Aukið líf á leigumarkaði

Mikla hreyf­ingu má sjá á leigu­mark­aðnum þessi miss­erin. Á meðan hús­næð­is­verð hefur hækkað hefur leigu­verð lækkað tölu­vert, en sér­fræð­ingar benda á að hrun í útleigu hús­næðis til erlendra ferða­manna gæti skýrt þá þróun. Hag­kvæm­ari leigu­mark­aður og aukin skóla­sókn gætu útskýrt hvers vegna fleiri hafa kosið að búa í leigu­hús­næði á síð­ustu vikum.

Kaupverð hækkar en leigan lækkar

Samkvæmt nýj­ustu mán­að­ar­skýrslu Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unar (HMS) hefur veru­lega hægst á vexti leigu­verðs á land­inu öllu á síð­ustu mán­uðum. Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hefur vísi­tala leigu­verðs lækkað milli mán­aða frá því í apríl og er nú svipuð og hún var í upp­hafi árs.

Þessi þróun sést ekki á fast­eigna­mark­aðnum, þar sem kaup­verð íbúða var 4,5 pró­sentum hærra síð­ast­lið­inn ágúst, miðað við sama mánuð í fyrra á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Í nágranna­sveit­ar­fé­lögum höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins mæld­ist árs­hækk­unin svo 3,9 pró­sent. Verð­hækk­unin kemur á sama tíma og umsvif á fast­eigna­mark­aðnum hafa auk­ist mikið, en eftir miklar vaxta­lækk­anir á hús­næð­is­lánum í vor hefur fjöldi kaup­samn­inga auk­ist ört um allt land.

Samdráttur í leigu til ferðamanna

Í sögu­legu sam­hengi er óvana­legt að leigu­verð lækki á sama tíma og fast­eigna­verð hækki, en verð­þróun hefur verið svipuð í báðum flokkum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu síð­ustu árin. Hagdeild HMS telur að sam­dráttur í Airbnb-íbúðum og öðrum skamm­tíma­leigu­í­búð­um­hafi lík­ast til haft nei­kvæð áhrif á leigu­verð.

Eftir hrun í komu erlendra ferða­manna til lands­ins hefur mark­að­ur­inn fyrir skamm­tíma­leigu íbúða minnkað til muna, á sama tíma og fram­boð á hús­næði til lang­tíma­leigu hefur auk­ist. Einnig eru íbúð­irnar sem áður voru leigðar til ferða­manna að með­al­tali minni en aðrar íbúðir, sem þýðir að leigj­endum standa nú ódýr­ari íbúðir til boða.

Leigusamningum fjölgar

Samkvæmt nýjum tölum Þjóð­skrár fjölg­aði þing­lýstum leigu­samn­ingum tölu­vert í síð­asta mán­uði, miðað við mán­uð­inn á undan. Ekki hafa jafn­margir leigu­samn­ingar verið þing­lýstir í ára­tug, er frá er tal­inn mán­uð­ur­inn eftir verk­fall lög­fræð­inga hjá sýslu­manns­emb­ætt­inu á höf­uð­borg­ar­svæð­inu árið 2015.

Skiptir aukning námsmanna máli?

Lækkun leigu­verðs á und­an­förnum mán­uðum gæti útskýrt þessa miklu fjölgun leigu­samn­inga í sept­em­ber. Hins vegar gæti fjölgun náms­manna einnig hafa leitt auk­innar aðsóknar í lang­tíma­leigu­í­búðir. Svipuð þróun má sjá á fjölda skráðra nem­enda í Háskóla Íslands og fjölda þing­lýstra leigu­samn­inga í sept­em­ber. Enn eiga tölur um nýskrán­ingar eftir að koma fyrir þetta skólaár, en búast má við áfram­hald­andi aukn­ingu skráðra nem­enda í skól­anum miðað við kóln­andi vinnu­markað á síð­ustu mán­uðum.