Segir vaxtahækkanir Seðlabankans kvíðaefni á heimilum landsins

„Í allt sumar hafa vaxta­hækk­anir Seðla­bank­ans verið kvíða­efni á heim­ilum lands­ins. Verð­bólga er í hæstu hæðum hér líkt og víða ann­ars staðar,“ sagði Þorbjörg Sigríður Gunn­laugs­dóttir, þing­maður Við­reisnar, undir liðnum Störf þings­ins á Alþingi í dag.

Benti hún á að verð­bólgan væri vissu­lega ekki íslenskt vanda­mál en vextir hér væru marg­falt hærri en víða ann­ars staðar, til dæmis í Danmörku, þrátt fyrir að þar sé svipuð verð­bólga.

[links]Í síð­ustu vaxta­á­kvörðun Seðla­bank­ans, sem tekin var 24. ágúst, voru stýri­vextir hækk­aðir um 0,75 pró­sentu­stig í 5,5 pró­sent. Vext­irnir hafa ekki verið svo háir síðan í ágúst 2016, eða í sex ár. Eftir nýj­ustu vaxta­hækk­un­ina hefur pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands hækkað vexti um um 4,75 pró­sentu­stig síðan í maí í fyrra. Á þessu ári einu saman hafa vext­irnir hækkað um 3,5 pró­sentu­stig, en þeir voru tvö pró­sent um síð­ustu ára­mót.

Verð­bólga mælist nú 9,7 pró­sent, minni en hún mæld­ist í mæl­ing­unni þar á undan, í júlí, þegar hún mæld­ist 9,9 pró­sent. Þetta er hins vegar í fyrsta sinn sem tólf mán­aða verð­bólga lækkar milli mán­aða.

Fjórði stærsti útgjaldaliðurinn vaxtakostnaður

Áætlaður halli á fjár­laga­frum­varp­inu sem kynnt var í upp­hafi mán­aðar er 89 millj­arðar, 6,5 millj­örðum hærra en gert var ráð fyrir í vor. Þorbjörg benti á að fjórði stærsti útgjalda­liður rík­is­ins er vaxta­kostn­aður og sagði hún fjár­lagapóli­tík í raun snú­ast um eina ein­falda en mik­il­væga spurn­ingu: Hvernig virkar sam­fé­lagið okkar best?

[adspot]„En skila­boð rík­is­stjórn­ar­innar eru alveg skýr: Hvað með það þótt útgjöldin blási út án þess að þjón­ustan batni? Hvað með það þótt mik­il­vægum fjár­fest­ingum í innviðum sé frestað? Hvað með það þó að læknar í sér­námi erlendis vilji ekki lengur koma heim eftir nám? Hvað með það þótt hjúkr­un­ar­fræð­ingar hætti störfum? Hvað með það þó að aðstaða á krabba­meins­deild Land­spít­al­ans sé óboð­leg? Og hvað með það þó að heim­ilin séu að kafna vegna hækk­andi lána? Er ekki bara best að hækka gjöld á heim­ilin?“ sagði þing­mað­ur­inn.

Þorbjörg Sigríður sagði fjár­lögin eiga að vera leið­ina að þessu mark­miði, það er leið­ina að því hvernig sam­fé­lagið virkar best.

„Við eigum að fara vel með fjár­muni rík­is­ins. Við eigum að verja þeim í mik­il­væga þjón­ustu í þágu almanna­hags­muna. Það á ekki að þenja ríkið út bara af því bara og skilja svo reikn­ing­inn eftir fyrir næstu rík­is­stjórn,“ sagði hún.