Karolina Fund: HÆLIÐ setur um sögu berklanna

Á Krist­nesi í Eyja­firði standa gömul hús starfs­manna berkla­hælis, sem mega muna fífil sinn feg­urri. María Páls­dóttir frá Reyk­húsum, næsta bæ við, ætlar að bjarga hús­unum og í leið­inni merkri sögu berkla­sjúk­dóms­ins sem hefur nán­ast verið þagg­aður niður.

Hvernig vakn­aði hug­myndin að HÆLINU?

„Ég var á rölti um æsku­stöðv­arnar mínar og sveið að sjá sum húsin í þorp­inu drabb­ast niður og velti því fyrir mér hvort Kristnes myndi breyt­ast í drauga­þorp ef ekk­ert yrði að gert. Fór svo að hugsa um hvað ég gæti gert í mál­unum og þá kvikn­aði hug­myndin að setri um sögu berklanna. Mér fannst liggja beint við að tengj­ast sögu þorps­ins en berkla­hæli var vígt á Krist­nesi 1927.

[adspot]Berklar voru lífs­hættu­legur bráðsmit­andi sjúk­dómur sem engin lyf voru til við fyrr en um 1950. En gott húsa­skjól, hollt fæði og frískt loft hafði góð áhrif á sjúk­dóm­inn og dugðu þau ráð fyrir suma. En svo voru líka dramat­ísk­ari aðferðir not­aðar eins og blásn­ing og höggn­ing til að fella saman berkla­sjúka lungað. Sumir náðu heilsu en mjög margir dóu. Mig langar að heiðra minn­ingu þeirra sem glímdu við sjúk­dóm­inn og segja frá þessum merki­lega tíma í sögu þjóð­ar­innar.“

Segðu okkur frá þema verk­efn­is­ins?

„Þetta verður áhrifa­rík og sjón­ræn sýn­ing um sögu berklanna, við segjum frá missi, sorg og örvænt­ingu en líka frá æðru­leysi, von, bjart­sýni og lífs­þorsta. Stað­setn­ingin er líka himnesk, nátt­úru­feg­urðin á Krist­nesi er engu lík og upp­lagt að kíkja við á ferð um fjörð­inn.

Frá því ég fór að tala um þetta verk­efni hafa mér borist ómet­an­legar frá­sagnir, ljós­myndir, dag­bækur og sendi­bréf sem varpa skýru ljósi á hvernig lífs­reynsla það hefur verið að grein­ast með berkla og vita ekki hvort maður næði heilsu eða ekki. Ég hlakka til að vinna sýn­ing­una með Auði Ösp vöru- leik­mynda- og bún­inga­hönn­uði sem rak á fjörur mínar fyrir skemmstu og lofa sterkri og óvæntri sýn­ingu sem mun hreyfa við gestum.“

Hvernig stendur verk­efnið í dag?

„Það má segja að ég sé búin með einn bita af fílnum því í sumar tókst mér með dyggri aðstoð sveit­unga, vina og vanda­manna að opna kaffi­hús HÆLISINS þar sem andi lið­ins tíma svífur yfir vötn­unum og ýmis­legt for­vitni­legt er að sjá sem teng­ist sögu stað­ar­ins. Þeir sem hafa þegar heim­sótt HÆLIÐ gefa því góða ein­kunn og ég skynja mikla eft­ir­vænt­ingu eftir sýn­ing­unni. Kaffi­húsið er opið allar helgar frá 14-18 og sjón er sögu rík­ari! Núna stendur til að taka næsta bita af fílnum og ef allt gengur að óskum opnum við sýn­ing­una í vor. Það veltur mikið á hvort söfn­unin á Karolina Fund gengur upp.“

Hér er hægt að skoða og styrkja verk­efnið.