Hver ekinn kílómetri á rafbíl kosti sex krónur í stað annarra gjalda

Samtök versl­unar og þjón­ustu (SVÞ) og Bíl­greina­sam­bandið leggja til við efna­hags- og við­skipta­nefnd Alþingis að tekið verði upp nýtt notk­un­ar­gjald á akstur raf-, vetnis- og tengilt­vinn­bíla, sem felur í grunn­inn í sér að rukk­aðar verði sex krónur fyrir hvern kíló­meter sem öku­tæki er ekið. Á sama tíma leggja sam­tökin til að fallið verði að mestu frá öðrum boð­uðum breyt­ingum á vöru­gjöldum og bif­reiða­gjöldum, sem fela það í sér að slík gjöld verði lögð á bíla sem ganga fyrir raf­magni að nokkru eða öllu leyti í auknum mæli.

Í sam­eig­in­legri umsögn sam­tak­anna segir að þær breyt­ingar sem stefnt sé að muni „ekki aðeins draga úr hvötum til orku­skipta í sam­göngum heldur fela í sér að tekið verði skref aftur á bak“ og „bæði draga úr mun á kaup­verði og rekstr­ar­kostn­aði raf­magns- og tengilt­vinn­bif­reiða og eyðslu­grannra bif­reiða ann­ars vegar og hins vegar eyðslu­frekra öku­tækja sem losa mik­inn koltví­sýr­ing í notkun“.

Með öðrum orðum, að breyt­ing­arnar sem lagðar hafa verið til í frum­varpi fjár­mála­ráð­herra muni gera það fýsi­legra en áður að fjár­festa í eyðslu­frekum öku­tækjum, sem sé í senn stíl­brot og í hel­beru ósam­ræmi við þau mark­mið sem tíunduð séu í grein­ar­gerð frum­varps­ins.

Í umsögn SVÞ og Bíl­greina­sam­bands­ins segir að efni þeirra frum­varps­greina sem um ræðir beri ekki aðeins með sér úrræða­leysi þegar að fjár­þörf rík­is­ins komi heldur einnig skamm­sýni. „Lang­tíma­á­ætlun orku­skipta í sam­göngum virð­ist ekki til staðar þrátt fyrir að stjórn­völd hafi sett metn­að­ar­full mark­mið og fyrir liggi á vett­vangi þeirra að í orku­skiptum í sam­göngum liggur um þessar mundir besta tæki­færið til árang­urs í lofts­lags­málum,“ segir í umsögn sam­tak­anna, sem segj­ast einnig hafa vakið athygli á því á fundum með efna­hags- og við­skipta­nefnd að við stöndum nú á ein­stökum tíma­mótum.

„Hags­munir rík­is­ins, almenn­ings og bíl­grein­ar­innar fara nær full­kom­lega saman. Stjórn­völd vilja hvetja til orku­skipta, meðal almenn­ings er eft­ir­spurn eftir hrein­orku­bif­reiðum og bif­reiðum sem eyða litlu jarð­efna­elds­neyti og fram­boðið er til staðar hjá bíl­grein­inni. For­sendur hraðra orku­skipta eru sann­ar­lega til staðar og bíl­greinin er að ganga í gegnum umfangs­mestu umbreyt­ingar sem hún hefur nokkru sinni tek­ist á við. Fjölmörg ljón eru í veg­inum en það er hins vegar óþarft að fjölga þeim þegar vel er unnt er að kom­ast hjá því,“ segir í umsögn sam­tak­anna.

Bílaleigur fái afslátt

Í drögum að breyt­inga­til­lögu sem sam­tökin sendu nefnd­inni er lagt til að vöru­gjöld verði útfærð með þeim hætti að þau hækki á eyðslu­frek öku­tæki sem losa mik­inn koltví­sýr­ing og hert verði á svoköll­uðum los­un­ar­mörkum vöru­gjalds, þannig að fleiri öku­tæki sem gangi fyrir jarð­efna­elds­neyti beri vöru­gjöld en nú er.[links]

Einnig er lagt til að áform um 5 pró­senta lág­marks­vöru­gjöld verði felld út, og sömu­leiðis að falli verði frá veru­legri hækkun lág­marks­bif­reiða­gjalds og látið verði við það sitja að verð­lags­upp­færa krónu­tölur. Í stað­inn leggja sam­tökin til áður­nefnt notk­un­ar­gjald á eig­endur raf-, vetnis- og tengilt­vinn­bíla.

Bíla­leigur ættu þó að fá afslátt af notk­un­ar­gjald­inu sökum þess hve mikið bílar þeirra eru eknir, sam­kvæmt til­lögu SVÞ og Bíl­greina­sam­bands­ins, og tengilt­vinn­bílar myndu bara greiða helm­ing notk­un­ar­gjalds­ins, en bera helm­ing álagn­ingar bif­reiða­gjalds, en það segja sam­tökin sann­gjarnt í því ljósi að gert sé ráð fyrir slíkir bílar séu eknir að helm­ingi á raf­magni og að helm­ingi á jarð­efna­elds­neyti.

Notkunargjald verði rukkað mánaðarlega

Sem áður segir leggja sam­tökin til að greiddar verði 6 krónur fyrir hvern ekinn kíló­meter, sem gert er ráð fyrir að skili 1,5-2 millj­örðum króna til rík­is­ins. Samtökin leggja til að á fyrsta árinu verði gert ráð fyrir 11 þús­und kíló­metra akstri í notk­un­ar­gjaldi allra öku­tækja, eða 66 þús­und krónur á ári, svo byrja megi að leggja gjöldin á strax. Akstur undir eða umfram þessa 11 þús­und kíló­metra komi svo til frá­dráttar eða við­bótar gjalds­ins er það verði lagt á árið 2024.

„Sá sem ekur 1.000 kíló­metra árið 2023 mun því aðeins greiða 6.000 kr. notk­un­ar­gjald árið 2024 eða sem nemur 500 kr. á mán­uði. Sá sem ekur 15.000 km sama ár mun hins vegar greiða 90.000 kr. á ári eða sem nemur 7.500 kr. á mán­uði,“ segir í umsögn sam­tak­anna, sem leggja til að notk­un­ar­gjaldið verði inn­heimt mán­að­ar­lega til að milda áhrif þeirra og auka með­vit­und um áhrif þeirra í rekstri heim­ila og fyr­ir­tækja.

Í breyt­inga­til­lögu sam­tak­anna segir að þar sem notk­un­ar­gjaldið verði tengt raun­veru­legri notkun öku­tækis hvetji það til þess að aðrir sam­göngu­mátar verði nýttir ef kostur er, sem og þátt­töku í fjár­mögnun sam­göngu­kerf­is­ins í takti við notkun.