Útlendingastofnun brýtur lög

Útlend­inga­stofnun hefur ekki gefið út árs­skýrslur síð­ustu þrjú ár og er ástæðan sögð miklar annir innan stofn­un­ar­innar. Síðasta árs­skýrsla stofn­un­ar­innar er frá árinu 2014. Stofn­unin brýtur með þessu lög um en henni er skylt að gefa út skýrslu um starf­semi sína árlega.

Þetta kemur fram í svari dóms­mála­ráð­herra við fyr­ir­spurn Helga Hrafns Gunn­ars­sonar, þing­manns Pírata, en hann beindi skrif­legri fyr­ir­spurn til ráð­herra um árs­skýrslur stofn­un­ar­innar. Eftir því sem kemur fram í svar­inu var leitað upp­lýs­inga hjá Útlend­inga­stofnun. Stofn­unin hefur ekki gefið út árs­skýrslur frá árinu 2014 og er ástæðan sögð vera miklar annir vegna for­dæma­lausrar fjölg­unar umsókna um alþjóð­lega vernd. Þá er greint frá því að árs­skýrslur vegna áranna 2015, 2016 og 2017 séu í vinnslu og stutt sé í að árs­skýrsla síð­ast­nefnda árs­ins komi út.

Í lögum um útlend­inga nr. 80/2016 kemur fram að Útlend­inga­stofnun skuli árlega gefa út skýrslu um starf­semi sína. Það hefur hún sem fyrr segir ekki gert frá árinu 2014.

Mikil fjölgun árið 2016

Árið 2014 sóttu 175 manns um hæli, eins og það var þá nefnt, hér á landi. Það er sam­bæri­legur fjöldi og árið áður en þá voru umsókn­irnar 172 og árið 2012 voru umsóknir 118 tals­ins. Árið 2015 tvö­fald­að­ist fjöldi umsókna um alþjóð­lega vernd frá árinu 2014 en umsóknir voru þá 354 tals­ins. Árið eftir, 2016, varð hins vegar spreng­ing í umsóknum en þá sóttu 1.132 um alþjóð­lega vernd hér á landi. Litlu færri sóttu um í fyrra eða 1.096.

Nánast öllum hafnað um vernd

Hvað mest fjölgun varð á umsóknum um vernd frá albönskum rík­is­borg­urum á þessum árum en árið 2015 komu 108 umsóknir frá Albaníu, 256 árið 2016 og 262 árið 2017. Fjöldi manns frá Georgíu sótti einnig um hæli árin 2016, 42 tals­ins, og 2017 þegar umsóknir voru 289 tals­ins. Þá sóttu 27 manns frá Makedóníu um vernd hér á landi árið 2015, 468 árið 2016 og 53 árið 2017. Ekki liggja fyrir nið­ur­stöður um afdrif umsókna fyrir árið 2017 en aðeins einum Georg­íu­manni var veitt vernd hér á landi árið 2015. Öllum öðrum umsóknum frá Georgíu, Albaníu og Makedóníu var ýmist synjað eða þær dregnar til baka. Löndin þrjú eru öll metin örugg af Útlend­inga­stofnun og á þeim grunni er umsækj­endum þaðan almennt synjað um vernd.

Langveik börn flutt úr landi

Mikla athygli og almenna reiði vakti þegar tvær albanskar fjöl­skyldur voru fluttar með lög­reglu­valdi burt af land­inu um miðja nótt á aðvent­unni árið 2015, Pepaj-fjöl­skyldan og Lalaj-fjöl­skyldan. Í báðum til­fellum voru lang­veik börn með í för. Arjan Lalaj, sem þá var eins árs, fædd­ist með hjarta­galla og kom faðir hans með hann hingað til lands í von um að hann kæm­ist í aðgerð vegna þess. Ekki varð þó af því þar eð föður hans var tjáð að sonur hans fengi ekki aðgerð hér á landi og dró hann því umsókn sína til baka. Kevi Pepaj, þá þriggja ára, var einnig fluttur úr landi með fjöl­skyldu sinni en Kevi er með ólækn­andi slím­s­eigju­sjúk­dóm.

Eftir almenn mót­mæli og reiðiöldu sem reið yfir íslenskt sam­fé­lag var fjöl­skyld­unum báðum veittur rík­is­borg­ar­réttur og sneru þær báðar til lands­ins á nýjan leik í jan­úar 2016.

Fleiri stofnanir trassa ársskýrslugerð

Útlend­inga­stofnun er ekki eina rík­is­stofn­unin sem hefur trassað að gefa út árs­skýrslur síð­ustu ár. Stundin greindi frá því í síð­asta mán­uði að Fang­els­is­mála­stofnun hefði ekki gefið út árs­skýrslur frá árinu 2013 og auk­in­heldur ekki upp­fært töl­fræði á heima­síðu sinni. For­stjóri stofn­un­ar­innar sagði þá að stofn­unin hefði hætt að gefa út árs­skýrslur því slíkt hafi bara verið „pen­inga­sóun.“