Bólusetning við Zika-veirunni á næsta leiti

Þó zika veiran hafi nokkurn veg­inn fallið í gleymsk­unnar dá hér á norð­ur­hveli jarðar hefur hún enn dramat­ísk áhrif á líf þeirra sem lifa við og sunnan við mið­baug á amer­íkuflek­unum. Þar hefur hættan á veirusmiti enn áhrif á það hvort fólk leggi í barn­eignir.

Zika veiran olli miklum usla árin 2015 og 2016 þegar hún leiddi til van­sköp­unar fjölda barna í Suður Ameríku. Veiran tók fljót­lega að breiða úr sér til norð­urs og hefur greinst víða með til­heyr­andi fylgi­kvillum. Í kjöl­farið hafa farið af stað fjöl­margar rann­sóknir sem bæði miða að því að skil­greina virkni veirunnar og að finna lyf eða bólu­efni gegn henni.

Nýlega birt rann­sókn í þessum efnum sem var fram­kvæmd við Uni­versity of Penn­syl­vania gefur nú nýja von um að bólu­efni gegn þess­ari skæðu veiru sé mögu­lega á næstu grösum. Í rann­sókn­inni var not­ast við nokkuð óhefð­bundið bólu­efni. Í stað þess að nota dauða eða veikl­aða veiru er not­ast við mRNA frá zikaveirunni. mRNA sam­eind­inni er svo breytt í prótín í lík­ama þess sem er bólu­settur svo ónæm­is­kerfið geti haf­ist handa við að búa til mótefni. mRNA sam­eindin skráir nefni­lega fyrir pró­tíni sem ein­kennir zika veiruna.

Bólu­efnið var prófað bæði á músum og öpum. Eftir ein­ungis eina bólu­setn­ingu höfðu báðar teg­undir myndað ónæmi gegn veirunni. Ekki var þörf á örv­un­ar­skammti, eða svoköll­uðu bústi, með annarri bólu­setn­ingu þó að bólu­efnið hafi verið í mjög lágum styrk.

Með því að nota mRNA sam­eind í stað­inn fyrir veiruna sjálfa eru líkur á að ónæm­is­svarið verði sterkara þar sem hægt er að breyta sömu mRNA sam­eind­inni í mörg ein­tök af pró­tín­inu. Ónæm­is­kerfið notar svo þetta prótín til að búa til mótefni. Annar kostur við að nota mRNA í bólu­efni er að það sparar tíma og fyr­ir­höfn við fram­leiðslu.

Næstu skref munu vera að skoða hvernig mann­eskjur bregð­ast við þessu bólu­efni. Miklar líkur eru á því að ónæm­is­svarið verið svipað því sem sást í mús­unum og öpunum en þrátt fyrir það þurfum við að bíða enn um sinn áður en hægt verður að bólu­setja fólk gegn veirunni.

Fréttin birt­ist fyrst á hvat­inn.is.