Hvaða áhrif hafa matreiðslubækur á taugaáföll kvenna?

Gunnella Hólmars­dóttir er leik­kona og leik­stjóri. Hún er gift, tveggja barna móðir sem hefur í vetur stundað meist­ara­nám í sviðs­listum við Lista­há­skóla Íslands. Þar hefur hún verið að rann­saka áhrif mat­reiðslu­bóka á tauga­á­föll kvenna. Hún hefur nú skrifað leik­verkið Hvað ef sósan klikkar?, út frá þeirri rann­sókn. Verkið er sýnt um þessar mundir í Lista­há­skóla Íslands en fer síðan í vor á svið í Tjarn­ar­bíó.

Gunnella segir hug­mynd­ina að verk­efn­inu hafa kviknað þegar hún sótti um áður­nefnt meist­ara­nám. Þá þurfti hún að leggja fram rann­sókn­ar­spurn­ingu í umsókn­inni. „Ég man nú ekki nákvæm­lega hver sú spurn­ing var en ég man að mig lang­aði að rann­saka hvað það væri sem væri valdur af því að margar konur í minni fjöl­skyldu hafi fengið svo kallað tauga­á­fall og þar með talin ég sjálf.

Ég byrj­aði önn­ina með þá spurn­ingu í huga en þegar ég fór að vinna og grúska, lesa og skrifa fóru að koma upp spurn­ingar. Ég fór að skoða hvað það væri eig­in­lega í mínu umhverfi sem væri valdur að öllu þessu álagi. Við vitum alveg að sam­fé­lags­miðlar eru að hafa slæm áhrif á sjálfs­mynd okkar og sér­stak­lega ungra kvenna. Við vitum að aug­lýs­ingar, sjón­varp og popp kúltúr inn hefur haft áhrif á okkur en þegar ég fór að kafa dýpra fór ég að hugsa hvað væri raun­veru­lega að hafa áhrif á mig. Eða hvað væri svona í mínu umhverfi sem fengi mig til að stress­ast og fyll­ast kvíða og fór ég þá að leiða hug­ann að mat­reiðslu­bókum og hvaða áhrif þær hafa haft á mig. Ég ræddi mikið við ömmu mína sem hefur safnað mat­reiðslu­bókum nán­ast allt sitt líf og hefur unun af því að elda. Ég fékk svo leyfi hjá henni til að fara með hana í sum­ar­bú­stað þar sem við dvöldum í 4 daga og ég tók upp öll okkar sam­töl. Þau sam­töl voru algjört konfekt fyrir verkið og urðu því hluti af verk­inu.“

[adspot]Hún segir mat­reiðslu­bækur vera áhuga­verðar heim­ildir um líf fólks. „Yfir­leitt hafa slíkar bækur verið nýttar í mat­ar­fræði­legar rann­sóknir, en nú eru þær í vax­andi mæli not­aðar til að rann­saka hlut­verk hús­mæðra og hvernig það hefur breyst. Er pressan um að vera hin góða hús­móðir búin að lúta lægra haldi fyrir frama­kon­unni eða þarf hin nútíma kona mögu­lega að vera bæði frama­kona, góð hús­móðir, fal­leg og í góðu lík­am­legu formi? Þarf hún mögu­lega að fylgj­ast enn betur með „tísku“ elda­mennsk­unnar en áður þurfti? Þarf hún að kunna að elda Ketó – LKL – Vegan – glút­en­frítt og syk­ur­laust? Hugsa um börnin og súr­inn? Sinna hund­inum, mak­anum, vin­kon­unum, tengdó og mæta í Kok­teila­klúbb­inn? Hafa tíma fyrir rækt­ina, þvott­inn, veik­inda­daga barn­anna og allt það sem „Þriðja vaktin“ inni­ber! Passa svo að deila rétta efn­inu á sam­fé­lags­miðl­unum svo hún nái að skemmta „fylgj­endum“ sínum þar. Þetta hljómar óraun­hæft og myndi ég segja að það væri akkúrat málið.“

Að sögn Gunnelu er verkið heim­ild­ar­verk. Blanda af spuna heim­ildum og fyr­ir­fram skrif­uðum senum. „Þegar áhorf­and­inn gengur inn í sal­inn er hann að koma í sjón­varps­sal þar sem er að hefj­ast bein útsend­ing af mat­reiðslu­þætt­inum Hvað ef sósan klikkar? Í þessum þætti þarf ég, þátta­stjórn­and­inn að stýra upp­töku, skemmta áhorf­endum, sjá um aug­lýs­ingar og elda allan mat­inn frá grunni, og það með klukk­una tif­andi yfir mér!

Hér er hægt að skoða söfn­un­ina og taka þátt í að koma því á fjal­irnar.