Steypibaðið getur kostað Norðmenn þúsundkall

Noregur, þar sem olía er unnin, vind­ur­inn beisl­aður og árnar sömu­leiðis, stendur frammi fyrir tölu­verðum vanda sem teng­ist hinni umtöl­uðu orku­krísu í Evrópu. Verðið á kílóvatt­stund af raf­magni kostar nú 6,4 norskar krónur, um 93 íslenskar syðst í land­inu sem þýðir að ein sturta, eitt gott steypi­bað, getur kostað um 1.000 íslenskar krónur. Það er álíka mikið og stök sund­ferð kostar í laug­arnar í Reykja­vík.

En af hverju eru Norðmenn, þjóðin sem vinnur meiri orku en flest öll ríki ver­aldar, í vanda?

[adspot]

Í grein sem birt var á vef norska rík­is­út­varps­ins í dag er bent á að á tíma­bil­inu 24. júlí til 24. ágúst kost­aði kílóvatt­stund (kWst) af raf­magni á meg­in­landi Evrópu að með­al­tali 50 íslenskar krónur. Á sama tíma­bili var með­al­verðið í Noregi 25,5 krónur. Þannig greiddu Norðmenn að með­al­tali helm­ingi minna fyrir kílóvatt­stund­ina en íbúar innan ESB í sumar. Hins vegar er raf­magn syðst í Noregi miklu dýr­ara.

Mikill munur er á raf­magns­kostn­aði nyrst í Noregi og syðst. Í sumar var verðið á kílóvatt­stund­ina t.d. 278 sinnum dýr­ara í Krist­i­ans­and en í Tromsø. Síðustu daga hefur hins vegar orku­verðið syðst hækkað gríð­ar­lega og nálg­ast hæstu verð sem greidd eru í Evrópu. Ítalía trónir þó enn á toppnum í þessum efnum.

Í sam­an­tekt NRK er hins vegar bent á að Norðmenn greiði hlut­falls­lega mun minna af tekjum sínum í raf­magn en flestallir Evr­ópu­búar. En af því að raf­magn er ódýrt nota Norðmenn gríð­ar­lega mikið af því, meira en flestir. Í fyrra var notk­unin að með­al­tali 23 þús­und kílóvatt­stundir á hvern íbúa. Með­al­talið á meg­in­landi Evrópu var á sama tíma um 6.000 kWst.

[links]Ein helsta ástæða þess að orku­krísa hefur skap­ast í Noregi er sú að uppi­stöðu­lón vatns­afls­virkj­ana standa enn hálf tóm eftir sum­arið. Langstærstur hluti raf­magns er fram­leiddur í slíkum virkj­unum. Þurrka­tíð hefur geisað þótt ekki sé enn öll nótt úti í því sam­bandi – vot­viðra­samt haust gæti bjargað miklu.

En þetta er ekki eina skýr­ingin.

Því er þannig fyrir komið í Noregi að syðsti hluti raf­orku­kerf­is­ins er tengdur við meg­in­land Evrópu. Það þýðir að fram­leið­endur raf­magns geta selt raf­magnið til hæst­bjóð­anda.

Þurrkar og stríðið í Úkraínu hafa gert það að verkum að verð á jarð­gasi, vatns­orku og kjarn­orku – orku­gjöfum sem sam­an­lagt eru not­aðir til að fram­leiða meira en 50 pró­sent af allri raf­orku í Evrópu – hafa hækkað í verði. Orkuverð er því í sögu­legum hæðum í álf­unni og Noregur verður einnig fyrir áhrifum af fram­an­greindum ástæðum.