Upplýsingalögum verður ekki breytt í takt við vilja Samtaka atvinnulífsins

Stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd hefur hætt umfjöllun um frum­varp Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra um breyt­ingar á upp­lýs­inga­lögum. Það var gert eftir að Kolbeinn Ótt­ars­son Proppé, fram­sögu­maður máls­ins í nefnd­inni, lagði það til á fundi hennar í morgun. Afleið­ingar þess eru þær að frum­varpið er þá ekki lengur á dag­skrá og það þarf að leggja það fram að nýju eigi frum­varpið að verða að lögum.

Frá þessu er greint á vef RÚV en þar segir að í bókun Kolbeins vegna þessa hafi sagt að ýmsar spurn­ingar hafi komið fram sem hefðu kallað á umfangs­meiri skoðun en færi væri á að fara í.

Kjarninn fjall­aði ítar­lega um frum­varpið í frétta­skýr­ingu í morgun. Það var lagt fram í mars af for­sæt­is­ráð­herra og þá sagt að til­gangur þess væri að „auka gagn­sæi í atvinnu­lífi og allri stjórn­sýslu til að efla traust almenn­ings á rekstri fyr­ir­tækja, fjár­mála­lífi, stjórn­málum og stofn­unum sam­fé­lags­ins.“

[adspot]For­saga þess að frum­varpið var lagt fram eru athuga­semdir sem Sam­tök atvinnu­lífs­ins skil­uðu inn í fyrra, þegar lögum um upp­lýs­inga­mál var breytt án þess að nokkur þing­maður greiddi atkvæði gegn því. Athuga­semdir þeirra snéru að því að sam­tökin vildi að hinu opin­bera yrði gert skylt að leita upp­lýs­inga hjá þriðja aðila, t.d. skjól­stæð­inga Sam­taka atvinnu­lífs­ins, um hvort þeir vildu að upp­lýs­ingar um þá yrðu gerðar opin­ber­ar. Nýlegt dæmi um slíka þriðja aðila er þegar Kjarn­inn og Við­skipta­blaðið leit­uðu eftir að fá stefnur nokk­urra sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja á hendur rík­inu þar sem þau fóru fram á yfir tíu millj­arða króna bætur vegna úthlut­unar á mak­ríl­kvóta. Rík­is­lög­maður taldi sér ekki heim­ilt að afhenda stefn­urnar þar sem sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækið reynd­ust því mót­fall­in. Málið var kært til úrskurð­ar­nefndar um upp­lýs­inga­mál sem komst að þeirri nið­ur­stöðu að stefn­urnar ættu fullt erindi við almenn­ing og skyldu afhent­ar.

Hörð gagnrýni

Fjöl­margir hafa gagn­rýnt frum­varpið harð­lega. Sið­fræði­stofnun Háskóla Íslands sagði að hætt væri við því að með frum­varp­inu yrði „stigið skref til baka“ þar sem að ekki væri tryggt að máls­með­ferð­ar­tími vegna upp­lýs­inga­beiðna myndi ekki lengj­ast verði það að lög­um. Blaða­manna­fé­lag Íslands leggst alfarið gegn sam­þykkt frum­varps­ins og það gerir Félag frétta­manna RÚV einnig.

Þá skil­aði Úrskurð­ar­nefnd um upp­lýs­inga­mál (ÚNU) umsögn í gær þar sem segir að frum­varpið muni gera fram­kvæmd upp­lýs­inga­lag­anna „bæði flókn­ari og óskil­virk­ari“. Ein­boðið sé að verði frum­varpið að lögum muni það valda enn tíð­ari og lengri töfum á afgreiðslu erinda á grund­velli upp­lýs­inga­laga.

[links]Þar segir enn fremur að ÚNU vilji árétta að „sam­bæri­leg ákvæði um aðkomu þriðja aðila að máls­með­ferð stjórn­valds, eins og frum­varpið felur í sér, eru ekki í nor­rænni lög­gjöf um upp­lýs­inga­rétt almenn­ings. Síð­ast­nefnda atriðið end­ur­speglar enn fremur að sjón­ar­mið sem hafa komið fram opin­ber­lega um að þörf sé á breyt­ingum á upp­lýs­inga­lögum vegna laga[...]um per­sónu­vernd og vinnslu per­sónu­upp­lýs­inga, eiga ekki við rök að styðj­ast.“

Sam­tök atvinnu­lífs­ins skil­uðu líka inn umsögn um frum­varpið og lýstu yfir ánægju með það en lögðu líka til frek­ari breyt­ing­ar. Meðal ann­ars vilja sam­tökin að tekin verði upp gjald­­taka fyrir aðgang að upp­­lýs­ingum frá hinu opin­bera. Sá kostn­aður myndi að upp­i­­­stöðu falla á fjöl­miðla sem leggja fram nær allar beiðnir sem hinu opin­bera ber­­ast um upp­­lýs­ing­­ar. Þau vildu líka að tími til að afgreiða beiðni yrði tvö­fald­aður og að þeim sem leit­ast eftir að fá upp­lýs­ingar verði gert að útskýra til­gang beiðn­innar fyr­ir­fram.

For­sæt­is­ráð­herra, sagði í hádeg­is­fréttum RÚV í dag að sér hugn­að­ist ekki hug­myndir Samtaka atvinnu­lífs­ins um gjald­töku vegna upp­lýs­inga­beiðna. „Eftir því sem ég sé þá kalla allar þessar umsagnir á miklu meiri vinnu í þetta mál þannig að ég hef það ekki í for­gangi að þessu máli verði lokið núna. Ég tel að það sýni að við verðum að skoða þetta miklu betur.“

Nú hefur málið verið aflagt, að minnsta kosti sem stendur.