Hagdeild ASÍ telur að 100 milljarða útgjaldaloforð Sjálfstæðisflokksins samhliða fyrirheitum um skattalækkanir stangist á við sjálfbærnimarkmið laga um opinber fjármál. Hagfræðingar hjá Samtökum atvinnulífsins og ASÍ eru sammála um að æskilegast sé að nota einskiptistekjur hins opinbera, svo sem arðgreiðslur til ríkisins vegna lækkunar eiginfjár viðskiptabankanna, til að greiða niður skuldir frekar en til að stórauka útgjöld til innviðauppbyggingar.

Þetta kemur fram í ítarlegri umfjöllun Stundarinnar um kosningaloforð stjórnmálaflokka sem birtist í síðasta blaði. 

Sjálfstæðisflokkurinn, Vinstri græn og Samfylkingin hafa talað fyrir því að arðgreiðslur til ríkisins úr viðskiptabönkunum verði notaðar til uppbyggingar innviða. 

VG og Samfylking hafa ekki nefnt tölur í þessu samhengi, en fram kemur á vef Sjálfstæðisflokksins að flokkurinn vilji að bankarnir greiði allt að 100 milljarða króna í sérstakar arðgreiðslur á næstu árum og að fjármagninu verði varið beint til innviðafjárfestinga, meðal annars „til að bæta vegina, og styrkja samgöngur um allt land, en einnig aðra innviði svo sem í heilbrigðiskerfinu og menntakerfinu“.

Ekki var gert ráð fyrir þessari gríðarlegu útgjaldaaukningu í fjármálaáætlun Benedikts Jóhannessonar sem samþykkt var í sumar né í fjármálaáætlun Bjarna Benediktssonar sem samþykkt var í fyrra. 

Mikilvægt að sporna gegn hærri verðbólgu og vöxtum

Að mati hagdeildar ASÍ er skynsamlegast að nota fjármuni úr bankakerfinu vegna lækkunar eiginfjár til að greiða niður skuldir ríkissjóðs og lækka þannig vaxtakostnað hins opinbera. Þannig megi skapa svigrúm til aukinna rekstrarútgjalda til lengri tíma.

MYND: AF FACEBOOK-SÍÐU SJÁLFSTÆÐISFLOKKSINS

Í umsögn hagdeildarinnar um loforð flokka, sem unnin var að beiðni Stundarinnar og byggir á útdrætti á kosningaloforðum sem tekin voru saman, kemur fram að tillögur Sjálfstæðisflokksins samræmist ekki sjálfbærnimarkmiðum laga um opinber fjármál. 

„Flokkurinn boðar mikilvæga og umfangsmikla útgjaldaaukningu og frekari skattalækkanir. Rekstur ríkissjóðs er nú þegar í járnum þegar leiðrétt er fyrir hagsveiflunni og tillögurnar eru því ekki í samræmi við sjálfbærnimarkmið laga um opinber fjármál,“ segir í umsögninni. 

„Fara þarf varlega í að draga úr afgangi eða nýta einskiptistekjur svo ríkisreksturinn verði ekki þensluhvetjandi sem eykur þrýsting á peningamálastjórnina og líkurnar á hærri verðbólgu og vöxtum.“

Ríkið haldi áfram að greiða niður skuldir

Ásdís Kristjánsdóttir, forstöðumaður efnahagssviðs Samtaka atvinnulífsins, er einnig þeirrar skoðunar að mikilvægt sé að nota arðgreiðslur úr bönkunum til að greiða niður skuldir. 

„Ríkið hefur verið að greiða niður skuldir og mikilvægt að halda þeirri vegferð áfram enda eru vaxtagreiðslur ríkisins enn mjög háar, voru á árinu 2017 um 90 milljarða króna. Samfara skuldaniðurgreiðslum minnkar vaxtakostnaður ríkisins sem um leið losar fjármuni sem unnt er að nýta til annarra mikilvægra verkefna,“ segir hún.

Ásdís telur að ef ráðast eigi í stóraukin útgjöld til málaflokka á borð við heilbrigðis- og menntamál sé eðlilegast að gera það með því að lækka fjárframlög til annarra útgjaldaliða.

Hún bendir á að ráðstafanir á borð við auðlegðar- og hátekjuskatt, sem vinstriflokkarnir hafa sett á oddinn, muni ekki duga til að fjármagna nema brot af þeim stórauknu útgjöldum sem stjórnmálaflokkar tala fyrir nú í aðdraganda kosninga.