Prímatar klónaðir í fyrsta sinn

Kín­verskum vís­inda­mönnum hefur tek­ist að klóna prímata fyrstir manna. Þetta er í fyrsta sinn sem klónun á pró­mötum heppn­ast svo vitað sé. Sama aðferð var notuð við klón­un­ina og þegar kindin Dolly var klónuð á sínum tíma.

Klónunin var fram­kvæmd af vís­inda­mönnum við Chinese Academy of Sciences í Shanghai og gaf af sér tvo kven­kyns apa sem bera nöfnin Zhong Zhong og Hua Hua. Ef hægt verður að end­ur­fram­kvæma klón­un­ina gefur tæknin mögu­leika á því að rækta apa sem allir hafa sömu erfða­eig­in­leika. Slíkir apar eru kjörin en umdeild við­fangs­efni í ýmsar rann­sóknir á sjúk­dómum manna.

Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn tekur sér­stak­lega fram að ætl­unin sé ekki að nýta aðferð­ina til að klóna menn. Fremur von­ast þeir til þess að hún nýt­ist við lækn­is­fræði­legar rann­sóknir.

Aðferðin sem notuð var kall­ast SCNT (e. somatic cell nuclear trans­fer) og byggir á því að fjar­lægja kjarna egg­frumu og koma í stað hans fyrir tví­litna kjarna úr frumu ein­stak­lings­ins sem skal klóna. Þar með er heilu erfða­efni komið fyrir í egg­inu. Egg­fruman er síðan örvuð til að skipta sér og að lokum er henni komið fyrir í legi stað­göngu­móður. Ef allt gengur að óskum fæð­ist heil­brigð klónuð líf­vera.

Áður hefur tek­ist að klóna 23 teg­undir spen­dýra með aðferð­inni en hún hefur ekki gefið góða raun í prímötum þar til nú. Ástæðuna má rekja til þess að erf­ið­lega hefur gengið að for­rita frumuna til að hegða sér eins og hefð­bund­inn fóst­ur­vísir.

Klónun hefur verið umdeild tækni frá upp­hafi og eru rann­sóknir þar sem prímatar eru not­aðir ekki síður umdeildar vegna gáfna þeirra og skyld­leika við menn. Afar strangar reglur gilda um rann­sóknir á prímötum víðs vegar um heim­inn og á Vest­ur­löndum má aðeins nýta þá sem til­rauna­dýr ef ekk­ert annað dýra­módel kemur til greina og rann­sóknin er sér­stak­lega mik­il­væg í lækn­is­fræði­legum skiln­ingi. Regl­urnar eru ekki jafn strangar í Asíu og eru því margar rann­sóknir á prímötum sem fara þar fram.

Það kemur því ekki á óvart að klón­unin á öpunum sé einnig umdeild í sam­fé­lag­inu en rann­sókn­ar­hóp­ur­inn von­ast til þess að íbúar á Vest­ur­löndum muni skilja gagn­semi klón­aðra apa í rann­sóknum með tím­anum.

Grein um rann­sókn­ina var birt í tíma­rit­inu Cell.

Greinin birt­ist fyrst á Hvatinn.is.