagði frá kom fram í árs­reikn­ingi Katt­ar­nefs ehf. að félagið tap­aði tæp­lega 200 millj­ónum króna í fyrra. Félagið átti sam­tals 256 millj­óna króna eignir í árs­lok 2018 en í árs­lok 2019 voru þær komnar niður í 63 millj­ónir króna. Ástæðan er „virð­is­rýrnun krafna“ Katt­ar­nefs á hendur félagi Eyþórs Arnalds, Ramsesi II ehf. Vaxta­ber­andi kröfur Katt­ar­nefs fóru úr tæp­lega 250 millj­ónum króna í árs­lok 2018 og niður í 0 krónur í árs­lok 2019. 

Þannig má segja að þar sem lán­veit­andi félags Eyþórs hefur þegar afskrifað lánið þá þurfi félag Eyþórs vit­an­lega ekki að greiða það til baka. Réttast hefði því verið, til að gæta sam­ræmis, að Eyþór hefði afskrifað lán Ramsesar II. hjá Katt­ar­nefi í þessum nýbirta árs­reikn­ingi þar sem alveg ljóst er að félag hans mun ekki greiða lánið til baka. 

Talið að COVID kunni að hafa slæm áhrif á félag Eyþórs

Þrátt fyrir að Samherji hafi afskrifað lánið til félags Eyþórs í fyrra og þrátt fyrir að lánið hjá Samherja hafi gjald­fallið í mars segir í árs­reikn­ingnum að COVID-far­ald­ur­inn, sem hófst fyrir alvöru í mars, hafi skapi óvissu um rekstr­ar­hæfi félags­ins, kunni að skapa óvissu um rekst­ar­hæfi félags­ins. „Óvenju­legar aðstæður hafa skap­ast vegna kór­ónu­veirunnar COVID-19. Óvissa er um hvaða áhrif þær munu hafa á félagið. Vegna þessa ríkir einnig ákveðin óvissa um rekstr­ar­hæfi félags­ins.“

Í fljótu bragði er ekki aug­ljóst að sjá með hvaða hætti COVID-far­ald­ur­inn kann að hafa áhrif á rekstr­ar­hæfi félags Eyþórs. 

Hvað fékk Eyþór út úr þessu?

Nú, þegar segja má að fyrir liggi hvernig þessi við­skipti Eyþórs og Samherja enda, má velta upp þeirri spurn­ingu hvað Eyþór Arnalds græddi á þessum við­skiptum. Út frá árs­reikn­ingum félag­anna að dæma er ljóst að engir pen­ingar skiptu um hendur. Eyþór greiddi Sam­herj­a­fé­lag­inu ekki fyrir hluta­bréfin heldur fékk lán fyrir þeim sem síðan var afskrifað. Samherji græddi því heldur ekk­ert á við­skipt­unum en losn­aði við hluta­bréfin í Morg­u­blað­inu. 

Eyþór hefur hins vegar síð­ast­liðin ár verið stærsti, og síðar einn stærsti hlut­haf­inn í elsta dag­blaði lands­ins sem kalla má ákveðna stofnun í íslensku sam­fé­lagi þrátt fyrir að staða blaðs­ins hafi veikst mjög síð­ast­liðin ára­tug, sam­hliða störfum sínum sem borg­ar­full­trúi frá árinu 2018. Að vera svo stór hlut­hafi í blaði eins og Morg­un­blað­inu, sam­hliða því að vera kjör­inn full­trúi, kann því vit­an­lega að fela í sér áhrif fyrir stjórn­mála­mann. Slík staða kann því einnig að fela í sér mögu­leika á áhrifa­kaupum fyrir stjórn­mála­mann jafn­vel þó við­skiptin sjálf feli ekki í sér neinn beinan fjár­hags­legan ávinn­ing fyrir hann þar sem botn­laust tap hefur verið á Morg­un­blað­inu síð­ast­liðin ár, eng­inn arður greiddur og hluta­féð rýrnar umtals­vert í verði ár frá ári.