Þessi grein birtist fyrir rúmlega 2 mánuðum.

Hitafundur Arctic Fish með íbúum á Patró um slysasleppingu: Bent á rafvirkjunina sem skýringu

For­stjóri Arctic Fish Stein Ove Tveiten og fram­kvæmda­stjór­inn Daní­el Jak­obs­son sátu fyr­ir svör­um á hita­fundi sem Arctic Fish hélt fyr­ir íbúa Pat­reks­firði í lok nóv­em­ber. Í máli þeirra komu fram skýr­ing­ar fyr­ir­tæk­is­ins á slysaslepp­ingu og laxal­úsafar­aldri hjá fyr­ir­tæk­inu sem hing­að til hafa ekki leg­ið fyr­ir.

Hitafundur Arctic Fish með íbúum á Patró um slysasleppingu: Bent á rafvirkjunina sem skýringu
Svöruðu fyrir slysasleppinguna Stein Ove Tveiten, sem sést hér á mynd með eldislaxi sem veiddist í Vatnsdalsá og líklega var úr sjókví Arctic Fish í Patreksfirði, svaraði fyrir slysasleppinguna á íbúafundi á Patreksfirði í lok nóvember. Með Stein á fundinum var Daníel Jakobsson. Mynd: Heimildin / Tómas

Daníel Jakobsson, framkvæmdastjóri viðskiptaþróunar hjá ísfirska laxeldisfyrirtækinu Arctic Fish, benti meðal annars á rafvirkjunina sem skýringu á því að ljósabúnaður í sjókví fyrirtækisins í Patreksfirði virkaði ekki sem skyldi með þeim afleiðingum að of hátt hlutfall eldislaxins í kvínni varð kynþroska. Þetta sagði Daníel á íbúafundi sem Arctic Fish hélt í félagsheimilinu á Patreksfirði þann 29. nóvember. Ljósastýringin er eitt af þeim atriðum sem lögreglan á Vestfjörðum er að rannsaka í tengslum við slysasleppingu hjá Arctic Fish í sumar. 

Á fundinum á Patreksfirði, sem var „hita- og tilfinningafundur“ samkvæmt viðstöddum sem Heimildin hefur rætt við, svöruðu þeir Daníel og Stein spurningum íbúa um slysasleppinguna og einnig um lúsafaraldurinn sem kom upp hjá fyrirtækinu í Tálknafirði nú í haust. Eitt það helsta sem kom fram á fundinum, líkt og fréttamaður RÚV benti á í einu fréttinni sem birtist um fundinn í íslenskum fjölmiðlum, voru tengsl slysasleppingarinnar við laxalúsafaraldur sem geisað hefur í sjókvíum Arctic Fish síðustu mánuði. 

Þessar aðstæður hjá Arctic Fish á Vestfjörðum eru sögulegar í íslensku laxeldi þar sem slysasleppingin vakti alþjóðlega athygli og um er að ræða fyrsta skiptið sem slíkur lúsafaraldur veldur slíku tjóni í sjókvíaeldinu hér við land. Norskir fjölmiðlar hafa til dæmis fjallað mikið um málið. 

Íbúar gagnrýndu Arctic Fish en sýndu líka skilning

Á íbúafundinum kom meðal annars fram gagnrýni á Arctic Fish fyrir að starfa af minni fagmennsku en Arnarlax en það fyrirtæki hefur upp á síðkastið ekki glímt við eins mörg erfið mál og Arctic Fish þó að laxalúsin hafi einnig valdið því skakkaföllum. Þá kom einnig fram, í máli eins gests, að íbúar Patreksfjarðar vildu ekki skamma Arctic Fish heldur aðeins að sjókvíaeldið gengi vel. Loks var fyrirtækið einnig gagnrýnt fyrir að hafa ekki auglýst íbúafundinn nægilega vel. 

Daníel Jakobsson og Stein Ove Tveiten gáfu Heimildinni ekki kost á viðtali um íbúafundinn á Patreksfirði og málflutning þeirra þar þegar blaðið leitaði ítrekað eftir því. „Við skoðum það,“ sagði Daníel í sms-skilaboðum. 

„Ég held að mörg af vandamálunum og uppákomunum megi rekja til laxalúsarinnar“
Stein Ove Tveiten,
forstjóri Arctic Fish

Gefur ekki kost á viðtali Daníel Jakobsson gefur ekki kost á viðtali um íbúafundinn á Patró þegar eftir því er leitað.

Ljósin virka verr í kaldari sjó

Gat kom á umrædda sjókví í Patreksfirði síðsumars með þeim afleiðingum að um 3500 eldislaxar sluppu úr kvínni og uppgötvaðist í kjölfarið að of hátt hlutfall laxa í kvínni hafði orðið kynþroska.

Þetta er eiginlega þriðja vandamálið sem hefur herjað á Arctic Fish á síðari hluta þessa árs: Of hátt hlutfall kynþroska eldislax. Þessir laxar veiddust svo í ám hér og þar um landið. 

Ástæðan er sú að ljósabúnaðurinn í kvínni virkaði ekki sem skyldi en ljósin eiga að koma í veg fyrir að laxinn verði kynþroska þar sem þau eiga að plata laxinn með því að það sé ennþá sumar. Þar með verður hann ekki kynþroska þar sem laxar verða það þegar daginn tekur að stytta að hausti og dimman dettur á.

Þetta getur verið slæmt þar sem fiskur sem orðinn er kynþroska leitar frekar upp í ár á hrygningartíma og getur þar af leiðandi frekar makað sig með villtum löxum. Þetta getur leitt til erfðablöndunar við villta laxa ef laxar sleppa úr sjókvíunum. 

Eitt af því sem Daníel Jakobsson sagði á fundinum var meðal annars það að ljósabúnaðurinn í kvíum fyrirtækisins hafi ekki virkað eins og hann átti að gera þar sem þessi búnaður virki verr í þeim kaldari sjó sem er við Íslandsstrendur en í Noregi. 

Heimildin hafði samband við rafvirkjann sem sér um ljósastýringuna fyrir Arctic Fish og Arnarlax á suðvestanverðum Vestfjörðum til að spyrja hann um hvað hafi farið úrskeiðis í ljósabúnaðinum. Hann gaf ekki kost á viðtali um málið. 

Tengsl lúsar og slysasleppingarÁ íbúafundinum komu fram þær nýju upplýsingar að tengsl væru á milli baráttu Arctic Fish við laxalús á suðvestanverðum Vestfjörðum og slysasleppingarinnar hjá fyrirtækinu. Hér sést mynd af lúsétnum löxum í Tálknafirði sem Veiga Grétarsdóttir tók.

Laxinn lúsugur svo hætt var við slátrun

Eitt af því sem kom fram á fundinum var það að til hafi staðið að slátra laxinum sem var í kvínni sem gat kom síðar á. Hins vegar hafi laxinn verið svo lúsugur að ákveðið hafi verið að bíða með að slátra upp úr henni. Arctic Fish fékk leyfi til að nota lúsameðal á laxana í umræddri kví, og tveimur öðrum, dagana 10. til 17 júlí en eftir að byrjað hafði verið á því var hætt við vegna þess að laxinn tók illa við þeirri meðhöndlun og einhverjir fiskar drápust. 

 Í kjölfarið hafi eftirlit með kvínni setið á hakanum þar sem slátra hafði átt upp úr henni og hún tæmd. Svo hafi gleymst að færa fóðurtæki sem notað er til að gefa eldislaxinum að borða og lóð neðan úr því götuðu umrædda kví sem ekki var undir því eftirliti sem hún átti að vera þar sem hún átti að hafa verið orðin tóm. Niðurstaðan var því sú að eftirlit með kvínni fór ekki fram með neðansjávarskoðun í 95 daga. Götin á kvínni fundust svo 20. ágúst. og höfðu þá um 3500 laxar sloppið úr henni. 

Í frétt RÚV um íbúafundinn var haft eftir Stein Ove Tveiten að tengsl væri á milli laxalúsarinnar og ljósastýringarinnar án þess að hann hafi útskýrt nákvæmlega hvað hann ætti við. „Ég held að mörg af vandamálunum og uppákomunum megi rekja til laxalúsarinnar. Laxalúsin var að valda vandræðum þegar lax slapp úr kvíunum.

Ekki yfir eitt prósentSamkvæmt nýju frumvarpi Svandísar Svavarsdóttur um lagareldi má hlutfall kynþroska eldislax í sjókvíum ekki fara yfir eitt prósent.

Hlutfall kynþroska eldislax má ekki fara yfir 1 prósent

Í nýju frumvarpi Svandísar Svavarsdóttur matvælaráðherra um lagareldi, sem kynnt hefur verið í samráðsgátt stjórnvalda, er kveðið á um nokkur atriði sem eiga að girða fyrir að upp komi sams konar vandamál og hjá Arctic Fish.

Í kynningu frumvarpsins segir orðrétt: „Afföll og lúsasmit í kvíum hafa bein áhrif á framleiðslumöguleika; Framleiðsluheimildir takmarkast ef strok úr kvíum á sér stað; Óheimilt er að hlutfall kynþroska fisks í sjókví fari yfir 1%.“

Hlutfall kynþroska eldislax í sjókví Arctic Fish var hins vegar 35 prósent, 34 prósentustigum yfir því sem mun mega samkvæmt nýju frumvarpi matvælaráðherra. Þetta getur hins vegar gerst ef ljósastýring í sjókvíum virkar ekki sem skyldi vegna einhvers. Samkvæmt frumvarpi matvælaráðherra stendur til að reyna að koma í veg fyrir að þetta gerist með skýrara laga- og regluverki. 

Í rekstrarleyfi Arctic Fish í Patreksfirði er skilyrði um það að félagið verði að viðhafa ljósastýringu í kvíum sínum. Þar segir orðrétt um þetta: „Rekstrarleyfishafi skal við eldi frjórra laxa notast við ljósastýringu þ.e. hafa kveikt ljós í kvíum meðan dagsbirtu gætir ekki frá 20. september til 20 mars.“

Samkvæmt frumvarpinu, ef það verður að lögum, reyna yfirvöld nú að bregðast við því með lagasetningu og ákveðnum viðurlögum ef slysasleppingar eiga sér stað og kynþroski eldislaxa fer yfir ákveðin mörk, svo dæmi séu tekin. 

Kjósa
52
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Thordis Arnadottir skrifaði
    “Eitt af því sem kom fram á fundinum var það að til hafi staðið að slátra laxinum sem var í kvínni sem gat kom síðar á. Hins vegar hafi laxinn verið svo lúsugur að ákveðið hafi verið að bíða með að slátra upp úr henni. Arctic Fish fékk leyfi til að nota lúsameðal á laxana í umræddri kví, og tveimur öðrum, dagana 10. til 17 júlí en eftir að byrjað hafði verið á því var hætt við vegna þess að laxinn tók illa við þeirri meðhöndlun og einhverjir fiskar drápust”

    “Í kjölfarið hafi eftirlit með kvínni setið á hakanum þar sem slátra hafði átt upp úr henni og hún tæmd. Svo hafi gleymst að færa fóðurtæki sem notað er til að gefa eldislaxinum að borða og lóð neðan úr því götuðu umrædda kví sem ekki var undir því eftirliti sem hún átti að vera þar sem hún átti að hafa verið orðin tóm. Niðurstaðan var því sú að eftirlit með kvínni fór ekki fram með neðansjávarskoðun í 95 daga. Götin á kvínni fundust svo 20. ágúst. og höfðu þá um 3500 laxar sloppið úr henni”

    Ef þetta hefði verið minkur, hænur eða grísir hefði viðkomandi framleiðslufyrirtæki misst leyfið á stundinni.
    Það er eins og Íslendingar séu “vankaðir” þegar kemur að hafinu og þeim dýrmætum sem þar lifa. Eins og þetta séu ekki dýr bara matur.
    6
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Laxeldi

Svört skýrsla MAST um faraldur laxalúsar: Gagnrýna laxeldisfyrirtækin
FréttirLaxeldi

Svört skýrsla MAST um far­ald­ur laxal­ús­ar: Gagn­rýna lax­eld­is­fyr­ir­tæk­in

Mat­væla­stofn­un hef­ur gef­ið út gagn­rýna skýrslu um laxal­úsafar­ald­ur hjá lax­eld­is­fyr­ir­tækj­un­um Arn­ar­lax og Arctic Fish í Tálkna­firði nú í haust. Stofn­un­in gagn­rýn­ir fyr­ir­tæk­in fyr­ir að hafa ekki ver­ið nægi­lega við­bú­in fyr­ir far­ald­ur­inn. Stofn­un­in vill að lög verði sett til að koma í veg fyr­ir að sam­bæri­leg­ur far­ald­ur end­ur­taki sig.
Forstjóri eiganda Arctic Fish segir að „skynsemin muni sigra“ á Íslandi
FréttirLaxeldi

For­stjóri eig­anda Arctic Fish seg­ir að „skyn­sem­in muni sigra“ á Ís­landi

Iv­an Vind­heim, for­stjóri norska lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Mowi, sem er eig­andi Arctic Fish á Ís­landi, hef­ur ekki áhyggj­ur af því að lax­eldi í sjókví­um muni líða und­ir lok á Ís­landi. Þetta sagði for­stjór­inn á blaða­manna­fundi í gær þar sem hann gagn­rýndi með­al ann­ars nýja mynd út­vistar­fyr­ir­tæk­is­ins Patagonia um lax­eldi á Ís­landi.

Mest lesið

Sema segir engar mútur hafa verið greiddar – Ráðamenn reyni að sverta mannorð sjálfboðaliða
5
FréttirFöst á Gaza

Sema seg­ir eng­ar mút­ur hafa ver­ið greidd­ar – Ráða­menn reyni að sverta mann­orð sjálf­boða­liða

Stofn­andi og for­seti Solar­is, sem hef­ur unn­ið að því að koma dval­ar­leyf­is­höf­um frá Gaza til Ís­lands, seg­ir það „gjör­sam­lega sturl­að“ að fylgj­ast með ráð­herr­um í rík­is­stjórn Ís­lands, stofn­un­um og þing­fólki sem ýji ít­rek­að að því að hún og aðr­ir sjálf­boða­lið­ar séu að brjóta af sér „og jafn­vel fremja lög­brot í við­leitni okk­ar til að koma fólki und­an þjóð­ern­is­hreins­un­um.“
Viðskiptavild helmingurinn af 5,5  milljarða kaupum Kviku af hluthöfum bankans
6
Viðskipti

Við­skipta­vild helm­ing­ur­inn af 5,5 millj­arða kaup­um Kviku af hlut­höf­um bank­ans

Al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Kvika, sem er með­al ann­ars í eigu líf­eyr­is­sjóða, keypti meiri­hluta í bresku fast­eigna­veð­lána­fyr­ir­tæki ár­ið 2022. Fyr­ir­tæk­ið var áð­ur í eigu for­stjóra Kviku, Ár­manns Þor­valds­son­ar, sem starf­aði þar í nokk­ur ár. Þeir sem seldu Kviku fyr­ir­tæk­ið voru með­al ann­ars stærsti einka­að­il­inn í hlut­hafa­hópi bank­ans, Stoð­ir. FME hef­ur áð­ur sekt­að Kviku út af við­skipt­um sem tengj­ast Ort­us. Kvika seg­ir ekk­ert at­huga­vert við við­skipt­in og að hlut­laust­ir ut­an­að­kom­andi sér­fræð­ing­ar hafi kom­ið að þeim.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
1
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Ferðasagan: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóðlátan Hafnarfjörð
2
Viðtal

Ferða­sag­an: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóð­lát­an Hafn­ar­fjörð

Fyr­ir ör­fá­um vik­um bjuggu Abeer Herzallah og dæt­ur henn­ar þrjár í tjaldi í Rafah. Há­vað­inn í sprengj­um var orð­inn al­vana­leg­ur og þeim fannst dauð­inn nálg­ast. Svo breytt­ist allt við skila­boð­in: „Þið er­uð komn­ar með leyfi til að fara héð­an.“ Það var kom­inn tími á ferða­lag til Ís­lands, til eig­in­manns­ins sem Abeer hafði ekki hitt í tvö ár.
Flúði vændi en verður send út í annað sinn: „Ég vil að hún viti að ég reyndi allt“
5
FréttirFlóttamenn

Flúði vændi en verð­ur send út í ann­að sinn: „Ég vil að hún viti að ég reyndi allt“

Níg­er­ísk­ar kon­ur sem hing­að leita eft­ir dvöl á Ítal­íu hafa í mörg­um til­vik­um ver­ið neydd­ar út í vændi þar og vilja ekki snúa aft­ur, því þær vita hvað bíð­ur þeirra. Ein kvenn­anna kom aft­ur til Ís­lands ör­fá­um dög­um eft­ir að hún fékk end­ur­komu­bann til þriggja ára, því hún sá enga aðra leið út.
Leggjast hart gegn nýrri smágreiðslulausn sem gæti sparað heimilum milljarða
6
Greining

Leggj­ast hart gegn nýrri smá­greiðslu­lausn sem gæti spar­að heim­il­um millj­arða

Sam­tök fjár­mála­fyr­ir­tækja segja að frum­varp sem mun gera Seðla­bank­an­um kleift að koma á fót inn­lendri smá­greiðslumiðl­un geri „ráð fyr­ir óvenju­legu inn­gripi í rekst­ur fyr­ir­tækja á sam­keppn­ismark­aði“. Heim­ili lands­ins greiddu alls 37 millj­arða króna í bein og óbein þjón­ustu­gjöld vegna notk­un­ar á greiðslu­kort­um á ár­inu 2022.
Þorsteinn Már og Helga eiga rúmlega 71 milljarð og skulda nánast ekki neitt
8
Greining

Þor­steinn Már og Helga eiga rúm­lega 71 millj­arð og skulda nán­ast ekki neitt

Mikl­ar breyt­ing­ar hafa ver­ið gerð­ar á Sam­herja­sam­stæð­unni á síð­ustu ár­um og eign­ar­hald á henni að stóru leyti fært yf­ir til barna stofn­enda fyr­ir­tæk­is­ins. Fé­lag í eigu barna Þor­steins Más Bald­vins­son­ar sem fékk selj­endalán frá for­eldr­um sín­um til að kaupa hlut þeirra í Sam­herja hef­ur ein­ung­is greitt vexti af lán­inu og hagn­ast alls um 16 millj­arða króna á þrem­ur ár­um.

Mest lesið í mánuðinum

Uppsagnir á Sóltúni eftir tveggja milljarða útgreiðslu: „Það er gríðarlega þungbær ákvörðun“
1
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Upp­sagn­ir á Sól­túni eft­ir tveggja millj­arða út­greiðslu: „Það er gríð­ar­lega þung­bær ákvörð­un“

Einka­rekna hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún hef­ur stað­ið fyr­ir upp­sögn­um síð­ustu vik­urn­ar til að laga rekst­ur­inn sem sagð­ur er ganga illa. Sam­hliða hafa eig­end­ur Sól­tún stað­ið í fast­eigna­við­skipt­um í gegn­um rekstr­ar­fé­lag­ið og tek­ið há­ar fjár­hæð­ir út úr því. Fyrr­ver­andi og nú­ver­andi starfs­menn gagn­rýna stjórn­end­ur Sól­túns fyr­ir upp­sagn­irn­ar.
Móðir Marks heitins: „Þetta er í raun og veru léttir“
2
Úttekt

Móð­ir Marks heit­ins: „Þetta er í raun og veru létt­ir“

Mark Gunn­ar Roberts lést á Þor­láks­messu. Nokkr­um dög­um áð­ur hafði hann fund­ist með­vit­und­ar­laus í fanga­klefa sín­um á Hólms­heiði. Mark ólst upp við drykkju og of­beldi föð­ur síns og ára­tug­um sam­an reyndi móð­ir hans að fá hjálp fyr­ir son sinn, sagði hann „hættu­leg­an án lyfja­gjaf­ar“, en án ár­ang­urs. Síð­ustu ár átti Mark ekki í nein hús að venda önn­ur en neyð­ar­skýli fyr­ir heim­il­is­lausa eða fang­elsi.
Aðstandendur íbúa á Sóltúni beðnir um að þrífa: „Þarna blöskraði mér gjörsamlega“
3
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Að­stand­end­ur íbúa á Sól­túni beðn­ir um að þrífa: „Þarna blöskr­aði mér gjör­sam­lega“

Stjórn­end­ur hjúkr­un­ar­heim­il­is­ins Sól­túns báðu að­stand­end­ur íbúa að hjálpa til við þrif með eig­in tusk­um og hreinsi­efn­um ár­ið 2022. Það var eft­ir að eig­end­urn­ir seldu fast­eign hjúkr­un­ar­fé­lags­ins fyr­ir 3,8 millj­arða, leigðu hús­næð­ið af kaup­and­an­um, greiddu sér 2 millj­arða út úr fé­lag­inu og fóru svo í nið­ur­skurð á þjón­ust­unni. Að­stand­end­ur og starfs­fólk lýsa reynslu sinni af starf­sem­inni og þjón­ustu við gamla fólk­ið.
Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
5
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Ferðasagan: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóðlátan Hafnarfjörð
7
Viðtal

Ferða­sag­an: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóð­lát­an Hafn­ar­fjörð

Fyr­ir ör­fá­um vik­um bjuggu Abeer Herzallah og dæt­ur henn­ar þrjár í tjaldi í Rafah. Há­vað­inn í sprengj­um var orð­inn al­vana­leg­ur og þeim fannst dauð­inn nálg­ast. Svo breytt­ist allt við skila­boð­in: „Þið er­uð komn­ar með leyfi til að fara héð­an.“ Það var kom­inn tími á ferða­lag til Ís­lands, til eig­in­manns­ins sem Abeer hafði ekki hitt í tvö ár.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár