Afar há gildi PCB efna í háhyrningnum Lulu vekja óhug

Háhyrn­ingar eru sjald­gæf sjón við strendur Bret­lands og telja í raun aðeins átta dýr. Þar til í byrjun jan­úar voru háhyrn­ing­arnir níu en snemma í mán­uð­inum rak kýrin Lulu á land eftir að hafa flækst í veið­ar­færum. Nú hefur ýtar­leg rann­sókn á hræi Lulu leitt í ljós að óhemju há gildi af PCB efnum höfðu safn­ast upp í lík­ama hennar.

Í skýrslu um rann­sókn­ina á Lulu kom í ljós að í spiki hennar var að finna 957 millígrömm af PCB efnum fyrir hvert kíló af spiki. Þetta er marg­falt yfir mörkum eitr­un­ar­á­hrifa auk þess að vera hæstu gildi sem mælst hafa í sjáv­ar­spen­dýri fram að þessu.

PCB efni eru svokölluð þrá­virk líf­ræn efni. Þau voru mikið notuð í fram­leiðslu upp úr fjórða ára­tug síð­ustu aldar og voru losuð út í hafið með frá­rennsli frá verk­smiðjum. Í dag hefur notkun efn­anna verið bönnuð en áhrif­anna gætir enn.

Efnin brotna hægt niður í umhverf­inu og safn­ast því fyrir í fæðu­keðj­unni. Því ofar sem komið er í fæðu­keðj­una því meira magn finnst og hafa eldri dýr almennt meira af upp­söfn­uðum PCB efnum en þau sem yngri eru. Sé mikið af upp­söfn­uðu PCB í lík­ama dýra geta efnin haft nei­kvæð áhrif á heilsu dýrs­ins og geta til dæmis aukið líkur á krabba­meini og haft áhrif á frjó­semi.

Eftir rann­sóknir á Lulu kom í ljós að þrátt fyrir að vera 20 ára og hafa átt að vera á hápunkti frjó­semi sinnar hafði hún aldrei borið kálf. Þetta þykir benda til þess að eitr­un­ar­á­hrif PCB efn­anna hafi valdið ófrjó­semi hjá háhyrn­ingnum.

Ekki hefur fæðst káflur hjá bresku háhyrn­ing­unum á síð­ustu 23 árum og veldur þessi nið­ur­staða vís­inda­mönnum því miklum áhyggjum. Þeir telja að það kunni að vera að allur hóp­ur­inn sé ófrjór sem gæti þýtt enda­lok stofns­ins á svæð­inu.

Fréttin birt­ist líka á Hvatinn.is.