Konur upplifi sig ekki öruggar á Ásbrú – og erfitt að koma óskum á framfæri

Konurnar sem dvelja á Ásbrú á vegur Útlend­inga­stofn­unar (ÚTL) eiga erfitt með að fá skýr og skil­merki­leg svör frá starfs­mönnum stofn­un­ar­innar við spurn­ingum sem þær kunna að hafa. Margar treysta sér ekki til að eiga í sam­skiptum við starfs­menn­ina og leita frekar til sjálf­boða­liða við öflun upp­lýs­inga um rétt­indi, atvinnu­tæki­færi og hús­næð­is­leit, sam­kvæmt UN Women á Íslandi.

Þetta er ein af athuga­semdum UN Women við svörum Útlend­inga­stofn­unar (ÚTL) sem Kjarninn fjall­aði um í gær varð­andi aðstöðu fyrir umsækj­endur um alþjóð­lega vernd og fólk á flótta á Ásbrú í Reykja­nesbæ þar sem meðal ann­ars kom fram að kvart­anir hefðu borist til ÚTL varð­andi aðbún­að­inn á Ásbrú frá ein­stak­lingum sem láta sig mál þeirra sem þar búa varða en ekki frá íbú­unum sjálfum nema í einu til­viki.

[links]Margt af því sem bent hefði verið á „byggir á mis­skiln­ingi“ að mati ÚTL en UN Women á Íslandi hafði í síð­ustu viku lýst yfir þungum áhyggjum af aðstæðum þeirra kvenna sem dvelja á Ásbrú. Í svari ÚTL kom jafn­framt fram að stofn­unin hefði brugð­ist við þeim kvört­unum með því að vinna að því að færa til og búa til pláss inni í öðrum úrræðum til að flytja karl­menn­ina þang­að.

UN Women á Íslandi fagna því ef brugð­ist hefur verið við ábend­ingum um mik­il­vægi kynja­skiptra rýma og mun áfram fylgj­ast með stöðu mála.

[adspot]

ÚTL ekki í „almennum hótelrekstri“

Í svari ÚTL kom jafn­framt fram að öll búsetu­úr­ræði sem stofn­unin rekur væru með „her­bergjum líkt og á hót­elum eða gisti­heim­ilum“ og upp­fylli stofn­unin allar lág­marks­kröfur sem gerðar séu til rekst­urs hót­ela og ann­arra gisti­rýma. Þá væru þau tekin út af þar til bærum eft­ir­lits­að­ilum með reglu­legu milli­bil­i.

UN Women gagn­rýna þessi orð og benda á að stofn­unin sé ekki í almennum hót­el­rekstri og því ætti þjón­ustan sem hún veitir ekki að „upp­fylla lág­marks­kröfur sem gerðar eru til rekst­urs gisti­heim­ila“, heldur þess í stað upp­fylla lág­marks­kröfur UN Women og ann­arra stofn­ana Sam­ein­uðu þjóð­anna um þjón­ustu til ber­skjald­aðra kvenna og barna á flótta.

„Ein­stak­lingar sem flúið hafa vopnuð átök þurfa öryggi, sál­ræna aðstoð, góða heil­brigð­is­þjón­ustu og mjög skýrar og grein­ar­góðar upp­lýs­ingar á móð­ur­máli um þá þjón­ustu sem í boði er, rétt­indum þeirra í mót­töku­ríki og upp­lýs­ingum um sam­fé­lagið,“ segir í ábend­ingum sam­tak­anna.

Flug herþota yfir svæðið vakti ofsahræðslu meðal barna

Fram kemur hjá UN Women á Íslandi að kon­urnar á Ásbrú hafi þurft að leita til sjálf­boða­liða eftir upp­lýs­ingum um her­æf­ingar á Kefla­vík­ur­flug­velli en flug her­þota yfir svæðið vakti ofsa­hræðslu meðal barn­anna sem þar dvelja.

„Jarð­skjálfta­hrinur ollu einnig mik­illi hræðslu og engar upp­lýs­ingar voru veittar til fólks­ins, sem margt glímir við áfallastreituröskun. Ásbrú er því ekki ákjós­an­leg­asti dval­ar­stað­ur­inn fyrir fólk sem flúið hefur stríðs­á­tök.“

Hvað öryggi varðar, eru upp­lýs­ing­arnar sem UN Women á Íslandi hefur fengið þær að hvorki hafi verið tryggt að starfs­fólk ÚTL á Ásbrú sé af öllum kynjum, né örygg­is­verðir.

Öryggisgæsla af mjög skornum skammti

Upp­lýs­ingar UN Women á Íslandi stang­ist á við stað­hæf­ingar ÚTL sem birt­ust í Kjarn­anum í gær og nefna sam­tökin sex atriði í því sam­bandi.

Í fyrsta lagi séu úrræði ÚTL á Ásbrú ekki aðgangs­stýrð. Í öðru lagi sé örygg­is­gæsla af mjög skornum skammti en sam­kvæmt upp­lýs­ingum UN Women á Íslandi sinnir einn örygg­is­vörður tveimur íbúða­blokkum. Örygg­is­verðir hafi að auki ekki hlotið sér­staka þjálfun í mót­töku fólks á flótta eða í að greina hættu­merki um kyn­bundið ofbeldi eða man­sal. Konurnar sem UN Women á Íslandi ræddu við sögð­ust fæstar upp­lifa sig öruggar á Ásbrú.

Í þriðja lagi benda sam­tökin á að tak­mörkuð örygg­is­gæsla þýði að fatn­aður hafi horfið úr þvotta­vélum og aðrar eigur fólks einnig. Í fjórða lagi séu afmörkuð fjöl­skyldu­rými ekki á svæð­inu sem tryggja öryggi og aðbúnað barna.

Ekki boðið upp á þjónustu túlks

Í fimmta lagi er, sam­kvæmt upp­lýs­ingum UN Women, starfs­fólk ÚTL á staðnum á milli klukkan 9:00 og 11:00 á dag­inn. Enginn túlkur sé með í för og tali ekki allar kon­urnar ensku. Það hafi reynst kon­unum erfitt að fá upp­lýs­ingar um rétt­indi sín, þjón­ustu sem í boði er sem og upp­lýs­ingar um atvinnu- og fram­tíðar hús­næði.

Í sjötta og síð­asta lagi gera UN Women athuga­semd við þá stað­hæf­ingu ÚTL að hafa ekki fengið til­kynn­ingar frá íbúum Ásbrúar um slæman aðbúnað heldur hafi þær borist frá sjálf­boða­liðum sem aðstoða íbúa. Samkvæmt upp­lýs­ingum frá sam­tök­unum hafa kon­urnar leitað sér­stak­lega til eins sjálf­boða­liða sem er af úkra­ínskum upp­runa og talar úkra­ínsku við að koma á fram­færi óskum sínum, enda hafi ÚTL ekki boðið upp á þjón­ustu túlks fram að þessu og því erfitt fyrir þær konur sem ekki tala ensku að koma óskum sínum á fram­færi með öðrum hætti. Þær konur sem tala ensku hafi jafn­framt sagt að þeim þyki erfitt að með­taka upp­lýs­ingar á ensku um íslensk atvinnu- og skatta­mál.