Landsvirkjun stórgræðir á álverðstengingu

Lands­virkjun skil­aði 19,3 millj­arða króna hagn­aði í fyrra og hyggst greiða út 15 millj­arða króna til rík­is­sjóðs í arð. Samkvæmt Herði Arn­ar­syni, for­stjóra félags­ins, má rekja bætta afkomu þess til mik­ils bata í rekstr­ar­um­hverfi stórnot­enda á orku hér­lendis, meðal ann­ars vegna verð­hækk­ana á áli og orku á alþjóða­vísu. Þetta kemur fram í nýbirtum árs­reikn­ingi Lands­virkj­unar.

Hækkun álverðs meginástæða rekstrarbata

Líkt og Kjarninn hefur áður fjallað um má rekja stóran hluta af hag­vexti síð­asta árs til verð­hækk­unar á áli og öðrum málum, en hún leiddi til tekju­aukn­ingar sem nemur 2,6 pró­sentum af lands­fram­leiðslu í fyrra.

Álverin eru á meðal stærstu við­skipta­vina Lands­virkj­unar, en orku­samn­ingar þeirra taka mið af heims­mark­aðs­verði á áli. Vegna þess hækk­aði með­al­verðið á orku til stórnot­enda Lands­virkj­unar um 55 pró­sent í fyrra, á meðan með­al­verðið til heim­ila og smærri fyr­ir­tækja hélst óbreytt frá fyrra ári.

Rio Tinto, sem er eig­andi álvers­ins í Straums­vík, barð­ist fyrir því fyrir tveimur árum síðan að raf­orku­samn­ingar við Lands­virkjun skyldu vera tengdir við heims­mark­aðs­verð á áli.

Rio Tinto vildi tengingu við álverð

Í febr­úar 2020 sendi Rio Tinto frá sér frétta­til­kynn­ingu þar sem sagt var frá því að fyr­ir­tækið leit­aði allra leiða til að gera álverið arð­bært og sam­keppn­is­hæft á alþjóða­mörk­uðum, meðal ann­ars við stjórn­völd og Lands­virkjun. Þá væri gert ráð fyrir því að rekstur álvers­ins yrði áfram óarð­bær til skemmri og með­la­langs tíma, sökum ósam­keppn­is­hæfs orku­verðs og lágs verðs á áli í sögu­legu sam­hengi.

Í júlí 2020 sendi Rio Tinto for­m­­lega kvörtun til Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins vegna þess að fyr­ir­tækið taldi Lands­­virkjun hafa yfir­­­burða­­stöðu gagn­vart álver­inu. Þar kom fram að ef Lands­­virkjun myndi ekki láta af „skað­­legri hátt­­semi sinn­i“ myndi Rio Tinto segja upp orku­­samn­ingi sínum við Lands­­virkjun og loka álver­inu.

Rio Tinto hætti hins vegar við þau áform í fyrra, þegar fyr­ir­tækið náði saman við Lands­virkjun um að tengja orku­verð við heims­mark­aðs­verð á áli. Samhliða und­ir­ritun samn­ings­ins dró álfyr­ir­tækið kvörtun sína til Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins til baka.