Sjö íslensk börn voru í fyrra tekin af foreldrum sínum í Noregi og þeim komið fyrir á fósturheimili. Aðeins níu þúsund Íslendingar búa í Noregi og er hlutfall þeirra barna sem norska barnaverndin tekur frá íslenskum foreldrum meira en tífalt hærra en á Íslandi.

Forræðissviptingar íslenskra foreldra í Noregi voru gerðar að undangengnum úrskurðum sem norska barnaverndin krafðist. Árið 2014 voru fjögur íslensk börn tekin af foreldrum sínum og komið fyrir á norskum fósturheimilum og er því um að ræða 11 börn á tveimur árum, samkvæmt tölum sem Stundin hefur fengið afhendar frá æðsta yfirmanni norsku barnaverndarinnar, Kristin U. Steinrem.

Á sama tímabili voru 35 börn sett í fóstur á Íslandi. Í Noregi búa rúmlega níu þúsund Íslendingar, en á Íslandi bjuggu á tímabilinu 325 til 332 þúsund manns. Þess ber að geta að fjölda barna á Íslandi er ekki skipt eftir þjóðerni í tölunum eins og í Noregi. Þrátt fyrir það er samanburðurinn sláandi. 11,5 sinnum líklegra er að íslenskt foreldri sé svipt forræði yfir barni sínu samkvæmt kröfu barnaverndar í Noregi en á Íslandi.

Ekkert formlegt samstarf

Stundin hefur á undanförnum vikum reynt að ná tali af norska ráðherranum Solveig Horne vegna norsku barnaverndarinnar og mál þeirra íslenska barna sem nú eru fyrir dómstólum en þau eru fleiri en eitt og fleiri en tvö. Illa hefur þó gengið að ná tali af Solveig Horne sem síðast baðst undan viðtali fyrir mánuði síðan. Þeim skilaboðum kom ráðherrann á framfæri við blaðamann Stundarinnar í gegnum ráðuneytisstjóra sinn. Sá sagði yfirmann norsku barnaverndastofunnar geta svarað umræddum spurningum. Sú heitir Kristin U. Steinrem og Stundinni hefur nú borist svör frá henni.

Þar kemur meðal annars fram að ekkert formlegt samstarf er á milli þessara frændþjóða, Íslands og Noregs, þegar það kemur að barnaverndarmálum. Ef norsk yfirvöld fá beiðni eða ósk frá Íslandi eða öðrum þjóðum er við kemur barnaverndarmálum þá hlýtur hún eðlilegan farveg, sé metin af norsku barnaverndinni og hún samþykkt eða hafnað í samhengi við norsk barnaverndarlög.

Örlög Eyjólfs? Ekki er vitað hver örlög hins fimm ára gamla Eyjólfs verða en vonast er eftir því að hann fái að alast upp á Íslandi.

Mynd: Notandi

Leitað að heimili fyrir Eyjólf

Blaðamaður greindi Steinrem frá mótmælum og samstöðufundi sem var haldin fyrir framan Alþingi á dögunum vegna hins fimm ára gamla Eyjólfs. Stundin hefur á undanförnum mánuðum ítarlega fjallað um mál hans og var það kveikjan að fyrirspurninni til norskra yfirvalda. Enn er ekki vitað hvaða örlög bíða Eyjólfs en það síðasta sem aðstandendur hans fengu að heyra var að hann yrði ekki fluttur til Noregs. Samkvæmt heimildum Stundarinnar hefur illa gengið að semja við Norðmenn um að fá að finna fósturheimili fyrir Eyjólf á Íslandi þar sem íslensk yfirvöld hafi ekki að verið aðilar að samningi sem var gerður í Haag árið 1966 og snýr að samvinnu landa í málum sem þessum. Steinrem minnist á það þegar spurt er um mál Eyjólfs.

„Við getum ekki tjáð okkur um einstök mál sem snerta börn þar sem við erum bundin trúnaði. En svona almennt þá gefur Haag-samningurinn aðildarríkjum grundvöll til samvinnu í barnaverndarmálum.  Þannig skapast tækifæri til þess að fóstra börn hjá öðrum aðildarríkjum. Ísland hefur ekki að fullu gengið að þessum Haag-samning frá árinu 1996. Ef Ísland myndi hins vegar gera það þá væru slík fósturúrræði möguleiki.“

18 börn á 7 árum

Svo því sé haldið til haga þá er ekki um að ræða sama Haag-samning og var dæmt eftir þegar forsjá norsku barnaverndarinnar var staðfest fyrir íslenskum dómstólum. Um er að ræða annan samning sem snýr sérstaklega að samvinnu aðildarríkja. Sá sem dæmt var eftir fyrir nokkrum vikum síðan snéri að brottnámi barna. Margir samningar eru undirritaðir í Haag og eru þeir flestir kallaðir Haag-samningar án þess þó að fjalla um það sama eða vera tengdir á einhvern hátt. Slíkt leiðir iðullega til misskilnings. Óskað hefur verið eftir upplýsingum frá innanríkisráðuneytinu af hverju Ísland er ekki aðili að umræddum Haag-samning sem Steinrem minnist á.

En hversu mörg íslensk börn hafa verið tekin frá fjölskyldum sínum og komið fyrir í fóstri í Noregi? 

„Frá árinu 2008 til 2015 hefur 18 íslenskum börnum verið komið fyrir í fóstri samkvæmt úrskurði. Árið 2015 voru það sjö og árið 2014 voru það fjögur. Samkvæmt reglum um trúnað og nafnleynd getum við ekki gefið þér upp nákvæma tölu fyrir hin árin.“