„Réttaró­vissan er afar slæm fyrir alla aðila, börn, for­eldra og fóst­ur­for­eldra,“ segir Tómas Hrafn Sveins­son, for­maður Barna­vernd­ar­nefndar Reykja­víkur og hæsta­rétt­ar­lög­maður í sam­tali við Stundina. 

Fjöldi dóma í barna­verndar-, for­sjár- og umgengn­is­málum hefur verið kveð­inn upp í Lands­rétti síðan milli­dóm­stigið tók til starfa í fyrra og mörg við­kvæm mál bíða úrlausnar. Fjór­menn­ing­arnir sem skip­aðir voru lands­rétt­ar­dóm­arar með ólög­mætum hætti og í trássi við mat hæfn­is­nefndar hafa dæmt í tugum slíkra mála. Af dómi Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu í Lands­rétt­ar­mál­inu má ráða að með dómunum, og jafn­vel einnig dómum hinna ell­efu dóm­ar­anna, hafi verið brotið gegn rétti dóm­þola til að fá úrlausn fyrir óhlut­drægum og sjálf­stæðum dóm­stól.

Tómas Hrafn Sveins­sonfor­maður Barna­vernd­ar­nefndar Reykja­víkur og hæsta­rétt­ar­lög­maður.

Tómas Hrafn bendir á að vegna eðlis barna­vernd­ar­mála sé lögð sér­stök áhersla á máls­hraða þegar þau eru fyrir dómi. Kæru- og áfrýj­un­ar­frestir séu styttri en í öðrum málum, enda sé réttaró­vissa sér­stak­lega slæm í svo við­kvæmum málum. 

„Þess vegna er mjög brýnt að eyða þess­ari óvissu sem hefur skap­ast í kjöl­far dóms Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu, bæði hvað varðar barna­vernd­ar­mál sem þegar hafa verið flutt í hér­aði og bíða fyrir Lands­rétti og svo ekki síst vegna þeirra mála sem þegar hafa hlotið end­an­lega afgreiðslu Lands­réttar,“ segir Tómas Hrafn. 

Stundin hefur rætt við lög­menn, lög­fræð­inga og máls­að­ila í dóms­málum eftir að dómur Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu var kveð­inn upp. „Það er skelfi­legt að vera settur í bið­stöðu þegar málið var loks­ins komið á þetta stig, þegar maður hélt loks­ins að þetta væri að verða búið,“ sagði einn af við­mæl­endum Stund­ar­innar í gær, aðili að við­kvæmu dóms­máli sem var á dag­skrá Lands­réttar í vik­unni en hefur nú verið frestað um óákveð­inn tíma vegna dóms Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins.

RÚV og Vísir.is greindu frá því fyrir hádegi að Fang­els­is­mála­stofnun hefðu borist beiðnir um að afplánun dæmdra manna yrði frestað vegna dóms Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins. Jóhannes Karl Sveins­son hæsta­rétt­ar­lög­maður tjáði sig um réttaró­viss­una í Morg­un­út­varp­inu á Rás 2: „Þetta er fyrst og fremst óvissan sem er þá fyrir þá sem að eru búnir að fá dóma, kannski sitja í fang­elsi eða eitt­hvað þess háttar og þá fyrir þá tugi og hund­ruð mála sem biða úrlausnar. Hvernig á að greiða út þessu? Á að taka bara ein­hvern veg­inn áhætt­una af því að þetta bless­ist ein­hvern veg­inn eða þetta verði allt ónýtt eftir að við erum búin að halda áfram í ein­hvern tíma? Það er svona við­fangs­efni dags­ins sem er mjög alvar­legt.“

Hvorki dóm­stólar né rík­is­stjórn Íslands hafa látið birta upp­lýs­ingar um hvaða þýð­ingu dóm­ur­inn hefur fyrir fólk sem dæmt hefur verið í Lands­rétti eða er aðilar að málum fyrir dóm­stólnum og með hvaða hætti verður brugð­ist við. Þá hafa engar aðgerðir verið boð­aðar til að tryggja réttar­ör­yggi íslenskra borg­ara eftir að ljóst varð að mann­rétt­inda­brot voru framin gegn fjölda fólks í Lands­rétti.