Fyrir helgi birti Heimildin upplýsingar upp úr minnisblöðum sem ráðherrar fengu afhent. Í minnisblaðinu var varað við hugsanlegum skorti á heitu vatni á Suð­ur­nesj­um skemmda af völdum jarðhræringa. Í skýrslunni var lýst áhyggjum yfir því að skorturinn gæti varið mán­uð­um sam­an og stjórn­völd voru hvött til að hefja und­ir­bún­ings­vinnu til að tak­ast á við verstu sviðs­mynd­irnar. Minnisblaðið fékk litlar undirtektir og um helgina hit­uðu tug þús­und­ir íbúa á Suð­ur­nesj­um upp hús sín með stök­um raf­magn­sofn­um eða hita­blás­ur­um.

Þann 11. nóvember í fyrra, degi eftir að Grindavík var rýmd vegna jarðhræringa sem bentu til þess að eldgos gæti verið yfirvofandi við eða í bænum, sendi Orkustofnun minnisblað til ríkisstjórnar Íslands og Almannavarna. Minnisblaðið var unnið í samvinnu við HS veitur, HS Orku og Verkís, sem hafði unnið að greiningu og mati á aðgerðum sem ráðgjafi fyrirtækjanna tveggja. 

Í óundibúnum fyrirspurnum í dag spurði Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata, Þórdísi Kolbrúnu R. Gylfadóttur, fjármálaráðherra, hvers vegna ríkisstjórnin hafi ekki brugðist við þeim upplýsingum sem lágu fyrir í minnisblaðinu.

„Ríkisstjórnin fékk minnisblað um hvaða aðgerðir ríkisstjórnin þyrfti að grípa til samstundis til að tryggja í rauninni öryggi fólks ef hitaveitulögnunum færu í sundur, meðal annars var það að setja upp kyndingu við Fitjar olíu kyndistöðvum eins að tryggja heitt vatn á svæðinu.“ Björn Leví spurði hvort það sé ekki tímabært að grípa til þeirra aðgerða nú þegar, þar sem gosið gæti aftur og því gæti þessi staða komið aftur upp og lögnin farið aftur í sundur. 

Hann spurði einnig hver kostnaðurinn verður og skaðinn vegna hitavatnsleysisin sem hefur orðið á undanförnum dögum. „Minnisblaði sem ríkisstjórnin fékk var mjög skýrt um það hvað þyrfti að gera strax. Af hverju var ekki brugðist við því út af einmitt þessum veikleikum sem eru í kerfinu?“

Forgangsröðun verkefna

Í svari Þórdísar sagði hún að kraftaverk hefðu verið unnin seinustu daga. „Við hlaupum hratt á ýmsum stöðum og við þurfum að taka ákvarðanir hratt, sumar stórar, og ég get alveg sagt það hér að hluti af því að standa í stafni og taka stórar ákvarðanir er að vera meðvitaðir um að það eru ekki alltaf allar ákvarðanir sem voru algjörlega réttar eða gerðar í réttri röð.“ Forgangsröðun verkefna byggist á bestu mögulegu upplýsingunum sagði Þórdís stýrir röðinni sem verkefnin falla í. 

Síðustu mánuðir hafa verið áminning um það í hvernig landi við búum sagði Þórdís. Efla þurfi viðbragðsaðila, auka framleiðslu á raforku og aðgengi að heitu vatni og sömuleiðis að sækja meiri lághita. Þetta séu nokkur af þeim verkefnum sem Þórdís telur að þurfi að setja í forgang. 

„Við vitum líka að þarna var ekki vandinn að það vantaði akkúrat raforku inn á svæðið heldur getu dreifikerfisins til að koma því áleiðis þannig að við höfum tekið margar stórar ákvarðanir og þær eldast vel. En verkefninu er ekki lokið og þurfi að gera meira.“

„Upplýsingagjöf til ríkisstjórnar og inn á ráðherrafundi frá ýmsum aðilum inn í stjórnkerfinu ásamt viðbragðsaðilum hafa verið miklar og við hefðum ekki haft burði til að fara í allt það sem bent var á að þyrfti að gera, ýmist til skemmri tíma, millilangs tíma eða lengri tíma.“

Þá taldi ráðherra að uppbygging og viðbrögð stjórnvalda hafi verið að stöðug undanfarið og vonaðist til þess að þingheimurinn gæti sameinast um þau verkefni sem þyrfti að ganga í.

Búið að kortleggja svæðið eins mikið og hægt er

Oddný G. Harðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, spurði hvort að áætlun lægi fyrir um hvað verði gert til að fyrirbyggja það að íbúar á Reykjanesinu verði án rafmagns og vatns, ef orkuverið í Svartsengi getur ekki skaffað slíkt eða ef flutningskerfið brestur? Beindi hún orðum sínum til Sigurðar Inga Jóhannssyni, innviðaráðherra. 

Sigurður Ingi sagði í svari sínu að plan A, sem var að byggja varnargarðana í kringum Svartsengi, hafi verið auðvelt. Plan B var að leggja lagnir yfir hraunið og sagði hann það plan hafa gengið hraðar heldur en þau þorðu að vænta til. Í svari sínu tók hann þó fram að stjórnvöld viti ekki hvar mun gjósa. Þó er búið að kortleggja svæðið eins mikið og hægt er. Sviðsmyndir hafi verið teiknaðar upp og miðaðist gerð varnargarðanna við það. 

„Allar aðgerðir hafa miðast við það að hafa uppi plan A, plan B og plan C eftir því hvaða atburður verður, hvar veikleikarnir koma fram eða skemmdirnar koma fram svo hægt sé að bregðast við því.“