Nú þegar mánuður er til þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald á aðildarviðræðum Íslands að Evrópusambandinu standa landsmenn frammi fyrir spurningu: Hvað er Evrópusambandið?

Önnur spurning kann þó að varpa enn skýrara ljósi á málið.

Í áranna rás hafa orðið til svo margar mýtur um Evrópusambandið að oft er erfitt að greina staðreyndir frá tilbúningi. Margar þeirra eiga rætur í bresku pressunni, sem veit að hressileg ESB-hneykslun getur breytt gúrkutíð í gósentíð.

Til að svara spurningunni „hvað er Evrópusambandið?“ er því ekki síður nauðsynlegt að spyrja: „Hvað er Evrópusambandið ekki?“

Eftirfarandi er topp tíu-listi yfir líflegustu flökkusögurnar um sambandið.

1) Bann við bognum banönum: Árið 1994 fullyrtu bresku götublöðin að Evrópusambandið hefði bannað bogna banana. Staðhæfingin hefur lifað í munnmælum æ síðan. Staðreyndin er hins vegar sú að sambandið kom á gæðaflokkum fyrir banana. Ávextir sem voru óeðlilegir í laginu gátu lent í lægri gæðaflokki. Sambandið hafði hins vegar ekkert á móti bugðunni sem slíkri.

2) Bann við brjóstaskorum: Árið 2005 bárust fréttir af því að gleðisnauðir kerfiskarlar í Brussel hygðust banna gengilbeinum að bera brjóstaskoruna. Ástæðan var sögð hætta á húðkrabbameini. Dagblaðið The Sun stóð meira að segja fyrir herferðinni „Björgum brjóstunum“.

Tillagan sem vísað var til nefndi þó hvorki gengilbeinur né brjóstaskorur. Hún snérist um að gera atvinnurekendum skylt að vernda starfsfólk gegn hættulegri geislun, þar á meðal of sterku sólarljósi, með sólarvörn eða hlífðarfatnaði.

Að endingu var sólarljós tekið út úr reglunum, sem ná nú aðeins til gervigeislunar á borð við leysigeisla og innrautt ljós.

3) Bann við sekkjapípum: Eflaust hryggir það einhverja að heyra að Evrópusambandið er ekki búið að banna sekkjapípur. Gróusagan komst á kreik eftir að dagblöð fjölluðu um reglur sambandsins um hávaða á vinnustöðum og viðmælandi velti upp þeirri spurningu hvort sekkjapípuleikarar mættu þá ekki lengur iðka list sína.

4) Fiskur og franskar: Árið 2001 kváðu götublöðin Breta senn þurfa próf í latínu til að panta þjóðarrétt sinn, „fish and chips“. Að sögn hugðist Evrópusambandið skylda veitingastaði og verslanir til að kalla fisktegundir latneskum heitum. „Ráðvilltir landsmenn þurfa að biðja um hippoglossus hippoglossus í staðinn fyrir lúðu.“

Tillagan laut þó aðeins að skýrari merkingum um fisktegund, uppruna og framleiðsluaðferð.

5) Stappaðar baunir: Sex árum fyrr skildu Bretar ekki baun í því að ESB hygðist banna „mushy peas“, skærgrænar stappaðar baunir sem hefð er fyrir að bera fram með fiski og frönskum.

Ekkert slíkt bann stóð til. Sambandið hafði aðeins sett reglur um notkun litarefna í matvælum.

6) Leikföng handa svínum: Þegar Evrópusambandið setti reglur um að svín á svínabúum hefðu aðgang að hálmi, heyi eða moltu sem þau gætu rótað í túlkuðu breskir fjölmiðlar fyrirmælin á þann veg að sambandið krefðist leikfanga í hverja svínastíu.

7) Bann við leikföngum barna: En þótt sambandið tryggði svínum leikföng voru börnin sögð svipt sínum.

Árið 2011 var fullyrt í dagblöðum að skriffinnar í Brussel hygðust banna börnum að blása upp blöðrur. Reglurnar kváðu þó aðeins á um að á umbúðum yrði mælst til þess að ung börn væru undir eftirliti fullorðinna með blöðrurnar, enda getur stafað köfnunarhætta af óuppblásnum blöðrum.

8) Bann við kaffivélum: Í breskum fjölmiðlum var því haldið fram að Evrópusambandið hygðist banna kaffivélar. Hið rétta var að sambandið setti reglur um orkusparnað. Nýjar vélar áttu að geta slökkt sjálfkrafa á sér eftir tiltekinn tíma ef þær voru ekki í notkun.

9) Súlubann á slökkviliðsstöðvum: Árið 2002 fullyrti dagblaðið Daily Mail að Evrópusambandið hygðist neyða slökkviliðsmenn til að nota tröppur í stað súlu til að komast niður að slökkviliðsbílunum. Átti framtakið að fækka slysum og skaðabótakröfum. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins kvaðst hins vegar ekkert kannast við málið.

10) Pólitísk réttsýni: Árið 2006 var því haldið fram í dagblaðinu The Sun að Evrópusambandið – knúið áfram af „pólitískri réttsýni“ – hygðist krefjast þess að nafni hins vinsæla bjórsnarls „Bombay mix“ yrði breytt í „Mumbai mix“, þar sem Bombay var gamla nýlenduheiti borgarinnar. Í ljós kom að heimildarmaður blaðsins hafði aðeins verið, eins og hann orðaði það sjálfur, „að búa til glens og gaman fyrir gulu pressuna“.